Муус устар 25 күнүгэр Москуба килбэйэр киинигэр турар ГИТИС диэн үөрэх кыһатын тыйаатырыгар буор-босхо сахалыы испэктээги көрөр дьоллоннум. АГУИККИ устудьуоннара ГИТИС-кэ сыллата буолар «Твой шанс» диэн бэстибээлгэ античнай драматург Еврипид «Медея» диэн трагедиятын матыыбыгар «Кини — күн сыдьаана…» оонньууну көрдөрдүлэр.
Бу айымньыны 80-с сылларга Саха норуодунай бэйиэтэ Савва Тарасов режиссер Федот Потапов көрдөһүүтүнэн, сахалыы саҥардан турар.
Оонньууну дассыан Мария Маркова туруорбут. Оруоллары Полина Горохова, Антон Павлов, Олеся Габышева, Арсен Васильев толордулар.
Полина Горохова бу туойар куолаһа кэрэтин, дьүрүһүтэн, кылыһаҕа кырылаан сүрдээх! Кини толоруутугар Медея — улуу удаҕан. Ясон туһугар дойдутун Колхиданы, аҕатын, убайын таҥнарбыта, оттон Ясон кинини, икки оҕотун быраҕан, эдэр сарыабынаны кэргэн ылар… Быраҕыллыбыт дьахтар Медея айманар саҥата киһи куйахатын күүрдэр…
Испэктээккэ дьикти мизансценалар бааллар. Ол курдук, аргонавтар өрө бэһирэннэр, хараабыл оҥостоннор, Элладаттан Колхидаҕа былаас, чэчирээһин, күүһүрүү, байыы бэлиэтэ буолар кыһыл көмүс түүлээх бараан тириитин (золотое руно) талыы-былдьыы бараллар этэ… Ол гынан баран, кэм-кэрдии ааспытын кэннэ, ол тирии суолтата сүтэн, тырыта тыытыллара, түүтэ үргэнэрэ көстөр… Улуу дойду кэхтиитин бэлиэтэ диэх курдук…
Билэргит курдук, тапталыттан маппыт Медея икки оҕотун өлөрөр. Ол маннык ойууланар. Испэктээккэ артыыска курдары көстөр быыс кэннигэр илиилэриттэн, төбөлөрүттэн көнтөс быанан тардыллан турар өрбөх куукулаларга тиийэн, кыптыыйынан ол быалары быһа кырыйар, куукула оҕолор охтоллор…
Испэктээккэ доҕуһуол буолан хомус дьүрүскэнэ иһиллэр.
Режиссер биир сонун булуута — былыргы грек тыйаатырыгар кэтиллэр котурн диэн ааттаах мас платформалаах атах таҥаһа эмиэ тыас таһаарар тэрил буолбут. Холобур, Медея Ясоннуун кыыһырсарыгар ол котурналары уһулан, сүр тэтимнээхтик бэйэ-бэйэлэригэр охсон таһырҕатара оһуобайдык көстөр.
Аны санаатахха, античнай эпоха дьоно олус эрдэ тойот-төбөт, ыал-күүс буолан, олох мүччүргэннэриттэн, быстан биэрбэт сэриилэртэн, суттартан, сотуун ыарыылартан сылтаан, олус кылгас үйэлээх эбиттэр. Онон трагедия дьоруойдара наһаа эдэрдэр. Бу оонньууга эдэр артыыстар оонньууллара ордук итэҕэтиилээх. Кинилэр омуннара, тэбэнэттэрэ, харса суохтара, алҕастара — «киһи аймах сарсыардата» дэтэр кэмнэргэ баар буолбут мифтэргэ, трагедияларга хоһуйуллан, биһиэхэ да кэпсэнэр «Омоллоон олоҕо, Дьэргэстэй ыһыаҕа» диэн ааттанар номохтордуу көлүөнэттэн көлүөнэҕэ бэриллэн истэхтэрэ…
Испэктээк сыанатын киэргэтиитин, таҥаһы-сабы АГУИККИ графикаҕа уонна живописька кафедратын дассыана Дора Тихонова табыллан оӈорбут.
Бу ыччаттар дэгиттэр артыыс дьоҕурдара чочулларыгар маастардар Степанида Борисова уонна Александра Мучина кылааттара кэмэ суох улахан.
Аита Шапошникова,
М.Горькай аатынан Литературнай институт преподавателэ, суруйааччы, тылбаасчыт.