Саха сирин сорох улуустарынан тыа бизоннарын айылҕаҕа төнүннэрэр бырагыраама күүһүрэн иһэр. Билигин өрөспүүбүлүкэҕэ 340 бизон баар, олортон сорохторун Өлүөнэ уонна Бүлүү өрүстэр икки ардыларыгар көһөрөргө бэлэмнииллэр.
«СӨ Ил Дархана Айсен Николаев бизоннары айылҕаҕа төнүннэрэр бырайыагы Саха сирэ аан дойду айылҕаны харыстыыр хамсааһыныгар киллэрбит улахан кылаатынан ааттаата.
30 сыл анараа өттүгэр «Саха Өрөспүүбүлүкэтин сиригэр тыа бизонун үөскэтии (реакклиматизация)» бырагыраамата оҥоһуллубута. Бырайыак 10 сыл буолан баран олоххо киирэн барбыта – 2006 сыл муус устарыгар Канада «Элк-Айленд» пааркатыттан 30 эдэр бизону аҕалбыттара. 2011, 2013 уонна 2020 сылларга өссө 30-туу оҕону аҕалбыттара.
Билигин бизоннар үс сиргэ бааллар: Хаҥаласка «Уус-Буотама», Горнайга «Тыымпынай» уонна Сунтаарга «Тумара», ону тэҥэ «Орто Дойду» зоопаркаҕа уонна «Саха сирин тыыннаах алмаастара» пааркаҕа иитиллэллэр. Быйыл кинилэр ахсааннара 340-ҕа тиийдэ. 2025 сылга Өлүөхүмэ оройуонугар өссө биир «Намана» диэн иитэр сир арылынна», – диэн бырайыагы салайар Саха Өрөспүүбүлүкэтин бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Ольга Балабкина кэпсээтэ.
Хас саас аайы бизоннар төрөөннөр ахсааннара элбиир. Оҕолорун ийэлэриттэн арааран атын сирдэргэ ыыталлар. Бу хаан буккуспатын уонна генетика эгэлгэтин хааччыйар туһугар оҥоһуллар. Саха сиригэр төрөөбүт бизоннар Канада бизоннарынааҕар бөдөҥнөр уонна күүстээхтэр. Кыһын кинилэр түүлэрин аннынан хойуу түүнүк үүнэр, ол кинилэри 50 кыраадыс тымныыттан харыстыыр. Улахан атыыр бизон ыйааһына биир тоннаҕа тиийэр.
Кыыллар туруктарын уонна ханна сылдьалларын хараҕынан кэтиир тэҥэ, «Аргос» спутник систиэмэтинэн көрөллөр. Экология министиэристибэтэ иһитиннэрбитинэн, «Тыымпынай» таһыгар көҥүл сылдьар үс тыһы бизоҥҥа уонна «Тумараҕа» баар биир бизоҥҥа радио-моойторук кэтэрдиллибит.
Билигин тыа бизона Саха Өрөспүүбүлүкэтин Кыһыл кинигэтигэр киирэр. Ол эрээри, айылҕаҕа көҥүл үөскүүр бизон ахсаана сөптөөх таһымҥа тиийдэҕинэ, бултуур кыыл быһыытынан бигэргэтиэхтэрин сөп.
Маны таһынан, бизону тыа хаһаайыстыбатыгар, сылгы иитиитин курдук, сүөһү иитэргэ табыгаһа суох сирдэргэ туһаныахха сөп. Тоҕо диэтэххэ, бизоҥҥа кыһын сылаас хотон наадата суох, аһылыга сөп буоллаҕына Саха сирин тымныытын тулуйар.
Саха сиригэр бизоннары аҕалан үөскэтии бырайыага РФ Бэрэсидьиэнэ Владимир Путин көҕүлээһининэн дойдуга олоххо киирэр, «Экологическое благополучие» национальнай бырайыак сыалыгар-соругар толору эппиэттиир.