Чуолаан, организмҥа тустаах битэмиин тиийбэтиттэн (гиповитаминоз) киһи сылайар, тириитэ куурар-хатар, баттаҕа түһэр уо.д.а. Ол төрүөтүнэн D, C, A, E уонна B битэмииннэр тиийбэттэрэ буолуон сөп.
Ол гынан баран, организмы битэмиининэн хааччыйарга иҥэмтиэлээх аһылык наада. Оттон БАД-тары бырааһы кытары сүбэлэһэн эрэ баран иһиллэр.
Сүрүн сүбэлэр
D битэмиин: Арассыыйа бары олохтоохторугар кэриэтэ наада. Тоҕо диэтэххэ, организм кыһыҥҥы саппааһа бүтэр.
С битэмиин: киһи ыарыыны утары охсуһар күүһүн бөҕөргөтөргө уонна тирии туругун тупсарарга көмөлөһөр.
В битэмиин: ньиэрбэ систиэмэтигэр уонна сааскы сылайыыны утары охсуһарга туһалаах.
А уонна Е битэмииннэр: харах үчүгэйдик көрөрүн хааччыйар уонна тирии, баттах уонна тыҥырах туругун тупсарар.
Битэмииннэр саас ордук кимиэхэ наадаларый?
— Битэмиин тиийбэтин биллэрэр сибики баар дьонугар (сэниэтэ суох, мэлдьи утуйуон баҕарар).
— Аһылыга хааччахтанар эбэтэр диетаны тутуһар киһиэхэ.
— Куртах-оһоҕос ааһан араҕан биэрбэт ыарыылаахтарга.
— Ыарыы кэнниттэн доруобуйаны чөлүгэр түһэрэргэ.
Эмчиттэр препараттары иһиэх иннинэ киһи организмыгар ханнык битэмиин тиийбэтин быһаарарга хаан анаалыстарын туттарарга сүбэлииллэр.
Хаһан сиэниллэрий?
Битэмиин организмҥа иҥэрин тупсарар уонна куртаҕы ноҕуруускалаабат туһугар аһыы олорон эбэтэр аһаан баран ыраас ууну (200–250 мл) кытары сиир ордук.
A, D, E, K курдук сыаҕа уонна липидтэргэ суурайыллар (жирорастворимые) битэмииннэри сарсыарда иһэр ордук. Битэмииннэри кофены, чэйи уонна үүтү кытта иһимэҥ.
Битэмииннэри инструкциялары уонна быраас сүбэтин тутуһан, 1–2 ый иһэр ордук табыгастаах.
Холбуу иһиллибэт
Сорох битэмииннэри уонна минераллары тэҥҥэ тутуннахха, аллергиялыахха сөп эбэтэр организмҥа иҥмэттэр.
A, D, E, K битэмииннэр чэгиэн чэбдик буоларга, килиэккэлэр улааталларыгар, бэссэстибэлэр атастаһалларыгар наадалар.
Бэйэ-бэйэлэригэр сөп түбэһиспэт эбиликтэри 2–4 чаас арыттаан иһиҥ.
Омега 3 уонна Д битэмиини тэҥҥэ иһэргэ сүбэлииллэр. Тоҕо диэтэххэ, бэйэ-бэйэлэригэр дьайсыыны күүһүрдэллэр. D битэмиин уонна Омега‑3 (сыалаах кислоталар) битэмиин үчүгэйдик иҥэригэр көмөлөһөллөр, ыарыыны утары охсуһар күүһү бөҕөргөтөргө, сүрэх, уҥуох уонна ньиэрбэ систиэмэтин үлэлэрин өйүүргэ көдьүүстээхтэр.
Битэмииннэри сыыһа уонна аһара туһаннахха (гипервитаминоз) эбэтэр кыайан тулуйбат буоллаххытына, битэмииннэр туһалыа суохтарын уонна бэл, буортуну аҕалыахтарын сөп. Ордук A, D, E, K курдук сыаҕа суураллар битэмииннэр кутталлаахтар. Быар, бүөр уонна сүрэх-тымыр систиэмэтин үлэтэ кэһиллиэн сөп.
Тоҕо туһалаабаттарый?
Битэмииннэр комплекстарын туох да хонтуруола суох иһии сүһүрүүгэ тириэрдиэн сөп. А б?????итэмиини аһара элбэҕи иһии быарга кутталлаах, оттон D битэмиин элбэҕэ бүөргэ таас үөскүүрүгэр тириэрдиэн сөп.
Чинчийиилэр көрдөрөллөрүнэн, киэҥник биллэр уонна туһаныллар мульти-битэмииннэр уонна био-эбиликтэр (С битэмиин, кальций) үксүгэр ыарыыны сэрэппэттэр.
Эмтэри кытары хардарыта дьайсыы: битэмииннэр быраас анаабыт эмтэрин көдьүүһүн аччатыахтарын сөп (К битэмиин антикоагуляннар туһаларын аччатар).
Ханна, хайдах харайабыт?
Битэмииннэри кураанах, сөрүүн уонна күн тыкпат сиригэр харайыллар (ыскаапка, хомуот дьааһыгар). Түннүк сэҥийэтигэр уонна билиитэ таһыгар уурумаҥ.
Күн сардаҥата тыкпатын, сиик уонна салгын киирбэтин туһугар үчүгэйдик сабан, бэйэтин хаатыгар уга сылдьыҥ. Инструкциятыгар суруллубатах буоллаҕына, холодильникка угумаҥ.
Бааннайга харайар сыыһа. Паар, сиик уонна бааннай кыраадыһа уларыйа турара битэмиин актыыбынай бэссэстибэлэрин суох оҥороллор.
Битэмииннэр туһаныллар болдьохторун мэлдьи бэрэбиэркэлээҥ. Болдьоҕо ааспыт битэмииннэр көдьүүстэрэ суох.
Атын сыт баарын уонна тас көрүҥэ уларыйбытын биллэххитинэ, быраҕаргыт ордук.
Түмүктээн эттэххэ, битэмииннэр биһиги организмытыгар олус наадалар. Ол гынан баран, ханнык битэмиин тиийбэтин билэн эрэ баран уонна быраас анаабыт битэмииннэрин туһаныллар.
Битэмииннэр тустарынан дойҕохтор:
— Битэмиин төһө наадатын барытын аһыыр аспытыттан ылыахха сөп — дьиҥэр, иҥэмтиэлээх толору аһылыкка даҕаны күннээҕи нуорманы куруук ылбаппыт (холобур, D битэмиини аһылыктан ылар уустук).
— Битэмиин төһөнөн элбэх да, соччонон үчүгэй — дьиҥэр, сорох битэмииннэри аһара элбэҕи сиэтэххэ, атын битэмииннэр иҥэллэригэр мэһэйдэһиэхтэрин сөп (холобур, фолиевай кислота В12 битэмиин организмҥа иҥэрин намтатар).
— Битэмииннэр туттуллар болдьохторо хааччаҕа суох — дьиҥэр, төһө эрэ бириэмэ аастаҕына, капсулаларга, табылыаккаларга уонна хараҥа бытыылкаларга битэмииннэр хаачыстыбалара мөлтүүр. Онон туһаны аҕалбаттар.
— Битэмииннэри ханна баҕарар, холобур холодильникка харайыахха сөп — дьиҥэр, үгүс битэмиин кураанах, биир кэм кыраадыстаах хараҥа сиргэ (дьааһык иһигэр) үчүгэйдик хараллар. Арай, D битэмииннэр хаачыстыбаларын сүтэрбэттэрин туһугар холодильникка угуохха сөп.
ХААРТЫСКА: HTTPS://PXHERE.COM/RU