Саха этигэн тыла

Өбүгэлэрбит оонньуурдарын оҥорууга үөрэх буолла

[ad_1] СӨ Ил Дархан Гыраанын өйөбүлүнэн СӨ Национальнай бибилэтиэкэтин научнай үлэһитэ Ангелина Кузьмина көҕүлээн салайар Саха сиригэр төрүт олохтоох омуктар тылларын, култуураларын сырдатар, үөрэтэр уопсастыбаннай «Өбүгэ ыллыгынан (По тропе предков)» бырайыагын чэрчитинэн өбүгэлэрбит оонньуурдарын оҥорорго үөрэтэр маастар-кылаас буолла. Маастар-кылааска этнограф учуонай И.С. Гурвич кэллиэксийэтиттэн хотугу сахалар оонньуурдарын Е.М. Ярославскай аатын саха түмэлин үөрэтэр-сырдатар салаа Октябрина …

Өбүгэлэрбит оонньуурдарын оҥорууга үөрэх буолла Читать полностью »

Сахаларга уонна бүрээттэргэ оҕо төрөөһүнүн сиэрэ-туома

Хайа баҕарар омукка былыр-былыргыттан оҕо төрөөһүнэ үгүс сиэрдээх-туомнаах буолара. Дьахтар хат буолуоҕуттан быыһаныар диэри кэмҥэ барытыгар хааччахтыыр, көмүскүүр сиэр-туом баара. Омуктар манна сыһыаннаах үгэстэрин тэҥнээн көрдөххө, саха киэнигэр ордук майгынныырынан бүрээттэр үгэстэрэ чугас эбит. Тоҕотун билигин көрүөхпүт. Бүрээт дьахтара хат буоллаҕына, эмиэ сахаларга курдук, аһыыр аһыгар элбэх хааччах киирэрэ: хой сототун уҥуоҕун этин, лаппаахытын этин …

Сахаларга уонна бүрээттэргэ оҕо төрөөһүнүн сиэрэ-туома Читать полностью »

Сахалар сэргэни туруоруулара | САХА ЭТИГЭН ТЫЛА

Бу кэпсээни учуутал Р.И. Александров (1927-2007) «Для записок по этнографии и истории. 1977 г.» тэтэрээтигэр суруйан хаалларбыт. Сэhэнньит киhи – Бүлүү Бороҕонун олохтооҕо Иосиф Тимофеевич Мальцев (1899-1996). Бу кырдьаҕас биир кэпсээнэ «Саха төрүт остуоруйалара» (Новосибирскай, 2008) кинигэҕэ киирбитэ. Манна Уоhук оҕонньор сэргэ туруоруутун туhунан сэдэх кэпсээнин хайдах баарынан ааҕааччыларга тиэрдэбит. Түгэнинэн туhанан, култуура колледжын учууталыгар …

Сахалар сэргэни туруоруулара | САХА ЭТИГЭН ТЫЛА Читать полностью »

Саха үгэһин, дьарыгын үөрэтэр кэмпириэнсийэҕэ кыттыҥ

“Саха өйүн-санаатын баайын уонна култууратын сырдатар-чинчийэр киин” кэмиэрчэскэйэ суох автономнай тэрилтэ,Национальнай эпоһы харыстааһыҥҥа Өрөспүүбүлүкэтээҕи“Олоҥхо Ассоциацията” уопсастыбаннай тэрилтэ,Научнай методическэй үлэҕэ уонна тас дойдулары кыттасибээскэ Олоҥхо Киинэ,“Саха сирин норуот педагогикатын Ассоциацията”уопсастыбаннай тэрилтэ,А.Г. уонна Н.К. Чиряевтар ааттарынан Дьокуускай куорат национальнай гимназията “Саха өйүн-санаатын барҕа баайа: үгэһи тутуһуунуүйэтитии билиҥҥи кэмҥэ уонна инники кэскилэ”өрөспүүбүлүкэтээҕи научнай-практическайкэмпириэнсийэ балаһыанньата Сыала: ыччакка саха өйүн-санаатын …

Саха үгэһин, дьарыгын үөрэтэр кэмпириэнсийэҕэ кыттыҥ Читать полностью »

Саха этэрбэһэ | САХА ЭТИГЭН ТЫЛА

Чинчийээччилэр бэлиэтииллэринэн, саха таҥаһыгар-сабыгар үйэлэртэн үйэлэргэ улаханнык уларыйбакка кэлбит таҥас көрүҥүнэн – атах таҥаһа буолар. Арай, оһуоругар-мандарыгар уларыйыылар бааллар. М.М. Носов бэлиэтииринэн, 19 үйэ иккис аҥаарыттан мааныга кэтэр этэрбэһи билэлиир буолбуттар. 18 үйэтээҕи саха материальнай култууратын чинчийбит археолог И.В. Константинов суруйарынан, саха этэрбэһин оһун тигиллиитэ юкагир атаҕын таҥаһыгар, оттон уллуҥун тигиитэ  соҕуруу түүр омуктарын киэнигэр …

Саха этэрбэһэ | САХА ЭТИГЭН ТЫЛА Читать полностью »

«Саха этигэн тыла» сүрэхтэниитигэр ыҥырабыт

Ханнык баҕарар омук олорон кэлбит олоҕо, култуурата, уратыта, төрүттэрин тылыгар иҥэн сылдьар, үйэттэн үйэҕэ мунньуллубут мындырын, сатабылын, үөрүйэҕин ийэ тыл көмөтүнэн кэнчээри ыччатыгар тириэрдэр.Күндү Сахабыт сирин дьоно-сэргэтэ! «Саха этигэн тыла» http://sakhaetigentyla.ru/ диэн ийэ тылбыт эйгэтин кэҥэтэр, сайыннарар сыаллаах, сахалыы хомоҕойдук саҥарарга, уус-ураннык уонна таба суруйарга үөрэтэр, сырдатар, сүбэлиир-амалыыр аан ситим баар буолбутун иһитиннэрэбит. Бырайыак Ил …

«Саха этигэн тыла» сүрэхтэниитигэр ыҥырабыт Читать полностью »

Саха ыччата бигэ тирэхтэнэригэр | САХА ЭТИГЭН ТЫЛА

Саха өйүн-санаатын баайын уонна култууратын сырдатар-чинчийэр киин” кэмиэрчэскэйэ суох автономнай тэрилтэ, А.Г. уонна Н.К. Чиряевтар ааттарынан Дьокуускай куорат национальнай гимназията, “Олоҥхо Ассоциацията” уопсастыбаннай тэрилтэ, Научнай-методическай үлэҕэ уонна тас дойдулары кытта сибээскэ Олоҥхо Киинэ, “Саха сирин норуот педагогикатын Ассоциацията” уопсастыбаннай тэрилтэ “Саха өйүн-санаатын барҕа баайа: үгэһи тутуһууну үйэтитии билиҥҥи кэмҥэ уонна инники кэскилэ” өрөспүүбүлүкэтээҕи научнай-практическай кэмпириэнсийэни …

Саха ыччата бигэ тирэхтэнэригэр | САХА ЭТИГЭН ТЫЛА Читать полностью »

Саха чулуу артыыһа | САХА ЭТИГЭН ТЫЛА

Арассыыйа үтүөлээх Саха АССР норуодунай артыыһа Виктор Афанасьевич Саввин. Хас биирдии киһи оҕо сааһыттан саҕалаан төрөөбүт дойдутун искусствотын, култууратын өбүгэ саҕаттан илдьэ кэлбит үгэһин үөрэтэн көлүөнэттэн-көлүөнэҕэ тиэрдэн иһиэхтээх. Онно тыйаатыр искусство биир көрүҥэ буолан, сүрүн баһылыыр-көһүлүүр күүс буолар. Саха тыйаатыра туругурарын туһугар маңнайгы суолу солуурга үрдүк айыылартан ананан төрөөбүт курдук, аан айар аналлаах, модун дьоҕурдаах …

Саха чулуу артыыһа | САХА ЭТИГЭН ТЫЛА Читать полностью »

Саха таҥаһа хайдах уларыйбытай? | САХА ЭТИГЭН ТЫЛА

Билигин үгүс киһи саха үгэс буолбут таҥаһа дьабака бэргэһэ, бууктаах сон, халадаайдыҥы ырбаахы, кэһиэччик, хомуһуол сон дии саныыр. Бу ааттаммыт таҥас барыта, биллэн турар, төрүт таҥаспыт эрээри – хойут, ХIХ эрэ үйэҕэ баар буолбута. Ол иннинээҕи саха таҥаһа чыҥха атын этэ. Таҥаспыт-саппыт тоҕо итинник тосту уларыйбытын билигин көрүөхпүт. Саха таҥаһа кэм-кэрдии сабыдыалынан уларыйыыта. М.М. Носов …

Саха таҥаһа хайдах уларыйбытай? | САХА ЭТИГЭН ТЫЛА Читать полностью »

Саха мас оонньуулара | САХА ЭТИГЭН ТЫЛА

Саха мас оонньуулара киэҥ эйгэҕэ тахсаллар. Бизнес-инкубатор резидиэнэ Кэскил Прудецкай “Масигра” диэн устуудьуйа мастарыскыай тэринэн, иккис сылын маһынан сахалыы мындыр оонньуурдары оҥорор. Бу күннэргэ аны эбии үс оонньууругар патент ылан, оҥоһуктарын тарҕатар кыахтанна. Өскөтүн мас төгүрүктэр хайаҕастарга түспэккэ эрэ ыллыгынан мэҥэ чыпчаалга өрө сүүрэн тахсан эргийэн кэллэхтэринэ, өрөгөй-кыайыы буолар. Дьэ онуоха мотуоктары уҥа-хаҥас эрийэн, быаны …

Саха мас оонньуулара | САХА ЭТИГЭН ТЫЛА Читать полностью »