Сааскы халаан уутун сэргэ үрдүк кырдал сиргэ, тыаҕа хаар бардар эрэ уот көрдүгэнниир куттала суоһуур. Быйыл онно төһө-хачча бэлэммитин билээри Экология, айылҕаны туһаныы уонна ойуур хаһаайыстыбатын министиэристибэтин ойууру харыстааһыҥҥа уонна чөлүгэр түһэриигэ департаменын салайааччыта Николай Никитинниин кэпсэтэ сырыттыбыт.
– Уот турар кутталлаах кэмигэр бэлэмнэнии чэрчитинэн СӨ бырабыыталыстыбатын “Ойууру уоттан харыстааһын миэрэлэрин туһунан” дьаһала бу дьыл кулун тутар 18 уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтин сиригэр-уотугар ойуур уотун умулларыы түмүллүбүт былаана кулун тутар 19 күннэригэр бигэргэммиттэрэ, – диир Николай Васильевич. – Ойууру уоттан харыстыыр сыалга быйыл федеральнай бүддьүөттэн 4 182 мөл. солкуобай, ол эбэтэр ааспыт сыллааҕар 4 бырыһыанынан аҕыйах үп тыырылынна. Ол оннугар өрөспүүбүлүкэ бүддьүөтүттэн үбүлээһин эбилиннэ: 1 384 мөл. солкуобай (былырыын 1 367 мөл. солкуобай этэ).
Түһүмэхтэринэн 2027 сылга диэри 5 саҥа авиаотделениены Витимҥэ, Саҥыйахтаахха, Эдьигээҥҥэ, Орто Халымаҕа уонна Биэлэй Гораҕа тэрийэр үлэ салҕанан барар. Ааспыт сылга саҥа салаалар Ленскэй улууһун Витим бөһүөлэгэр уонна Өлүөхүмэ улууһугар Саҥыйахтаахха тэрилиннилэр. Быйыл былаан быһыытынан Эдьигээн сэлиэнньэтигэр уонна Орто Халыма куоракка арыллыахтара.
Үүммүт сылга ойуур уотун утары охсуһар тэриллиилэргэ 61 киһи эбиллэн, үлэһит ахсаана 1 412-гэ тиийдэ, ол иһиттэн “Авиалесоохрана” СБТ-гэр – 848 киһи, “Якутлесресурс” САТ-гэр – 564 киһи. Онон үлэһитинэн толору хааччылыннылар. Быйылгы сезон саҕаланыар диэри эбии 5 кэтээн көрөр лүөччүк үөрэхтэрин бүтэрдэхтэринэ, лүөччүк ахсаана 53-кэ тиийиэ. Оччоҕуна патруллааһын ахсаана балачча эбиллэрин күүтэбит.
Саҥа салаалар тэриллэллэрин суотугар уоттан кэтиир-маныыр сирбит иэнэ 10 мөл. гектарынан кэҥэтиллэн, 82 мөл. гектарга тэҥнэстэ (2025 сылга 71,8 мөл. гектар этэ). Ойуурга уот туран тарҕаныытын кэтээн көрүү көдьүүһүн үрдэтэр туһуттан 100 маршруттан турар патруллааһын схемата бигэргэннэ. Онно киирэллэр: холбоон 14 595 км уһуннаах 25 салгын тыраассата уонна 8 535 км уһуннаах сиринэн 75 суол.
Салгын аалынан патруллааһыҥҥа уонна ойуур уотун умуруорууга авиация өҥөтүн атыылаһыыны тэрийэр уонна ыытар аукцион докумуона оҥоһуллан, олунньуттан саҕалаан бу ыйы хабан, былааннаммытынан ыытылла турар. Билиҥҥи туругунан, 35 хантараак түһэрсилиннэ, ол иһигэр эрчиллэр дьарыктарга – 5, мониториҥҥа – 22, уоту умуруорууга – 8. Барыта 47 хантараак түһэрсиллиэхтээх.
Ойуур уотун бохсор тэриллиилэр 284 анал тиэхиньикэ күүһүн көлүнүөхтэрэ. Тэҥнэбилгэ эттэххэ, былырыын сайын 275 тиэхиньикэ туһаныллыбыта. Билигин тиэхиньикэ бүтүннүү уоту утары охсуһарга бэлэм буолла уонна барыларыгар ГЛОНАСС тиһигэ туруорулунна. Түмүллүбүт былааҥҥа сөп түбэһиннэрэн, ойуур уотун саба тутарга 5 679 киһи уонна 1 996 тиэхиньикэ тардыллыахтара. Ааспыт сезоҥҥа 5 676 киһи уонна 1 779 тиэхиньикэ хабыллыбыттара.
Муус устар 6 күнүттэн 27 күнүгэр диэри Ойуур хаһаайыстыбатын федеральнай ааҕыныстыбатыттан кэлэн, өрөспүүбүлүкэбит быйыл сайын ойуур уотуттан сэрэтэр уонна бохсор үлэҕэ төһө бэлэмин бэрэбиэркэлии сылдьаллар. СӨ Ыксаллаах быһыыга-майгыга сулууспатын тиһигэр киирэр улуустардааҕы салаалары кытта сааскы халаан уонна ойуур уота суоһуур кэмнэригэр быыһыыр дьайыылары оҥорууга үөрэх кулун тутар саҥатыттан ыытыллан, бүгүҥҥүнэн бүтүөхтээх.
Түмүккэ департамент салайааччыта Николай Никитин өрөспүүбүлүкэ үгүс сиригэр-уотугар быйыл саас хаар өлгөмнүк түспүтүн кэнниттэн уһуннук хатаан, тоҥорон турарынан итиэннэ күн-дьыл хаамыыта хайдаҕыттан көрөн, ойуурга уот турар кутталлаах кэмэ ыам ыйын иккис эбэтэр үһүс дэкээдэтигэр саҕаланарын сабаҕалыылларын эттэ.
Василий Никифоров
Сообщение Ойуур уотун бохсор тэриллиилэр быйылгы сезону үлэһиттэрэ уонна тиэхиньикэлэрэ эбиллэн көрсүөхтэрэ появились сначала на Улус Медиа.