Ил Дархан Айсен Николаев Нерюнгри оройуонун 2032 сылга диэри социальнай-экэнэмиичэскэй сайдыытын стратегиятын быһаарар ыйаахха илии баттаата.
Докумуон урутаан сайдыыга көһүүнү бигэргэтэр уонна РФ Бэрэсидьиэнэ Владимир Путин сорудаҕынан олоххо киллэриллэр Нерюнгри агломерациятын маастар-былаанын киэҥ далааһыннаах салҕааһынынан буолуоҕа. Саҥа ньыма аныгы социальнай уонна инженернэй инфраструктураны тэрийии территория бырамыысыланнай кыаҕа салгыы үрдүүрүн эрдэттэн сабаҕалыыр.
—Нерюнгри оройуона бүгүн сөҕүмэр түмүктэри көрдөрөр, ол иһигэр агломерация маастар-былаанын олоххо киллэрии чэрчитинэн. Оскуолалар саҥардыллан оҥоһуллалларын, социальнай эбийиэктэр тутуллалларын көрөбүт. Ыйаах саҥа хайысханы, ыйыыны туруоруохтаах — инфраструктура сайдыыта бырамыысыланнас үүнүүтүн урутаан барыаҕа. Бу ураты сыһыан, — диэн Айсен Николаев тоһоҕолоон бэлиэтээтэ.
Ыйаах 70 тыһыынчаттан тахса киһи олоҕун хаачыстыбатыгар дьайар биэс тутаах хайысханы быһаарар. Нерюнгри оройуона Уһук Илиннээҕи федеральнай уокурукка чох салаатыгар бастыҥнар ахсааннарыгар баар. Элгэтээҕи баайдаах сир толору кыамтаҕа тахсыаҕа, «Колмар» бырайыак сайдыыта уонна нэһилиэнньэлээх пууннары гаастааһын салҕанан барыаҕа. Инникитин хара металлургия кластерын тэрийии көрүллэр, ол эрэгийиэни саҥа үрдүк хамнастаах үлэ миэстэлэринэн хааччыйыаҕа.
2032 сылга оройуоҥҥа олох хаачыстыбата 50% кэриҥэ үрдүөхтээх, 2019 сыллааҕы көрдөрүүлэри кытта тэҥнээтэххэ. Былааҥҥа 35 км тахса суолу өрөмүөннээһин, хомунаалынай инфраструктураны саҥардыы, хочуолунайдары, ыраастыыр тутуулары уонна уу ситимнэрин киллэрэн туран. Доруобуйа харыстабылын эйгэтигэр алта эбийиэги өрөмүөннээһин уонна саҥа оборудованиены атыылаһыы былааннанар. «Доруобуйа харыстабылыгар алта эбийиэги өрөмүөннүөхпүт уонна дьон мэдиссиинэ өҥөтүн 70% тиийэ үрдүктүк сыаналыырын курдук оборудованиены атыылаһыахпыт, — Ил Дархан бэлиэтиир.
Үөрэх эйгэтэ 27 оскуола, оҕо саадынхапытаалынай өрөмүөннээһини хабыаҕа. ХИФУ тэхиньиичэскэй институтун уонна технологическай кэллиэс баазатыгар хайа салаатыгар каадырдары бэлэмниир киин тэриллэр, устудьуоннарга 500 миэстэлээх кампус уонна 400 киһи олорор уопсайын тутуохтара. Успуорт уонна култуура эйгэтигэр «Богатырь» стадион тутуута, «Шахтер» спорткомплексы саҥардыы, «СУВАГ» реабилитация киинин уонна «Соловушка» ускуустуба оскуолатын өрөмүөннээһин былааннанар.
Кэлим тупсарыы 60 тиэргэни, искибиэри уонна паарканы, ол иһигэр Албан аат искибиэрин, «Дьиэ кэргэн хонуута» сынньалаҥ сирин, Чульмаҥҥа «Сүүс сыл» паарканы уонна оройуон бары бөһүөлэктэригэр пляж сирин-уотун таарыйыаҕа. Ыйаах ону тэҥэ индустриальнай паарканы, тэпилииссэ комплексын, ас-үөл переработкатын киинин уонна 100 миэстэлээх гостиницаны тэрийиини саҕалыырга иһитиннэрэр. «Парк Амикан» бырайыагын чэрчитинэн хайыһар баазата сайыдыаҕы. Экологическай кыһалҕалары быһаарыы бөх-сах сортировкалыыр комплекс үлэҕэ киирэрин хааччыйыаҕа. Хотугу аҕыйах ахсааннаах төрүт олохтоох омуктары өйөөһүҥҥэ ураты болҕомто ууруллар: эбэҥкилэр култуураларын уонна үгэс буолбут олохторун укулаатын харыстыыр туһугар этностойбищаны тутуу уонна «Уникальная Иенгра» бырайыагы олоххо киллэрии көрүллэр.
Ил Дархан улахан соруктары олоххо киллэрии күүһү түмүүнү эрэйэрин тоһоҕолоон бэлиэтээтэ.
—Ыйаах тутаах мэхэньиисимэ — синергия. Былаас органнара, бөдөҥ, орто уонна дьоҕус биисинэс, ону тэҥэ олохтоохтор бэйэлэрэ территория социальнай сайдыытын толору кыттыылаахтара буолуохтаахтар. Судаарыстыба уонна биисинэс ресурсаларын холбоотохпутуна эрэ Саха сирин аныгы Соҕуруу өттүн тутуохпутун сөп. Үп- харчы бастакынан үөрэх кластерыгар уонна олох хаачыстыбатын үрдэтэр бырайыактарга ыытыллыаҕа, — диэтэ Айсен Николаев. Бу туһунан СӨ Ил Дарханын уонна Бырабыыталыстыбатын пресс-сулууспата суруйар.
Сиһилии: https://www.sakha.gov.ru/news/60964
Хаартыскаҕа Андрей Сорокин түһэриитэ, ЯСИА