Арассыыйа, тас дойду чинчийээччилэрэ оскуола оҕолоро, устудьуоннар эксээмэн туттаралларыгар, хонтуруолунай үлэни суруйалларыгар уруккулуу “шпаргалка” оҥостон устан ылааччы ахсаана 3,4% эрэ тэҥнэһэр диэн быһаарбыттар.
Оҥоһуу өй көмөтүн 11% эрэ киһи туһаммат
Экэниэмикэ үрдүкү оскуолатын эспиэртэрэ Санкт-Петербург, Казань, Уфа, Тюмень, Йошкар-Ола, дойду уо. д.а. куораттарын 500‑тэн тахса устудьуонун ортотугар ыйытык, ону тэҥэ, эконометрическай анаалыс оҥорбуттар. Эксээмэн кэмигэр төһө элбэхтик усталларын, ханнык ньымалары уонна тоҕо туһаналларын ыйыппыттар.
Онно ылбыт чахчылар туоһулуулларынан, үөрэх кэмигэр оҥоһуу өйү туһаныы саамай туттуллар ньыма буолара көстүбүт: устудьуон 90% туһанар, итинтэн 30% — элбэхтик. Эдэр дьонтон 11% эрэ хаһан даҕаны оҥоһуу өйү туһанан көрө иликпит диэн хоруйдаабыт. Оттон суругунан үлэни толорорго бэлэмнэнэллэригэр эбэтэр эксээмэн туттаралларыгар оҥоһуу өйү баһыйар улахан аҥаардара (89%) тутталлар эбит.
Чинчийээччилэр быһаарбыттарынан, оҥоһуу өйү ордук “үс” уонна “түөрт” сыанаҕа (88–89%) итиэннэ үөрэхтэригэр мөлтөхтөр (40%) туһаналлар эбит. Аны ханнык хайысхаҕа уонна кимнээх массыына көмөтүн эрэйэллэрин чопчулаабыттарынан, сүрүннээн экэниэмикэ исписээлинэстэригэр уонна үөрэхтэрин таһынан үлэлиир устудьуоннар буолаллара быһаарыллыбыт.
Бу хомуллубут чахчылар инникитин билии иһин сыана туруорарга, университекка үөрэтэргэ сыһыаны уларытарга төрүөт буолуохтара диэн ыйаллар. Ыйытыгы анаалыстаан көрөөччүлэр, устудьуоннар оҥоһуу өйү хас хардыы ахсын тутталлара кинилэр билиини ылалларыгар, ону ырытан-ыараҥнатан көрөллөрүгэр, түмүк оҥостоллоругар охсуулаах буолуоҕа, матырыйаалы иҥэн-тоҥон билбэккэ, үрдүнэн эрэ иҥэриниэхтэрэ диэн чопчулууллар.
Сымыйа “биэс”
Оскуола оҕолоро устудьуоннартан эмиэ хаалсыбаттар. Биир күн орто сүһүөххэ үөрэнэр оҕом: “Мин хонтуруолунай үлэҕэ төлөпүөнтэн устарбын көҥүллээбэккин, миигиннээҕэр мөлтөхтүк үөрэнэр оҕолор устан ылан баран “түөрт”, “биэс” сыанаҕа туттараллар уонна “үһү”, “иккини” ылбыт оҕолору араастаан ыыстыыллар. Тоҕо көҥүллээбэккин?” — диэн оскуолаттан кыыһыран аҕай кэлбитэ. Оннооҕор бэһис-сэттис кылаас оҕолоро төлөпүөнү туһанар эбит буоллахтарына, үрдүкү кылаас үөрэнээччилэрин туһунан этэ даҕаны барыллыбат.
ХААРТЫСКА: GIGACHAT ОҤОҺУУ ӨЙ, ЛЮДМИЛА ПОПОВА.
Сиһилии хаһыат от ыйын 31 күнүнээҕи нүөмэригэр ааҕыҥ.