Бүгүҥҥү «Итии чэй» рубрикабыт ыалдьыта — -– биология билимин хандьытаата, “Дары Якутии” дьоҕус инновационнай тэрилтэҕэ үлэлиир Константин Константинович КРИВОШАПКИН буолар. Кини тыытыллыбатах айылҕабытын үөрэтиигэ, чничийиигэ ылсан үлэлиир, ол туһунан сиһилии кэпсиир.
-Саха киһитин сиэринэн, кимтэн кииннээххин, хантан хааннааххын диир буоллахха, Уус Алдан улууһун Байаҕантай нэһилиэгин түөрт Дьоруойдаах Танда дэриэбинэтиттэн төрүттээхпин. Аҕам Тандаттан, ийэм Таатта улууһун Баайаҕатыттан сыдьааннаахтар. Баайаҕаҕа эмиэ биир улахан Андросовтар диэн аймахтар. Онтон аҕам Көҥүрээх Уус диэн ааттаах стахановец этэ, Сталинтан стахановец Бочуотунай грамотатын ылан турардаах.
— Идэҕин таларгар эйиэхэ ким, туох төрүөт буолбутай?
-Мин бэйэм үөрэхпинэн биологпын, Саха судаарыстыбаннай университетын биологическай-географическай факультеты бүтэрбитим. Кыра оҕо эрдэхпиттэн күөх суугун айылҕабын, кыылы-сүөлү, үүнээйини, көтөрү-сүүрэри олус сөбүлүүрбүн өйдүүбүн. Оскуолаҕа Анна Никифоровна Егорова, Елизавета Николаевна Кириллина, Елизавета Дмитриевна Кононова курдук дириҥ билиилээх, үөрэнээччилэргэ ураты кыһамньылаах учууталларга үөрэммитим. Онон биолог идэтин таларбар кинилэр олук уурбуттара саарбаҕа суох. Ону сэргэ 5-с кылаастан оскуола учаастагар оҕуруот аһын үүннэриинэн дьарыктаммытым, оскуолаҕа “Тыыннаах муннугу” тэрийбитим. Ийэм эмтээх отунан, үүнээйинэн дьону эмтиирэ, куруук миигин сиэтэ сылдьан, араас оту хомуйарбыт. Оҕо эрдэхпиттэн Сахабыт сирин үүнээйитин, отун-маһын ааттарын билэ улааппытым.
х х х
-Билигин даача, оҕуруот кэмэ. Онуоха даачалаахтар араас уоҕурдуунан үлүһүйэллэригэр эн тус санааҥ?
-Кырдьык, билигин даача, оҕуруот кэмэ. Оҕуруотчуттар үксүлэрэ минеральнай уоҕурдууну наһаа тутталлар. Дьиҥэр, минеральнай уоҕурдуу химическэй уоҕурдуу буолан киирэн, буорга баар туһалаах микроорганизмнары, чиэрбэлэри, тэллэйдэри өлөртөөн кэбиһэр. Оччоҕо буор өлөр. Бу өлбүт буорга туох да үүммэт. Киһи саамай күндү баайынан иҥэмтиэлээх буор буолар. Иҥэмтиэлээх буор баар буолан, биһиги аспыт 90 бырыһыанын буортан ылабыт. Онон буору харыстыахтаахпыт.
Ол иһин, органическай эрэ уоҕурдууну туһаныахтаахпыт…
Хаартыска: К.Кривошапкин тиксэриитэ
(Сиһилии «Саха сирэ» хаһыат бэс ыйын 11 күнүнээҕи нүөмэригэр ааҕыҥ)