Саха этигэн тыла

[ad_1] Арай биирдэ Үөһээ дойдуга олохтоох Тойон Таҥара туос иллэҥ буолан хаалбыт. Сыта мээрик буолбут, олоро мээрик буолбут, туран төттөрү-таары хаамыталаабыт. Ол сылдьан, өйдөөн көрбүтэ, халлаан куйаарын ортотугар Таас Көһөҥө кыһыл төлөнүнэн уһуура умайан, эргийэн кулахаччыйа турар эбит. Тойон Таҥара: «Бай!, — диэбит, — Ты-ыый!», — диэбит. Саар ыаҕаһын элээрдэн аҕалан, ардахха тоһуйан, уу хомуйан, …

Сир хайдах айыллыбыта (остуоруйа) | САХА ЭТИГЭН ТЫЛА Читать полностью »

[ad_1] Сергей Васильевич Иванов, Бүлүү куорат, кыраайы үөрэтээччи, Г.С. Донской аатынан  Бүлүүтээҕи Норуот үөрэҕириитин түмэлэ Якутские семьи переходят от зимнего к летнему жилья Күнүс түүнү, түүн күнүһү кытта силбэһиитин бүппэт эргиирин курдук, күн-дьыл иҥнэн турбакка, тохтообокко ааһара, дьэ, түргэнэ сүрдээх. Орто дойдуга олоҕун түмүктээн, аҕам барахсан анараа дойдуга барбыта номнуо бэһис сыла буолбут. Кини тоҕус …

Аҕам үөрэҕэ | САХА ЭТИГЭН ТЫЛА Читать полностью »

[ad_1] Уус Алдан улууһун Суотту нэһилиэгэр олорбут поэтесса, чабырҕахсыт, фольклорист, норуот былыргытын билээччи, этнопедагог Екатерина Местникова-Бурцева 1936 с. балаҕан ыйын 18 күнүгэр  Хоро нэһилиэгэр төрөөбүтэ.  Чабырҕахтартан, хоһооннортон саҕалаан олоҕун биир сүдү айымньытын суруйбута. Бу «Үрдүк айыылартан көрдөһүү» диэн алгыс-айымньыта буолар. Айымньы ааптар олус диэн соһуйар, өмүттэр да диэххэ сөп, тылларынан саҕаланар «Һуо, хотуйдар! Һуо, нохойдоор! …

Үрдүк айыылартан көрдөһүү | САХА ЭТИГЭН ТЫЛА Читать полностью »

[ad_1] Ханнык баҕарар суруйааччы айымньытыгар – киһи сүрүн дьоруой буолар. Киһи диэн кимий, кини анала, дьылҕата, сайдыыта, таптала, олоҕун суола, түһүүлэрэ-тахсыылара, айылҕаны кытта алтыһыыта, кырдьыыта уонна өлүүтэ… Сир киһитэ – олоҕун хайдах олоруохтааҕый, хайдах гынан кини дьоллоох буолуохтааҕый… бу ыйытыылар үйэлэртэн-үйэлэргэ бэриллэ тураллар, араас кэм суруйааччылара айымньыларыгар эппиэт көрдүүллэр. Ол иһин, хас биирдии хоһооҥҥо философскай …

Нүһүлгэн поэзиятыгар киһи туһунан. Киһи – айылҕа оҕото Читать полностью »

[ad_1] Биллэр этнограф учуонай Андрей Александрович Попов 1936 с. “Якутский фольклор” диэн хомуурунньугар тахсыбыт Хаантыры уола Сээпилэ туһунан Сөдүөт уонна Өлөксөй Яковлевтартан 1919 с. суруйбут сэһэнин Ангелина Кузьмина тылбааһын таһаарабыт [“Якутский фольклор”, 1936, с. 493–495]. Хаантыры – Бүлүү улууһун Үгүлээт нэһилиэгэр Наахара ууһуттан Саха сирин ыраахтааҕылаах нуучча баһылааһынын кэмигэр ийэтин кытта тоҕус саастааҕар күрээн кэлбит, …

Сээпилэ | САХА ЭТИГЭН ТЫЛА Читать полностью »

[ad_1] СӨ норуот уус-уран оҥоһуктарын маастара Дмитрий Колодезников “Кулун Атах” култууратын көмүүлэриттэн булуллубут буор иһиттэри үтүгүннэрэн туой иһиттэри оҥорбут. Оччотооҕуганьыма дьэ хайдах буолар эбитий: – Буор иһиттэрбин А.И.  Гоголев “Якуты” кинигэтинэн сирдэтинэн оҥорбутум. Түмэллэргэ сылдьан көрөн, сөбүлээн, билэр дьонтон ыйыталаһан, 2001 с. саҕалаабытым. “Кулун атах” култууратыгар Амма, Таатта, Мэҥэ Хаҥалас киирэллэр. XII-XIV үйэтээҕи диэн сабаҕаланар. …

Туой иһити оҥоруу | САХА ЭТИГЭН ТЫЛА Читать полностью »