Тыҥырах тэллэйэ (грибок ногтей) эстетическэй өттүнэн эрэ буолбакка, эмтэниитэ уустугунан уратылаах. Онуоха ыарыы кутталлаах содуллаах буолуон эмиэ сөп.
Грибогу туһунан өрөспүүбүлүкэтээҕи тирии-венерология диспансерын дерматовенерологияҕа ординатор-бырааһа Наталья Николаеваны кытары сэһэргэстибит.
— Наталья Романовна, грибок хайдах үөскүүрүй?
— Араастык биллэрэр. Олортон ордук тарҕаммыт сибикилэринэн буолаллар:
-тыҥырах өҥө уларыйар. Биһиги тыҥырахтарбыт курдары көстөр уонна оруосабай курдуктар. Оттон тыҥырах тэллэйдэннэҕинэ, маҥан, бороҥ, күрэҥ, ардыгар хара уонна от күөхтүҥү өҥнөнөр. Онуоха икки төрүөт баар буолуон сөп: курдары көстөрө сүтэр; тыҥырах уонна пластина анныгар баар учаастак (ложе) икки ардыгар көҥдөй көстөр;
-тыҥырах халыҥыыр. Быраабыла курдук, тыҥырах ложе муостуйарыттан халыҥыыр.
-тыҥырах алдьанар. Өскөтүн тэллэйи эмтээбэтэххэ, инфекция пластинаҕа барытыгар тарҕанар. Онтон сылтаан, пластина араҥаларга арахсар уонна бытарыйан барар, тыҥырах уонна ложе икки ардыларыгар көҥдөй баар буолар.
— Аан бастакы сибики ханныгый?
-Өскөтүн атах тарбахтарын икки ардылара уонна уллуҥах кыһыйар буоллахтарына – бу ыарыы саҕаланыыта. Онтон тыҥырах өҥө уларыйан барар, халыҥыыр, хаҕыланар, кытарар, ыалдьар.
— Хайдах сыстарый?
— Атын киһиттэн сыстар. Холобур, дьиэ кэргэҥҥэр биир эмэ киһи ыалдьар буоллаҕына. Суунар хос муостатыгар, коврикка турдахха эбэтэр биир сотторунан туһаннахха, биир таапачыканы кэттэххэ – инпиэксийэ тарҕанарыгар сөптөөх усулуобуйа үөскүүр. Атах таҥаһа суох сылдьыллар уопсастыбаннай миэстэлэргэ: бассейҥҥа, саунаҕа, баанньыкка, фитнес-кулууптарга уонна спа-кииннэргэ сыстыахха сөп. Хаачыстыбалаах дезинфекция оҥоһуллубат сирэ олус кутталлаах.
— Оттон биир тэҥ усулуобуйаҕа сылдьан тоҕо ким эрэ ыалдьарый, ким эрэ сыстыбатый?
— Организм ыарыыны утары охсуһар кыаҕа мөлтөөбүт буолуон сөп. Холобур, саахар диабеттаах, щитовиднай былчархай патологиялаах уо.д.а. ыарыылаахтар тэллэйгэ сыстыыны утарсар кыахтара мөлтөөбүт буолуон сөп. Хаптаҕай атах, тарбах быыһа кыараҕаһа, уллуҥах бааһа, чэр, аһара көлөһүннүрүү, мэлдьи “тыыммат” сабыылаах атах таҥаһын кэтии – бу барыта тыҥырах тэллэйэ үөскүүр кутталын күүһүрдэр.
-Ыарыыны хайдах сэрэтиэххэ сөбүй?
-Тус гигиенаны тутуһуллуохтаах. Баанньыкка атын киһи таҥаһын, атах таҥаһын кэтимэҥ. Тыҥырахтаргытын көрүнэ сылдьыҥ: тыҥырах өҥүн, төһө сыттанарын, тарбахтаргыт быыстара кыһыйалларын. Атаххытын күн аайы сууна сылдьыҥ, кууруор диэри соттуҥ, наскыгытын күн аайы уларыттыҥ. Атаххыт олус көлөһүннүрэр буоллаҕына, анал спрейдэри туттуҥ. Спрейдэр дезинфекциялыыллар уонна атах көлөһүннүрэрин аҕыйаталлар. Туох эмэ сибики баарын биллигит да, дерматолог-бырааска көрдөрүҥ, анал анаалыстары туттарыҥ. Ыарыы бэйэтэ ааспат, ол иһин төһөнөн эрдэ эмтэнэҕит да, соччонон үчүгэй.
(Өрөспүүбүлүкэтээҕи тирии-венерология диспансера)