Саха Өрөспүүбүлүкэтин баһылыга Айсен Николаев Арассыыйа Наукаларын академиятын президиумун уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бырабыыталыстыбатын «Арктика – саҥа стратегическай инновационнай быһаарыылар: түмүктэр, кирбиилэр, ыҥырыылар» диэн кэҥэтиллибит холбоһуктаах мунньаҕар кытынна.
Мунньах быйыл бэс ыйын 19 күнүгэр Дьокуускайга ыытылынна. Мунньах үлэтигэр дойду бастыҥ учуонайдара, Арассыыйа Наукаларын академиятын, научнай кииннэр, федеральнай уонна эрэгийиэннээҕи былаас уорганнарын бэрэстэбиитэллэрэ, ону тэҥэ индустриальнай партнердар кыттан, Арассыыйа Арктикатааҕы зонатын научнай-технологическай сайдыытын кэскилин уонна хотугу сирдэри баһылыырга саҥа ньымалары олохсутууну дьүүллэстилэр.
Бу тэрээһин Наука уонна технология уон сылын чэрчитинэн ыытылынна уонна Арктика сайдыытын стратегическай боппуруостарыгар ананан, энергетическэй, тырааныспар уонна логистическай инфраструктураны бөҕөргөтүүгэ, хотугу сирдэр туруктаах буолууларын үрдэтиигэ уонна судаарыстыбаннай бырагыраамалары научнайдыы арыаллааһыны кэҥэтиигэ туһуланна. Эрэгийиэннэр, академическай наука уонна бырамыысыланнас бииргэ үлэлээһиннэригэр, ону таһынан прикладной оҥоһуктары экэниэмикэ дьиҥнээх секторыгар киллэриигэ улахан болҕомто уурулунна.
«Академиктар, дойду бастыҥ учуонайдара уонна эспиэрдэрэ кыттыылаах кэҥэтиллибит мунньах биһиги өрөспүүбүлүкэбитигэр эрэ буолбакка, бүтүн Уһук Илиҥҥэ улахан суолталаах түгэнинэн буолар. Мунньах түмүктэрэ РФ Арктикатааҕы зонатын сайдыытын научнай арыаллааһынын саҥа геополитическай усулуобуйаларга, аан дойдутааҕы куттал суох буолуутун уонна технологическай суверенитет саҥа парадигмалара үөскүүр кэмигэр күүһүрдэргэ бигэ тирэх буолуоҕар эрэллээхпин», — диэтэ өрөспүүбүлүкэ баһылыга.
Кини бэлиэтээбитинэн, Арассыыйа — саамай бөдөҥ Арктика модун державата, оттон Саха сирэ устуоруйан Хотугулуу-Илин форпоһун оруолун толорор. Өрөспүүбүлүкэ баһылыгын эппитинэн, бүгүн эрэгийиэн дойду биир сүрүн экэнэмиичэскэй, научнай уонна интеллектуальнай кииннэринэн сайдар, ураты ресурснай кыахтаах уонна тыйыс килиимэттээх усулуобуйаҕа үлэлиир уопуттаах.
Айсен Николаев бэлиэтээбитинэн, научнай арыаллааһын киэҥ далааһыннаах бырайыактары олоххо киллэриигэ уонна Арктикаҕа олох хаачыстыбатын үрдэтиигэ сүрүн усулуобуйанан буолар.
«Өрөспүүбүлүкэ кэскиллээх сайдыытын сыалларын ситиһиигэ уонна бүтүн дойду сайдыытыгар киллэрэр кылаатын улаатыннарыыга туохтааҕар да суолталаах усулуобуйанан бары хайысхаларынан бырайыактары научнайдыы арыаллааһын буолар», — диэн Саха сирин баһылыга эбэн эттэ.
Мунньахха РАН Сибиирдээҕи салаатын Дьокуускайдааҕы научнай киинин институттарын, академическай тэрилтэлэр, университеттар уонна Саха сирин научнай-технологическай бэлиитикэтин олоххо киллэриниини сүрүннүүр Саха Өрөспүүбүлүкэтин Наукаларын академиятын бэрэстэбиитэллэрэ кытыннылар.
РАН-ны кытта сөбүлэһии чэрчитинэн уонна Арассыыйа научнай пуондатын өйөбүлүнэн фундаментальнай да, прикладной да чинчийиилэр, ол иһигэр биисинэс кыттыылаах, олоххо киирэллэр. Өрөспүүбүлүкэ баһылыга маннык сыһыан наука уонна экэниэмикэ хардарыта дьайсыыларын саҥа моделын үөскэтэригэр эрэллээх, онно биисинэс сакаасчыт эрэ буолбакка, чинчийэр бырайыактар кыттааччылара буолар.
Арассыыйа научнай пуондатын генеральнай дириэктэрин солбуйааччы Андрей Блинов кэскиллээх хайысхалар быыстарыгар өрөспүүбүлүкэ тырааныспарын систиэмэтин сайыннарыыны, ону тэҥэ сэлии муоһун көрдүүргэ оҥоһуу өйү уонна пилота суох көтөр технологиялары туһаныыны — научнай да, прикладной да суолталаах соругу — бэлиэтээтэ.
Айсен Николаев өрөспүүбүлүкэҕэ Комплекснай научнай чинчийиилэр бырагыраамата олоххо киирэрин, ол иһигэр кутталлары өтө көрүүттэн уонна куттал суох буолуутун хааччыйыыттан саҕалаан хотугу сирдэр нэһилиэнньэлэрин олоҕун хаачыстыбатын үрдэтиигэ диэри хайысхалар баалларын эттэ. Ирбэт тоҥ зонатын (криолитозонаны) чинчийии уонна тымныы ресурсатын Арктика стратегическай кыаҕын быһыытынан туһаныы технологияларын сайыннарыы сүрүн хайысханан хаалар.