Быйыл сайын от ыйынааҕы уһун-унньуххай ардахтан өрүстэр арыылара, үрэхтэр хочолоро халааннааннар, өрөспүүбүлүкэ элбэх улууһугар сүөһү аһылыгын бэлэмнээһиҥҥэ уустук быһыы-майгы үөскүү сылдьыбыта. Онтон сыыйа халлаан туран биэрэн, күһүн уһаан, Саха сирин хайа баҕарар муннугар хаһаайыстыбалар кыстыкка оттоох киирдилэр.
Өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн 404 635 туонна от бэлэмнэниллэрэ былааннаммытыттан 398 510 туонната кэбиһиллэн, былааны толоруу 98 бырыһыаҥҥа тэҥнэстэ. Онон улуустар бэйэлэрэ барыллаан билгэлээбит кээмэйдэрин (394,4 тыһ. туонна от, былаантан – 96 бырыһыана) куоһардылар. Маны таһынан кэккэ улуустарга хаһаайыстыбалар хатааһыннаах уһун саас кэнниттэн ордубут 18 тыһ. туонна оттоохторун ахсааҥҥа ыллахха, сүөһүнү-сылгыны хайа баҕарар кыстатар кыах толору баар буолла. Арай, уу ыла сылдьыбыт сирдэригэр от хаачыстыбата мөлтөх соҕус буолуон сөп.
Тустаах былаанын 13 муниципальнай тэриллии толордо уонна аһарда. Ол курдук, элбэҕиттэн саҕалаатахха – Чурапчы улууһа 41 674 (107%), Уус Алдан 33 127 (107%), Ньурба 30 131 (103%), Амма 29 656 (107%), Нам 28 562 (105%), Үөһээ Бүлүү 25 616 (110%), Бүлүү 23 462 (104%), Ленскэй 4 661 (114%), Орто Халыма 4 129 (106%), Уус Маайа 1 936 (100%), “Сатай” куораттааҕы уокурук 900 (144%), Аллараа Халыма 71 (101%), Эдьигээн 40 (154%) туонналыы оттоохтор. Мобильнай биригээдэлэр көрдөрүүлэрэ даҕаны куһаҕана суох: 23 435 туонна.
Бэл, ардах уутун халааныгар обургутук оҕустарбыт Дьааҥы улууһугар хойукка диэри оттооннор, 5 079 туонна кэбиһиилэнэн, 82 бырыһыаҥҥа тириэртилэр. Эмиэ эмсэҕэлээбит Абыйга 91 (1 785,9 туонна), Муомаҕа 85 (584,7 туонна), Кэбээйигэ 93 (8 659,7 туонна), Өлүөхүмэҕэ 99 (13 643,5 туонна), Сунтаарга 82 (23 035,1 туонна), Хаҥаласка 87 (26 232,1 туонна) уонна Дьокуускайга 91 (7 923,1 туонна) бырыһыанныы оттоннулар.
Эбээн Бытантай 58 (620 туонна), Өймөкөөн 78 (2 510,9 туонна) уонна алмаастаах Мииринэйгэ баар соҕотох хаһаайыстыба – “Новай” сопхуос 49 (751,6 туонна) бырыһыаннарын хааччыннылар. Тыа хаһаайыстыбатын уонна ас-үөл бэлиитикэтин министиэристибэтин сиртэн үүнүүнү ылыыны, сир үлэтин салааларын уонна мелиорацияны сайыннарыыга департаменын салайааччыта Вячеслав Гаврильев бигэргэтэринэн, чычырбас оттоох улуустарга кыһыҥҥы суол турдаҕына, тиэйии-таһыы үлэтэ син биир тэриллиэҕэ.
Сүөһү сүмэһиннээх аһылыгар 29 900 туонна сиилэс уонна 14 750 туонна сенаж бэлэмнэниллэр былааннарыттан 30 140 туонна сиилэс угуллан, былаан аһарылынна (100,80%), итиэннэ 13 762 туонна сенаж сууланан, туолбата (93,30%). Сиилэстээһиҥҥэ Мэҥэ Хаҥалас (126,69%), Уус Алдан (122,22%), Ньурба (121,08%), Чурапчы (120,50%), Сунтаар (107,53%), Өлүөхүмэ (107,43%), Амма (103,75%), Ленскэй (101,77%) ордук таһаарыылаахтык үлэлээтилэр. Үөһээ Бүлүү, Бүлүү, Нам, Хаҥалас былааннарын лоп курдук толордулар. Сиилэскэ былааннаахтартан Мииринэй 73,60 уонна Дьокуускай 35,79 бырыһыаннаах тиһэххэ хааллылар. Сенажтааһыҥҥа Мииринэй (146,7%), Алдан (125%), Хаҥалас (113,5%), Ньурба (105,2%), Мэҥэ Хаҥалас (102,6%) уонна Өлүөхүмэ (102,3%) былааннарын куоһардылар. Амма, Үөһээ Бүлүү, Бүлүү, Куорунай, Нам, Уус Алдан, Чурапчы 100-түү бырыһыаннаахтар. Бу хайысхаҕа Таатта (26,2%), Дьокуускай (55,9%), Томпо (71%), Дьааҥы (71,4%) мөлтөөн биэрдилэр.
Василий Никифоров
Өссө ааҕыҥ:
Улуустар уларытыллыбыт, тупсарыллыбыт тыа хаһаайыстыбатын боломуочуйатын олоххо киллэрэллэригэр 9 млрд кэриҥэ үп торумнанар
Сообщение Саха сиригэр аҕыйах хотугу улуустан ураты сүөһүнү-сылгыны туруктаахтык кыстатар аһылыгынан толору хааччыннылар появились сначала на Новости Якутии и Якутска — свежие новости онлайн на сайте ulus.media — Улус Медиа.