Саха сирэ

Сытыы инфекцияны көбүтэр хантавирустар аан дойду үрдүнэн тарҕаныахтарын сөп. Бу туһунан Новосибирскайдааҕы судаарыстыбаннай университет бионанотехнологияҕа, микробиологияҕа уонна вирусологияҕа лабораториятын сэбиэдиссэйэ, РАН академига, вирусолог Сергей Нетесов иһитиннэрдэ. «Хантавируснай тыҥа ыарыытын көбүтэр вирустар, хомойуох иһин, сэдэх буолан бүттүлэр», — диэн Сергей Нетесов Норуоттар икки ардыларынааҕы экологическай устудьуоннар кэмпириэнсийэлэригэр лиэксийэ ааҕар кэмигэр эттэ. Кини бу вирус аан дойду …

Вирусолог сэрэтэр: Хантавирус аан дойдуну барытын хабыан сөп Читать полностью »

Улаханнык куттаныы оҕо кэлэҕэйдииригэр тиэрдиэн сөп, ол эрээри ити соҕотох төрүөт буолбатах. Оҕо саҥата тоҕо кэһиллэрий, бэйэтэ ааһыан сөп дуо уонна кэлэҕэйдиир буоллаҕына хайдах сөпкө кэпсэтиэххэ сөбүй? Бу туһунан Шадринскайдааҕы судаарыстыбаннай педагогическай университет (ШГПУ) коррекционнай педагогикаҕа уонна анал уйулҕаҕа кафедратын преподавателэ Светлана Абрамова кэпсээтэ. Кэлэҕэйдээһин — саҥа  кэһиллиитэ, манна киһи дорҕооннору, сүһүөхтэри уонна тыллары хатылыыр …

Исписэлиис сүбэлиир: Оҕо кэлэҕэйдииригэр төрөппүттэр сүрүн сыыһалара  Читать полностью »

Сэтинньи — ый хайдаҕыттан кыһын хайдах буолара быһаарыллар. Норуот билгэтинэн кыһыны күн-дьыл туругунан, көтөрдөр-кыыллар быһыыларынан-майгыларынан эрдэттэн билэллэрэ. Сэтинньи 1–10 күннэрэ Сэтинньи 1 күнэ — Уйбаан күнэ. Сарсыарда хойуу туман түстэҕинэ — кыһын сылаас уонна халлаан ириэриитэ элбэх буолуо. Күн тахсыыта тымныйдаҕына уонна күн чаҕылыччы тыктаҕына — хаардаах, уһун уонна тымныы кыһыны күүт. Сэтинньи 2 күнэ …

Сэтинньи ыйга күнүнэн билгэлэр: быйыл кыһын хайдах буолуоҕай? Читать полностью »

АХШ бэрэсидьиэнэ Дональд Трамп эйэлэһии сөбүлэҥэ суоҕунан сибээстээн, Украина уонна Арассыыйа утары 200%-наах таможня пошлиналарын киллэриэн сөбүн иһитиннэрдэ. Бу туһунан бэрэсидьиэн бэйэтин өйөөччүлэрин иннигэр тыл этэригэр эттэ. «Пошлиналар биһиги аҕыс мөккүөрү тохтоторбутугар көмөлөспүттэрэ. Баҕар, биһиги бу ньыманы Арассыыйаҕа уонна Украинаҕа тутатына туһаныахпытын наада буолуо», — диэн Дональд Трамп быыбар иннинээҕи миитин кэмигэр эттэ. Кини бу …

Трамп Арассыыйа уонна Украина утары 200%-наах пошлинаны киллэрэрин биллэрдэ Читать полностью »

Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бырабыыталыстыбатын Бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччыта Дьулустаан Борисов массыына уонна куораттааҕы пассажирдары таһар тырааныспар үлэһиттэрин идэлээх бырааһынньыктарынан эҕэрдэлээтэ. Кини тырааныспар тиһигэ Саха сирин курдук тыйыс усулуобуйалаах дойдуга көннөрү өҥө буолбатах, олох-дьаһах сүрүн тирэҕэ буоларын бэлиэтээтэ. «Ытыктабыллаах массыына уонна куораттааҕы пассажирдары таһар тырааныспар үлэһиттэрэ! Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бырабыыталыстыбатын уонна тус бэйэм ааппыттан эһигини идэлээх бырааһынньыккытынан итиитик-истиҥник эҕэрдэлиибин! …

Дьулустаан Борисов: «Саха сиригэр тырааныспар салаата өрөспүүбүлүкэ олоҕун тутаах тирэҕэ» Читать полностью »

Саха Өрөспүүбүлүкэтин эбэҥкилэрин ассоциацията, «Геван» эбэҥки ыччатын сэбиэтэ уонна А.К. Ильинов аатынан «Энэси Халан» эбэҥкилэр төрүт уустарын общината бары баҕалаахтары алтынньы 25 күнүгэр, баскыһыанньаҕа, «Сиӈилгэн» диэн төрүт сиэри-туому тутуһар бырааһынньыкка ыҥыраллар. Бырааһынньык бастакы хаарга, кыһыҥҥы кэмҥэ киириигэ уонна эбэҥкилэр олохторугар-дьаһахтарыгар улахан суолталаах улахан булт кэмэ саҕаланыытыгар туһуланар. Тэрээһин сүрүн киининэн байанайы көрдөһүүгэ туһуламмыт «Сиӈкэлавун» диэн …

Саха сирин эбэҥкилэрэ «Сиӈилгэн» бырааһынньыкка ыҥыраллар Читать полностью »

Алтынньы 22 күнүгэр Өксөкүлээх Өлөксөй аатынан норуоттар доҕордоһууларын дьиэтигэр «Намчы тыллаах талыыта – Алампа» диэн бэрт сэргэх киэһэ буолан ааста. Тэрээһини Норуоттар доҕордоһууларын дьиэтин үлэһиттэрэ Айна Павлова, Любовь Шишигина иилээн-саҕалаан ыыттылар.   «Өлбүт киһи буор түгэҕэр сытарын курдук, Мин төрөөбүт ийэ дойдум Халыҥ хаарынан Саҥата суох сабыллан сытар. Сүүрүктээх үрэҕим Сүүнэ үлүгэр мууһунан Сөллүбэт гына …

«Намчы тыллаах талыыта – Алампа» Читать полностью »

Саха сиригэр «Баһаары сэрэт — АДПИ-ны туруор» социальнай аахсыйа салҕанар. 2021 сылтан аахсыйаҕа 26 285 дьиэ кэргэн кытынна, 32 119 автономнай  баһаары сэрэтэр анал тэрил (АДПИ) турда.   «Баһаары сэрэт — АДПИ-ны туруор» социальнай аахсыйа — бу Саха сирин олохтоохторугар баһаартан куттал суох буолууну үрдэтиигэ туһуламмыт өрөспүүбүлүкэтээҕи аахсыйа. Сыала-соруга — олохтоохтору бэйэлэрин, аймахтарын дьиэлэригэр  уонна …

26,2 тыһыынча ыалга баһаары сэрэтэр тэрил турда Читать полностью »

РФ бэрэсидьиэнэ Владимир Путин көҕүлүүр “Уһун уонна көхтөөх олох”  национальнай бырайыагы олоххо киллэрии чэрчитинэн, алтынньы 22 күнүгэр Уус Алдан улууһун Бэйдиҥэ сэлиэнньэтигэр быраас амбулаторията аһылынна.   Үөрүүлээх тэрээһиҥҥэ Ил Дархан Айсен Николаев видео-сибээһинэн кыттан, Бэйдиҥэ олохтоохторун уонна быраас амбулаториятын үлэһиттэрин эҕэрдэлээтэ. Ону сэргэ биир дойдулаахтарын улуус баһылыга Василий Алексеев, Бэйдиҥэ сэлиэнньэтин баһылыга Константин Алексеев, Оройуоннааҕы …

Бэйдиҥэлэр быраас амбулаторияланан үөрүүлэрэ үксээтэ Читать полностью »

Алтынньы 13 күнүттэн «Билэҕин? Үөрэт!» Бүтүн Арассыыйатааҕы куонкурус алтыс сезона саҕаланна. Куонкуруһу «Национальные приоритеты» АНО тэрийэн ыытар. Наука уонна технология 10 сылын «Наука побеждать» көҕүлээһинигэр киирэр.   6-тан 18-гар диэри саастаах оскуола үөрэнээччилэрэ үс мүнүүтэ иһигэр наука туһунан кэпсээн, бириистэри уонна РУДН-ка киирэргэ эбии бааллары ылыахтарын сөп. Куонкурус кинилэргэ бэйэлэрин кэлин эдэр учуонай быһыытынан биллэрэллэригэр, …

Научнай роликтары оҥорорго оҕолорго күрэс ыытыллар Читать полностью »