Саха сирэ

СӨ Ил Дархана Айсен Николаев үгэс курдук Кириһиэнньэ сөтүөтүгэр кытынна. Бырааһынньыктааҕы литургия кэнниттэн кини арчыламмыт ууга сөтүөлээтэ. «Саха сирин кыһына тыйыс, тымныыта күүстээх, ол эрээри итинник түгэннэргэ санаа күүһүн, ис туругу уонна дууһа үөрүүтүн ордук сытыытык билэҕин. Кириһиэнньэ уута саҥардыыны, чэбдигириини бэлэхтиир», – диэн Николаев санаатын үллэһиннэ. Онуоха тэҥэ кини бу үгэскэ эппиэтинэстээхтик сыһыаннаһар улахан …

Айсен Николаев Кириһиэнньэ сөтүөтүгэр кытынна Читать полностью »

Чыычаахаптар олорор сирдэрэ бөһүөлэктэн үс биэрэстэ тэйиччи. Ыал аҕа баһылыга Куонаан “Сардаҥа” пиэрмэҕэ уу баһааччынан үлэлиир.  Кэргэнэ Кэрэ Кээтии ыанньыксыт. Күҥҥэ көрбүт көмүс чыычаахтара Күннэй куоракка мусукаалынай училищеҕа үөрэнэр. Көрсүө-сэмэй кыыс, мээнэ онно-манна сылдьыбат. Иллэҥ кэмигэр бибилэтиэкэҕэ дьарыктанар. Өрөбүлгэ аймахтарыгар баран күүлэйдээн, сонун аһы астаһан аһаан кэлэр. Улахан болҕомтотун үөрэҕэр аныыр. Аҕалара Куонаан саҥарбыт-иҥэрбит, кэлбит-барбыт …

Соһуччу түгэн. Аймахтар Читать полностью »

…Болдьоспут чааспытыгар Дьокуускай куорат 203-с түөлбэ биир дьиэтин аттыгар Николай Софронеевтыын көрүстүбүт. Сыалым-соругум — өрүс ойбонугар сөтүөлээһини сырдатыы. Сэһэргэһээччим бэрт сылаастык үллүнэн таҥныбытын көрөн, “эн булчут сонорго баран эрэрин курдук тэриммиккин” дии түстүм. Хайдах эрэ –50–0 кыраадыска сөтүөлүүр киһи чараастык таҥныахтааҕын курдук саныыбын. “Эс, тымныы, тыаллаах күн дии. Төһө да былытырдар, сылыйа илик. Харыстаныахха наада”, — диир Николай Софронеев. Аара баран иһэн …

Ойбоҥҥо сөтүөҕэ – уочарат! Читать полностью »

Хас биирдии үүнээйи туспа ааттаах-суоллаах, суолталаах. Уопуттаах оҕуруотчуттар ханнык сибэккини дьиэҕэ олордору, ханныгы олордуллуо суохтааҕын билэллэр итиэннэ ону сокуон кэриэтэ тутуһаллар. Арассыыйа олохтоохторо ордук харчы уонна дуоллар мастара үп-харчы тардаллар диэн билэллэр эбит. Онтон атыттары? Харчы маһа (денежное дерево) Аата да этэ сылдьарыныы үбү-харчыны тардар суолталаах. Дьиэтигэр харчы маһын үүннэрэр, бүөбэйдиир киһи хаһан даҕаны харчыта …

Үбү-харчыны тардар сибэккилэри билэҕит дуо? Читать полностью »

Саха сиригэр 2025 сылга барыта аҕыс хочуолунай үлэҕэ киллэриллибит.  Бу бырайыактары олоххо киллэрии нэһилиэнньэлээх пууннары итиинэн хааччыйыы эрэллээх буолуутун үрдэтиигэ, эргэрбит хомунаалынай инфраструктураны түһүмэхтэринэн саҥардан оҥорууга уонна саахал тахсар кутталын аччатыыга үлэни ыытыыга туһуланар. Таатта улууһугар Чычымахха 7,2 МВт кыамталаах «Саҥа оскуола» механизированнай хочуолунай үлэҕэ киирбитэ. Бу улууска Боробул бөһүөлэгэр 5,76 МВт кыамталаах саҥа хочуолунай …

Ааспыт сылга аҕыс хочуолунай үлэҕэ киирдэ Читать полностью »

Быйыл Өймөкөөҥҥө экстремальнай марафон элбэх ахсааннаах кыттааччынан рекорду олохтуур соруктаах ыытылынна. Ол курдук, былырыыҥҥы тэрээһиҥҥэ Арассыыйа 16 эрэгийиэниттэн 50 спортсмен кыттыбыт буоллаҕына, быйылгы тэрээһиҥҥэ 96 сүүрүк Арассыыйа 44 эрэгийиэниттэн, Саха сирин 26улууһуттан араас дистанцияҕа сүүрдүлэр. Ону тэҥэ Белоруссия, Япония курдук дойдулартан кыттар буоланнар, тэрээһин аан дойдутааҕы таһымнаах. Араас кэмҥэ Тымныы полюһугар Өймөкөөҥҥө ыытыллар марафоҥҥа Италия …

Алексей Смертин: «Махтал эйиэхэ, Өймөкөөн, бу маны барытын мин трассаҕа өйдөөтүм!» Читать полностью »

Уруу-аймах ааттарын төһө билэҕин? Бадьа, биллэх диэн кими ааттыылларый?  Саха ыалын халандаарыгар бу туһунан баар. Уол, эр киһи, аҕа, убай, эһэ. Кыыс, дьахтар, ийэ, эдьиий, эбэ. Бии — бииргэ төрөөбүт уолаттар улаханнара. Ини — бииргэ төрөөбүт уолаттар кыралара. Аҕас — бииргэ төрөөбүт кыргыттар улаханнара. Балыс — бииргэ төрөөбүт кыргыттар кыралара. Сурус — кыргыттарга бииргэ төрөөбүт …

Уруу-аймах ааттара Читать полностью »

Саха ыалын сиэрэ-туома. Былыр саҥа төрөөбүт уол оҕону абааһыттан кистээн биһигэр бастаан ыт оҕотун угаллара. Онтон биирдэ сытыараллара. Уол оҕоҕо уһуктааҕы, биилээҕи, сааны утары туппаттар, тоҕо диэтэххэ, куһаҕан тыын киирэн кинини  дэҥниэн сөп. Улаатан оноҕоһунан дуу, маһынан дуу оонньуур буоллаҕына, киһини кыҥыа суохтаах, «бэйэтин кыҥыыр» диэн өйдүүллэрэ. Ийэтэ эбэтэр аҕата оһох чанчыгар алгыы турдахтарына, иннилэригэр …

Уол оҕо, эр киһи харысхалын туомнара Читать полностью »

Оскуола саастаах оҕо улахан киһи курдук күҥҥэ үстэ аһыырынан муҥурдаммат. Кини оскуолаҕа сылдьан остолобуойга, чугастыы маҕаһыыҥҥа тахсан тугу сөбүлүүрүн атыылаһан аһыыр. Ол түмүгэр оһоҕос, тиис ыарыыта да үөскүөн сөп. Аныгы оҕо үрүсээгэр туох эбии аһылыгы уктан илдьэ барыан сөбүй? Оҕо тугу аһыыра мэйиитиигэр, этиигэр-сиинигэр улаханнык дьайар. Онон туһалаах ланч-бокс тугу бэлэмниибит? Дьаабылыка, арахисовай паасталаах килиэп, …

Аныгы оҕо күннээҕи рационугар тугу эбэбит? Читать полностью »

Бу тэрээһиҥҥэ араас тэрилтэлэр салайааччылара, исписэлиистэрэ уонна анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтарын дьиэ кэргэттэрин кыһалҕаларын кытта үлэлиир «Биир ньыгыл Арассыыйа» баартыйа чилиэннэрэ кыттыыны ыллылар. Уус Алдан улууһун баһылыга уонна «Биир ньыгыл Арассыыйа» баартыйа олохтоох салаатын сэкирэтээрэ Василий Алексеев иһитиннэрбитинэн, кини салайааччылаах дэлэгээссийэ сэтинньи ыйга анал байыаннай дьайыы зонатыгар тиийэн, биир дойдулаах буойуннарыгар аадырыстаах баһыылкалары уонна гуманитарнай …

Уус Алдаҥҥа байыаннай дьайыы кыттыылаахтарын дьиэ кэргэттэрин кытта аһаҕас кэпсэтии буолла Читать полностью »