Саха төрүт бэчээтин күнүгэр «“Чолбон” айар кыһата» бырайыак «Туймаада ыһыаҕын кэпсээннэрэ» түһүмэҕин кыайыылаахтарын бэлиэтээтилэр.
Муус устар ыйга сурунаал уонна «Үс Хатыҥ» архитектура-этнография комплекса кыттыһан биллэрбит күрэстэригэр барыта 19 үлэ киирбититтэн прозаиктар Анатолий Слепцов, Данил Макеев, «Чолбон» сурунаал бас эрэдээктэрэ Гаврил Андросов састааптаах дьүүллүүр сүбэ биэс үлэни талбыта. Ол курдук Мария Винокурова-Мааны Маарыйа (Дьокуускай), Светлана Егорова (Үөһээ Бүлүү, М.К. Аммосов аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи федеральнай университет), Ульяна Захарова (Дьокуускай), Сардаана Корякина-Сардаана (Дьокуускай), Федор Павлов (Таатта) кэпсээннэрэ бастыҥнарынан ааттаммыттара. Кинилэр үлэлэрин салгыы норуот суруйааччылара Николай Лугинов уонна Елена Слепцова-Куорсуннаах, «Саха сирин суруйааччыта» ассоциация бэрэссэдээтэлэ Олег Сидоров, литература кириитигэ Ольга Макарова уонна филология наукатын кандидата Мария Кириллина эксперт быһыытынан ааҕан, «Идэлээхтэр биһирэбиллэрэ» бэлиэ ааты Федор Павлов ылла. Онтон сурунаал сайтыгар ыытыллыбыт куоластааһыҥҥа бу биэс ааптар кэпсээннэригэр барыта 4282 куоластаабытыттан 1807 куолаһы ылан Сардаана Корякина-Сардаана «Ааҕааччы биһирэбилэ» бэлиэ ааты ылла. Кыайыылаахтар бары Дьокуускай куорат культураҕа уонна духуобунай сайдыыга управлениетын 9000 солкуобай суумалаах сертификаттарын, бэлиэт аат хаһаайыннара Юрий Яроевтан 25000 солкуобай харчынан бириэмийэлэри туттулар.
Федор Павлов:
– Бу күрэс туһунан билэн баран, тугу суруйуохха сөп эбитэ буолла диэн син балай эмэ толкуйдаабытым. Уустук соҕус тиэмэ эбит. Бэйэм историк идэлээх буоларым быһыытынан, IXX үйэ саҥатын туһунан кэпсээн суруйбутум. Экспертэр үрдүк сыанабылларын ылбыппыттан олус үөрдүм. Бу бырайыакка кыттыбыт, үлэлэспит дьоҥҥо улахан махталбын тиэрдэбин.
Сардаана Корякина-Сардаана:
– Хас биирдии киһи айымньытын оҕотун кэриэтэ иитэн-аһатан таһаарар уонна киэҥ эйгэҕэ ыытар. Кини инники дьылҕатын, олоҕун эн билбэккин. Олоҕо ааҕааччыттан тутулуктаах. Мин бу бырайыакка иккис кыттыым. Бырайыак чахчы кыһа, киһи үүнэр-сайдар кыһата. Эрэдээктэрдэр айымньыларбытын ырытан, чочуйан биэрэллэриттэн элбэххэ үөрэнэбит, сайдабыт. Онон салгыы үлэлии туруон баҕарабын. Ааҕааччы биһирэбилин ылбыппыттан олус үөрдүм. Хас биирдии куоластаабыт дьоммор, тэрийээччилэргэ, дьүүллүүр сүбэҕэ махталбын тиэрдэбин.
Ульяна Захарова:
– Айымньы диэн олох сиэркилэтэ дииллэрэ чахчы. Суруйар дьон бу олоххо баары, кырдьыгы көрдөрүөхтээхпит дии саныыбын. Айымньы киһи кутун-сүрүн таарыйар, ааҕааччыны долгутар буолуохтаах. «Чолбон» сурунаал тэрийбит күрэһигэр астынан туран кытынным. Маннык күрэстэр литератураны сайыннараллар – саҥа ааттары таһаараллар, суруйар-айар дьоҥҥо олус элбэх кыаҕы биэрэллэр. Тэрийээччилэргэ, күрэһи өйөөбүт спонсордарга ис сүрэхпиттэн махтанабын.
Мария Винокурова-Мааны Маарыйа:
– Сааһыттан, суруйар таһымыттан тутулуга суох айар-суруйар дьону көҕүлүүр олус үчүгэй туһалаах бырайыакка кыттыбыппыттан астынным. Тиэмэтин ыарырҕаттым. Ол эрээри өр сылларга иитиэхтии сылдьыбыт уобараспын Батас Боотуру сүрүн герой гынан бу кэпсээммин суруйдум.
Светлана Егорова:
– «Туймаада ыһыаҕын кэпсээннэрэ» күрэскэ кыттыбыппыттан олус үөрэбин. Дьүүллүүр сүбэҕэ кэпсээммин үрдүктүк сыаналаабыккытыгар махтанабын. «Чолбон» сурунаал уонна бу бырайыак сайда-чэчирии туралларыгар баҕарабын.
Юрий Яроев, «Үс Хатыҥ» архитектура-этнография комплексын салайааччыта:
– Туймаада ыһыаҕа искусство бары көрүҥнэринэн үйэтийиэхтээх диэн санааттан «Чолбон» сурунаал бу бырайыагар кыттыстыбыт. Культура, искусство, литература бу курдук биир ситимнээхтик үлэлээтэхпитинэ эрэ төрүт үгэстэрбитин, тылбытын, дуохуобунай баайбытын харыстыыр үлэбит үтүө түмүктэрдээх буолуоҕа.
Гаврил Андросов, «Чолбон» сурунаал бас эрэдээктэрэ:
– «Чолбон» айар кыһата бырайыак сурунаал тула саҥа саҕалыырыттан, уран тыл ууһуттан тутулуга суох ааптардары түмэр, саха билиҥҥи прозатыгар саҥа тиэмэни, хайысханы көрдүүр тосхоллоох. Бырайыак бастакы түһүмэҕэ Саҥа дьылга анаммыт кэпсээннэр эбит буоллахтарына, иккис түһүмэҕэ саха саҥа дьылыгар – Туймаада ыһыаҕар ананна. Айар кыһа көннөрү күрэс эрэ курдук буолбакка, суруйааччылар, эрэдээктэрдэр ааптардары кытары быһаччы үлэлэһэн, кинилэр суруйар дьоҕурдарын чочуйан, таһымнара үрдүүрүгэр көмөлөһөн, ыйан-кэрдэн биэрэллэр. Бу – бырайыак сүрүн уратыта. Туймаада ыһыаҕын кэпсээннэрэ күрэс «Үс Хатыҥ» салайааччыта Юрий Васильевич Яроевтыын бииргэ үлэлэһэн тэрийдибит. Кини Туймаада ыһыаҕын искусство көрүҥнэрин нөҥүө үйэтитэргэ дьулуһара салайааччы быһыытынан киэҥ көрүүлээҕин туоһулуур. «”Чолбон“ айар кыһата» бырайыак инникитин да салҕанан барыа, саҥа ааптардары, партнердары бииргэ үлэлэһэргэ күүтэбит.
Анна Прудецкая
Владимир Григорьев хаартыскаҕа түһэриилэрэ
Сообщение «Чолбон» айар кыһатын бастыҥнарын бэлиэтээтилэр появились сначала на Улус Медиа.