Олохпутугар төрүттэрбититтэн кэлбит сиэри-туому төһө билэрбитинэн тутуһа сатыыбыт. Үчүгэйэ диэн, ону билэ-көрө сатыыр эдэр дьон эмиэ элбэх.
Ол эрээри, сыыһа халты туттарбыт да баар буолар. Айылҕалаахтар сиэри-туому сыыһа туттуох кэриэтэ туһамматаҕыҥ ордук диэн этэн киһини куттууллар ээ.
Аны туран, кэнники кэмҥэ айылгылаахтар, көрбүөччүлэр, билгэһиттэр уо.д.а. дьон элбээбитинэн, кинилэр этэллэрэ-тыыналлара, ардыгар соҥнууллара да мөккүөрдээх, утарсыылаах соҕус буолар. Ол иһин, киһи бэйэтэ да туһанарыгар уонна ыччатыгар иҥэрэригэр чахчы сөптөөх сиэри-туому тутуһуон баҕарар. Мин итинник санааҕа кэлбитим ыраатта…
Ол да иһин, бу соторутааҕыта “Айар” кинигэ кыһатыгар бэркэ билэр уонна ытыктыыр киһим Тэрис “Киһи күннээҕи олоҕо” диэн кинигэтигэр кэтиллэ түһээт, бэйэм да соһуйдум. Урут, хойут кини кинигэлэрин, сүбэлэрин син аахтым ини, аахпатым ини? Ол гынан баран, бу хармааҥҥа укта сылдьан туһанарга сөптөөх кинигэни булан, сүтэрбиппин булбут курдук буоллум ээ.
Бу кинигэ биир уратытынан киһиэхэ, чуолаан эдэр ыччакка “суолдьут сулус” кэриэтэ эбит. Ол эбэтэр хара сарсыардаттан хойут киэһэҕэ диэри ханнык сиэри-туому тутуһуохтаахпыт барыта сурулла сылдьар. Бэл, тахсан киирэрбитигэр эмиэ сиэр-туом, ураты сыһыан баар эбит ээ (ким эрэ күллэҕэ-ээ). Эбиитин бу барыта халлаантан ылан суруйуу буолбакка, идэлээх дьон суруйууларыгар олоҕурбута кэрэхсэттэ.
Холобур, билигин бары айанныыбыт, Сахабыт сирин уонна тас өттүгэр элбэхтик барабыт-кэлэбит, айан суолун тутуһабыт. Онуоха олус наадалаах сүбэлэри, сиэри-туому төһө билэр этибитий? Чуолаан, мин айан сиэрин-туомун билбэтим элбэх эбит. Ол иһин, эһиэхэ кыратык билиһиннэриим.
-Суолга сыппаттар.
Суолга ким да сыппат. Киһи сыттаҕына, улаханнык ыалдьыан сөп дии саныыллар. Дьиҥэр, сылдьар суолу мэһэйдиллиэ суохтаах. Ити быһыы үгэс буолбут.
-Суолга ииктэппэттэр.
Суолу саха киһитэ ытыктыыр. Суолунан алаастары кытта сибээстэһэллэр. Ону мэһэйдиир, киртитэр сатаммат.
-Барар сири эппэттэр.
Ким ханна барарын билэр. Ол гынан баран, баччаҕа манна тиийэбин диэн саҥарыллыбат. Суолга сылдьан эҥин араас күүтүллүбэтэх түгэҥҥэ түбэһиэххэ сөп. Ол иһин, ханна тиийэри быһаччы этиллибэт.
Онтун да атын сиэр-туом, сыһыан туһунан бу кинигэҕэ элбэх.
Мин санаабар, “Айарга” тахсыбыт “Киһи күннээҕи олоҕо” кинигэни илиитигэр ылбыт киһи элбэх сиэри-туому билэн, табыллыы, тупсуу суолун тутуһуо эбит.
Онон, айан киһитэ, “Айардарга” аараан, бу кинигэни сиэпкэр уктан салгыы айанныыргар баҕарабын.
Анньыыһын НЕУСТРОЕВ