Саха этигэн тыла

Ийэ тыл эйгэтин кэҥэтэр, уу сахалыы хомоҕойдук саҥарарга, уус-ураннык уонна таба суруйарга үөрэтэр, сырдатар «Саха этигэн тыла» http://sakhaetigentyla.ru аан ситим олунньу 15 күнүгэр сүрэхтэннэ. Бу бырайыак СӨ инновацияҕа, цифровой сайдыыга уонна инфокоммуникационнай технологияҕа министиэристибэтин көрдөрөр-иһитиннэр эйгэҕэ биллэрбит Гранын күрэһигэр төрөөбүт тыл кэрэтин уонна баайын ыччакка тириэрдэр, харыстыыр “Тыл – омук кута-сүрэ” хайысхатыгар кыайбыта. Түгэнинэн туһанан …

Ийэ тыл эйгэтин кэҥэтэргэ, үөрэтэргэ Читать полностью »

Емельян Ярославскай (Губельман) Саха сирин устуоруйатыгар бэйэтин суолун-ииһин хаалларбыт киһи буолар. Кини идэтийбит революционер, судаарыстыбаннай уонна партийнай диэйэтэл, ССРС-га итэҕэли утары охсуһууну көҕүлээччи уонна салайааччы. Кини салайбыт кистэлэҥ куруһуогуттан Саха Өрөспүүбүлүкэтин  төрүттээбит уонна салайбыт саха чулуу дьоно үүнэн, кынаттанан тахсыбыттара. Е.М. Ярославскай 1878 с. Чита куоракка көскө кэлбит дьиэ кэргэҥҥэ төрөөбүтэ. Читатааҕы училищены бүтэрэн баран …

Емельян Ярославскай хаалларбыт суола-ииһэ сүппэт (төрөөбүтэ 145 сылыгар) Читать полностью »

Болдьоҕо: 2020 сыл алтынньы 1 күнүттэн 2020 сыл ахсынньы 22 күнүгэр диэри.  Сыала-соруга:  Саха норуотун тылынан уус-уран айымньытын хомуйуу, харыстааһын, тэнитии;  Норуот тылынан уус-уран айымньытын үгэстэрин үүнэр көлүөнэҕэ тиэрдии, сырдатыы,бэчээккэ таһаарыы, чинчийии;  Норуот тылынан уус-уран айымньытын билэр дьоммутуттан истэн, суруйан үйэтитии.  Ирдэбилэ:  Сурукка түһэрии. Норуот тылынан уус-уран айымньытын билэр (фольклор) дьонтон тойугу, үһүйээни, норуот ырыатын, чабырҕаҕы, остуоруйаны истэн, …

Гуманитарнай чинчийии уонна Хотугу аҕыйах ахсааннаах омуктар проблемаларын института “Саха өйүн-санаатын баайын уонна култууратын сырдатар-чинчийэр киин” кэммиэрчэскэйэ суох автономнай тэрилтэ, «Норуот тылынан уус-уран айымньытын үйэтитии» фольклору хомуйууга өрөспүүбүлүкэтээҕи күрэс балаһыанньата Читать полностью »

(1898 – 21.06.1931) Г.В.Баишев-Алтан Сарын, Алтан, Хахайдаах Хабырыыс – саха норуотун биир чаҕылхай уола төрөөбүтэ 125 үбүлүөйдээх сыла быйыл бэлиэтэнэр.  Кини сахаттан биир маҥнайгы тыл үөрэхтээҕэ, ураты көрүүлээх учуонай, тюрколог, талааннаах суруйааччы, тылбаасчыт уонна уопсастыба диэйэтэлэ этэ. 60-ча сыл усталаах-туоратыгар “норуот өстөөҕө” диэн хара балыырдаах ааты сүгэн, отуччалаах эрэ эдэркээн киһи төрөөбүт дойдутугар, саха норуотугар …

Гавриил Васильевич Баишев-Алтан Сарын | САХА ЭТИГЭН ТЫЛА Читать полностью »

Гурвич Илья Самуилович (07.07.1919–12.03.1992) – устуоруйа билимин дуоктара, ССРС Судаарыстыбаннай бириэмийэтин лауреата. От ыйын 7 күнүгэр 1919 с. Минскэйгэ суол инженера Самуил Константинович Гурвич уонна быраас идэлээх Евгения Ильинична Гурвич (1886-1971) дьиэ кэргэннэригэр төрөөбүт. Бу сыл Гурвичтар Москваҕа көһөн кэлбиттэрэ. 1928 с. урукку техническэй интеллигенцияҕа сыһыаннаах эрэпириэссийэлэринэн сибээстээн, аҕатын балыырга түбэһиннэрэн тутан ылаллар, онон олус эрдэ …

Былыргы оонньуулар (этнография матырыйаалларынан) | САХА ЭТИГЭН ТЫЛА Читать полностью »

Саха олоҕун быстыбат сорҕотунан, икки атахтааҕы араҥаччылааччы, итэҕэли кытта ситимнээччи, сиэрин-туомун ситэрээччи, сырдыгы да, хараҥаны да кытта алтыһыннарааччы ойуун, удаҕан буолар. Сахаҕа кинилэр тустарынан үгүс үһүйээн, номох хаалбыт. Араҥас аттыгар турар кэрэх мас. Ааптар хаартыскаҕа түһэриитэ. Ол курдук Ньурба сиригэр, чуолаан Күндээдэҕэ Кугдаар түөлбэтигэр, улаханнык биллибит, ″эдьиийбит″ диэн ааттанар удаҕан Буут Айыыта олорбута. Кини аҕата …

Буут Айыыта | САХА ЭТИГЭН ТЫЛА Читать полностью »

Быйыл саха бөдөҥ учуонайа, Саха сиригэр уонна Сибииргэ академическай билим сайдыытыгар сүҥкэн өҥөлөөх чинчийээччи Алексеев Николай Алексеевич төрөөбүтэ 85 сылын бэлиэтиибит. Алексеев Н.А. 1938 с. тохсунньу 29 күнүгэр Ньурба улууһун III Бордоҥ (кэлин Күндээдэҕэ холбоммута) нэһилиэгэр төрөөбүтэ. 1954 с. Ньурба орто оскуолатын бүтэрэн баран дьоллоох Дьокуускай куоракка үөрэххэ туттарса аттаммыта. Кини тыл өттүгэр дьоҕурдаах буолан …

Билимҥэ киэҥ суолу тэлбитэ | САХА ЭТИГЭН ТЫЛА Читать полностью »

Тэрийээччи: “Саха өйүн-санаатын баайын уонна култууратын сырдатар-чинчийэр киин” кэммиэрчэскэйэ суох автономнай тэрилтэ. Болдьоҕо: 2020 сыл алтынньы 1 күнүттэн 2020 сыл ахсынньы 22 күнүгэр диэри. Сыала-соруга: Саха норуотун тылынан уус-уран айымньытын хомуйуу, харыстааһын, тэнитии; Норуот тылынан уус-уран айымньытын үгэстэрин үүнэр көлүөнэҕэ тиэрдии, сырдатыы,бэчээккэ таһаарыы, чинчийии; Норуот тылынан уус-уран айымньытын билэр дьоммутуттан истэн, суруйан үйэтитии. Ирдэбилэ: Норуот …

«Барҕа баайбыт норуот тылынан уус-уран айымньытыгар» аахсыйаҕа ыҥырабыт Читать полностью »

Саха Өрөспүүбүлүкэтин Судаарыстыбаннай Мунньаҕын (Ил Түмэн) бэрэссэдээтэлин маҥнайгы солбуйааччы, “Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр тыллар тустарынан” СӨ Сокуон ылыллыбыта  30 сылыгар аналлаах тэрээһиннэри бэлэмниир хамыыһыйа бэрэссэдээтэлэ Александр Жирков 2023 сыл тохсунньу 11 күнүгэр саха тылын, литэрэтиирэтин уонна култууратын учууталларын 2-с сийиэһин Уурааҕын бырайыагын дьүүллэһэр  мунньаҕы ыытта. Мунньахха кытыннылар: СӨ Бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Сергей Местников, СӨ үөрэҕин уонна билимин …

Александр Жирков саха тылын, литэрэтиирэтин уонна култууратын учууталларын II сийиэһин түмүгүнэн мунньах ыытта Читать полностью »