Киһи олоҕор көрсөр үгүс моһоллоруттан, санааны баттыыр уустук түгэннэриттэн саамай ыараханнарынан оҕоҥ, чугас киһиҥ ыалдьара, мөлтүүрэ-алтыыра буолар. Онно тугу оҥорон, хайдах көмөлөһүөххэ сөбүн ыйдаҥардар, толкуй угар, санааҕын сырдатан, эрэл санааны күүһүрдэр кыахтаах тэрээһин буолан ааста.
Ол курдук, муус устар 2 күнүгэр Аллараа Бэстээххэ IT-Киин дьиэтигэр Дьокуускай куораттааҕы “Донская М.Н аатынан доруобуйаларынан хааччахтаах, инбэлиит оҕолору үөрэтэр техникум-интэринээт” үөрэҕин кыһатын үлэһиттэрэ кэлэн, техникум үлэтин-хамнаһын сырдатан, кэпсээн, көрдөрөн аастылар. Тэрээһин түмүгэр техникум-интэринээт дириэктэрэ Мария Сивцева уонна Мэҥэ Хаҥалас улууһун дьаһалтатын баһылыга Дмитрий Тихонов бииргэ салгыы үлэлииргэ дуогабар түһэристилэр.
Тэрээһиҥҥэ Мэҥэ Хаҥалас нэһилиэктэриттэн доруобуйаларынан хааччахтаах оҕолорун илдьэ кэлбит, урут интэринээти үөрэнэн бүтэрбит оҕолордоох төрөппүттэр, нэһилиэктэр уопсастыбанньыктара, дьокутааттара кытыннылар. Саҕаланыытыгар техникум-интэринээн сүрүн исписэлиистэрэ – педагог-тэрийээччилэр, миэдиктэр, психологтар, физкультура, араас идэҕэ үөрэтэр учууталлар тэрээһин кыттыылаахтарыгар консультациялары, маастар-кылаастары ыыттылар.
Аһаҕас кэпсэтиилээх, көҥүл санаа үллэстиһиилээх төгүрүк остуолу техникум-интэринээт дириэктэрэ Мария Сивцева үөрэх кыһатын үлэтин-хамнаһын, олоҕун дьаһаҕын толору кэпсээнэ аста:
“Техникум 1943 сылтан САССР Нарком сэбиэтин дьаһалынан Аҕа дойдуну көмүскүүр сэрии инбэлииттэригэр анаан арыллыбыт. Онтон ыла 5000 кэриҥэ инбэлиит доруобуйатын көннөрүнэн, 40-тан тахса идэни баһылыылларыгар көмө оҥоһуллубут. Быйылгы үөрэх дьылыгар 105 доруобуйатынан хааччахтаах киһи үөрэнэ сылдьар, ол иһигэр 24 – ОВЗ, 81 – инбэлиит (3 – 1 группа, 13 — 2 группа, 46 – 3 группа, 19 – оҕо эрдэхтэн инбэлиит). Орто оскуоланы бүтэрбиттэргэ 10 идэни (социальнай үлэһит, графическай дизайнер, флористика, документоведение, архивоведение, оператор техподдержки) баһылаттаран, диплом, оттон ситэтэ суох үөрэхтээхтэргэ, байыаннай дьайыы кыттыылаахтарыгар кылгас куурустарга (повар, швея, кондитер, тыа хаһаайыстыбатын үлэһитэ, парикмахер, атах таҥаһын оҥорооччу) үөрэммиттэргэ сибидиэтэлистибэ — судаарыстыбаннай докумуоннары биэрэллэр. Үөрэнэ киирбиттэр толору хааччыллыылаах интэринээккэ күҥҥэ 4 аһаан олороллор, академическай, социальнай истипиэндьийэлэринэн туһаналлар, материальнай көмө ылаллар. Сылга икки төгүл мэдиссиинискэй реабилитацияны ааһаллар. Терапевт, невролог, лфк- быраастара өрүү көрө-истэ сылдьаллар. Массаас, физиотерапия кэбиниэттэрэ үлэлииллэр. Техникум-интэринээккэ доруобуйатынан хааччахтаах киһини мэдиссиинэ, успуорт өттүнэн сайыннаран, олоххо дьулуурун күүркэтэн, бэйэ ис күүһүгэр итэҕэли бөҕөргөтөн, араас идэлэри баһылатан, олоххо толорутук бэлэмнээн биэрэргэ аналлаах бырайыактарынан үлэлииллэр. Түмүгэр үлэ миэстэтин булалларыгар көмөлөһөллөр. Куорсун анньан таһаартаабыт выпускниктарын кытары сибээһи быспакка, үөрэнэ сылдьааччы оҕолорго кинилэр тустарынан, холобур оҥоһуннуннар диэн өрүү кэпсииллэр”.
Петр Давыдов, техникум преподавателэ:
-Доруобуйатынан хааччахтаах оҕону техникумҥа киириэҕиттэн кэтээн көрөн, араас успуорт секцияларыгар дьарыктыыбыт. Ол сылдьан, киниэхэ ханнык көрүҥ ордук барсарын, туһалыырын быһааран, сүрүн дьарыгы онно туһулуубут. Оҕолор бэйэлэрин ис кыахтарын арыналларыгар, сайдыыга дьулуһалларыгар, сыралаахтык эрчиллэллэригэр көмөлөһөбүт. Ол, биллэн турар, олус элбэх үлэттэн, тулууртан, дьулууртан кэлэр. Оҕо бу миэхэ чахчы доруобуйам көнөрүгэр туһалыыр эбит диэн көрөн, итэҕэйэн, этинэн-хаанынан билэн, дьаныһарыгар сүбэ-ама, өйөбүл буолабыт. Күммүтүн сарсыардааҥы зарядкаттан саҕалаан, спортивнай адаптивнай физкультурнай секцияларынан сырытыннаран, сибиэһэй салгыҥҥа сүүрдэбит-хаамтарабыт. Биһиги техникум-интэринээппитигэр үөрэнэн, доруобуйаларын көннөрүнэн, Олимпийскай оонньууларга үрдүк ситиһиилэри ситиспит 5 выпускникпытынан киэн туттабыт! Киһи кыаҕа муҥура суоҕун ити оҕолорбут көрдөрдүлэр!
Екатерина Гаврильева, 2004-2022 сс. Хаптаҕай нэһилиэгин баһылыга:
-2018 сыллаахха техникум-интэринээт салалтатын кытта сөбүлэһии түһэрсибиппит. Ол чэрчитинэн 2025 сылга диэри үлэлэспиппит. Нэһилиэкпэр Анисимов Никифоры техникум-интэринээккэ үөрэтэ ыытыаҕыҥ диэн төрөппүттэрин кытта кэпсэтэн, тылбар киллэрбитим. Уол үөрэнэригэр, күрэхтэһиилэргэ кыттарыгар нэһилиэгинэн көмө оҥорорбут. Уол ситиһиилэриттэн бары үөрэбит. Техникумҥа ас-үөл өттүнэн көмө оҥорорбут. Биһигиттэн хас да оҕо үөрэнэн бүтэрдэ. Билигин Николаевтар оҕолоро үөрэнэ сылдьар. Оттон Никифор адаптивнай успуорка сыстарыгар, ситиһиилэнэригэр преподаватель Петр Николаевич өҥөтө улахан. Никифор билигин үрдүк үөрэххэ туйгуннук үөрэнэ сылдьар. Кини нэһилиэкпитигэр атын оҕолорго холобур буолар.
Анастасия Кривошапкина, Хаптаҕай нэһилиэгин дьокутаата:
-Мин биэс оҕолоохпун. Олортон Ваням оҕо эрдэҕиттэн инбэлиит этэ. Ону олох кыратыттан быраастарга, киин куораттарынан сылдьан, элбэхтик көрдөрөн эмтэтэ сатаабытым. Онтон бу техникум-интэринээккэ үөрэттэрэ киллэрбитим. Оҕом аһыныгас, киһини өйдүүр майгылаах, олус чэнчис, дьулуурдаах, эппиэтинэстээх, сиэрдээх, үлэҕэ сыстаҕас буола улааппыта. Техникумҥа үөрэнэ сылдьан, олоҕун аргыһын, тапталын булан холбоспуттара, ыал буолбуттара. Билигин куоракка олороллор. Икки ытарҕа кэрэчээн кыргыттардаахтар. Оҕолорум бэйэлэрин бэйэлэрэ дьаһанан олороллор. Дьиэлэрэ ып-ыраас. Кийиит олус асчыт, бэртээхэй хаһаайка. Харчынан көмөнү олох ылбаттар. Ол иһин кыайарбынан ас үөл ыытан көмөлөһөбүн. Уоллаах кийиитим олоххо бэлэмнээх, бэйэлэрин бэйэлэрэ ииттинэн олорор саха мааны ыала буолбуттарыгар техникум-интэринээт үлэһиттэригэр сүҥкэн махталлаахпын.
Ити курдук, үтүө дьыала, үтүө санаа, үтүө үлэ хаһан баҕарар үтүөнү эрэ эргитэн аҕаларын бу техникум-интэринээт үлэһиттэрэ биһиэхэ өссө төгүл көрдөрдөрдүлэр. Кинилэр төһөлөөх элбэх киһиэхэ эрэл санааны саҕан, доруобуйаларын көннөрөргө көмө оҥорон, олохторун оҥостуналларыгар үктэл уурбуттара буолуой? Бу тэрээһиҥҥэ сылдьыбыт хас да төрөппүт оҕолорун үөрэххэ киллэрэргэ суруйтарбытын истэн үөрдүм, хас да оҕо иннигэр олоҕун суола арылыннаҕа.
Техникум-интэринээт үлэтэ сайда-тупса, ситиһиилэнэ турарыгар баҕарыаҕыҥ, Сахабыт сирин бырабыыталыстыбата ити сыралаах үлэҕэ болҕомтотун уура турарыгар махтаныаҕыҥ!
Зинаида ИГНАТЬЕВА, Арассыыйа Суруналыыстарын сойууһун чилиэнэ
