СӨ Ил Дахана Айсен Николаев өрөспүүбүлүкэҕэ экология этэҥҥэ буолуутугар 2018 сыллааҕы Ыйааҕын дьайыытын кэҥэттэ.
Саҥардыллыбыт докумуоҥҥа 2030 сылга диэри экология эйгэтигэр 5 дьоһун суолталаах сорук быһаарыллыбытын туһунан Саха Өрөспүүбүлүкэтин Экологияҕа, ойууру туһаныыга уонна ойуур хаһаайыстыбатыгар министиэристибэтэ иһитиннэрдэ.
Стратегический суолталаах Ыйаах РФ бэрэсидьиэнэ Владимир Путин көҕүлүүр “Экологическое благополучие” национальнай бырайыак соруктарын олоххо киллэрэр хайысхалаах.
Стратегическай докумуону олоххо киллэрии чэрчитинэн, 2025 сылга федеральнай киин үпкэ өйөбүлүнэн, Авиалесоохрана бөлөҕө 181 үлэһитинэн күүһүрдүлүннэ, Өлүөхүмэ уонна Ленскэй улуустарга икки саҥа авиаотделение арылынна, 3 авиаотделение тутулунна. “Беспилотные авиационные системы” национальнай бырайыак чэрчитинэн, ойуур баһаарын туругун мониториныгар уонна ойууру бэрэбиэркэлииргэ “Геоскан-801” 39 беспилотник атыылаһылынна.
«Авиалесоохрана бөлөхтөрүн күүһүрдэн, ойууру тиһигин быспакка хонтуруоллаан, ойуур баһаарын ахсаана лаппа аҕыйаата. Ол улаханнык биллэр. Былырыын ойуурдар умайбатахтарын кэриэтэ этэ. Ити тайҕабыт тыыннааҕын, оттон ойуур баһаарын күдэригэ Саха сирин сайынын билэн хааларга мэһэйдээбэтин көрдөрөр”, —— диэн Дьокуускай куорат олохтооҕо Надежда Васильева санаатын үллэһиннэ.
Айылҕаны харыстыырга Табаҕаҕа, Якокикка уонна Сунтаарга 850 тыһыынча маһы олордор кыахтаах 3 тэпилииссэ комплекса үлэҕэ киллэрилиннэ. “Кыталык көтүүтэ” бырайыак бастакы түһүмэҕэ саҕаланна: Охотскай-Перевоз бөһүөлэгэр визит-киин, “Куолума-Чаппанла” ООПТ сиригэр-уотугар билим үлэһиттэригэр хаххалыыр кордон тутулуннулар, кэтээн көрөр былаһаакка уонна экология ыллыга оҥоһулуннулар. Дьиикэй кыыллары чөлүгэр түһэрэр кииннэри оҥоруу үлэтэ салҕанар. Улахан тэрилтэлэр тулалыыр эйгэ харыстабылыгар 80 бырагырааманы олоххо киллэрэллэр. 2025 сылга инвестицияны угуу кээмэйэ 19,9 миллиард солкуобай буолла. Уу киртийиитин хонтуруоллуурга 3 автоматическай ыстаансыйа ылылынна. Депутатскайдааҕы хайа-байытар кэмбинээккэ уонна Ленскэй улууһугар ньиэптээх күөлгэ тобох мунньуллар сирин суох оҥорорго докумуоннар оҥоһуллаллар. Арктикатааҕы билим-чинчийэр киин парниковай гаас кадастрын кэнсиэпсийэтигэр икки үлэни ыытта.
Өрөспүүбүлүкэҕэ 10 метанотовай, 23 пропановай, 22 көһө сылдьар гаас заправката уонна 2 уотунан сэрээттэнэр ыстаансыйа үлэлииллэр. Абый, Амма, Бүлүү, Үөһээ Бүлүү, Горнай, Кэбээйи, Нам, Өлүөхүмэ, Уус Алдан уонна Уус Маайа улуустарын муниципальнай бибилэтиэкэлэрин базаларыгар экология култууратын 10 киинэ тэрилиннэ. Саха сирин экологияҕа 6 бырайыага Арассыыйа айылҕатыгар бэрэсидьиэн пуондатын кыайыылааҕынан буолла. Хотугу сир дьиикэй кыыллара көһүүлэрин чинчийдилэр, үрүҥ эһэҕэ уонна Аллена хаардаах чубукутугар мониторинг оҥоһулунна. Саха сирин Экологияҕа министиэристибэтэ эбии алта дьаһалы ылынна.
2026 сылга Үөһээ Халымаҕа Халыма өрүһүгэр хаарбах тимир 5 туочукатын ыраастааһын үлэтэ түмүктэннэ.
«Биһиги сири-уоту алдьатан, ууну уонна салгыны киртитэн, айылҕаттан бүтэр уһуга суох уонна толкуйа суох ылыа суохтаахпытын бары өйдүөхтээхпит. Мин экэниэмикэни сайыннаран, ханнык баҕарар бырайыагы саҕалыырбытыгар төрөөбүт сирбит-уоппут туһунан толкуйдуохтаахпыт, өрөспүүбүлүкэ хас биирдии олохтооҕо нус-хас уонна дьоллоохтук олороругар төрөөбүт сирбит туһугар кыһанаахтаахпыт дии саныыбын”, — диэн Айсен Николаев эрдэ этэн турар.
СӨ Ил Дарханын уонна бырабыыталыстыбатын пресс-сулууспата