Сиэр-майгы сатарыйбыт, сирэйдэрэ “түүлэммит” арҕааҥҥы дойдулары үтүктэн, икки атахтаах “илэ барбыт” үйэтигэр олоробут эрэ диир кыахтаахпын.
Блогердар уонна “бомжтар”
Ааспыт ыйга эрэ Дьокуускай куорат биир дьиэтин олохтоохторо түүн да, күнүс даҕаны сынньанар кыахтара суоҕун туһунан үҥсэргээн суруйбуттара. Суукканан уларсыллар кыбартыыраттан ис таҥаһынан эрэ дьахтар сүүрэн тахсыбыт видеотын көрүдүөргэ турар камера “хатаабыт” этэ. Дьахтар, оҕолорум аҕаларыттан куоппутум, кэргэним буолбатах диэн билиммит этэ. Эбиитин: “Итинтэн биири өйдөөтүм: ырыган сүүрэлиир туһугар суһаллык ыйааһыммын түһэрэр ирдэнэр эбит”, — диэн эппит этэ. Бу — элбэх оҕолоох ийэ киһи. Биллэн турар, хас биирдии киһи олоҕун бэйэтэ быһаарынар. Ол эрээри, элбэх оҕолоох ийэ оҕолорун кимиэхэ хаалларан, күнүстэри кыбартыыра уларсан тиийдэ, көрүдүөр устун пляжка курдук сыгынньах аҥаардаах сүүрэлээтэ. Туһааннаах уорганнар маны бэрэбиэркэлиэх эбиттэр да, эмиэ туох даҕаны иһиллибэтэ. Муҥ саатар, кэпсэтии даҕаны ыытыллыбатах быһыылаах.
Аны халлаан тымныы кэмигэр аһаҕас подъезтарга түптээх дьиэтэ-уота суох дьон киирэн хоноллоро баар суол. Ол быыһыгар сороҕор дьахтардаах эр киһи ийэттэн төрүү сыгынньах хаартыскаларын, оннооҕор видеоларын кытта ыыталыыллар. Арай, кыра оҕо оскуолаҕа бараары тахсан иһэн, кирилиэстэр икки ардыларыгар сыталларын көрдүн, иэдээн хартыына эбээт. Уйулҕата мөлтөх соҕус оҕо ону хайдах ылынара биллибэт, кыайан аһарымматаҕына, кэлин майгытыгар-сигилитигэр даҕаны дьайыан сөп.
Уулуссаҕа
Ити хобдох сонун сойо да илигинэ, ааспыт нэдиэлэҕэ “Прометей” түөлбэҕэ икки эр киһи охсуһа сылдьар видеолара тарҕанна. Биирэ — кус сыгынньах. Тута охсуспут дьону полиция үлэһиттэрэ көрдүүллэр диэн иһитиннэрии тахсыбыта. Өр-өтөр буолбатаҕа, сарсыныгар сыгынньах эр киһи ким буоларын ир суолун ирдээн быһаарбыттара. ИДьМ пресс-сулууспата иһитиннэрбитинэн, ити түгэн өссө кулун тутар 10 күнүгэр тахсыбыт эбит. Полиция үлэһиттэрэ тутан, 34 саастаах эдэр киһиэхэ “Кыра күлүгээннээһин” ыстатыйанан административнай боротокуолу толорбуттара. Социальнай ситимҥэ тахсаатын кытта дьон араас “ааты” толкуйдаан кэмэнтээрийдээбиттэрэ. Оннооҕор улахан дьон кыра күлүгүннээһин эрэ буолар эбит дуу диэн соһуйан эрэ хаалбыттара. Куоракка ити курдук биирдиилээн түгэннэр дэҥ кэриэтэ тахсыталыыллар. Ол иһин эбитэ дуу, ким даҕаны туруорсубатыттан эбитэ дуу, “уой” дэһэн баран аныгыскы түгэҥҥэ диэри умнуллар. Оттон маны көрбүт оҕо аймах туһунан ким даҕаны санаабат.
Тутулуга суох таксыыстар
Үнүр бииргэ үлэлиир дьахталларбын кытта “Прометейга” тахсыбыт түгэнтэн соһуйан кэпсэтэ олордохпутуна, “Эн итинтэн соһуйаҕын, социальнай ситимҥэ (Арассыыйаҕа бобуулаах) өссө тутулуга суох таксыыстар бөлөхтөрө баар үһү. Онно ыал ийэлэрэ илэ бэйэлэринэн “үлэ көрдөөн” араас биллэриилэри таһаараллар, аны таксыы ыҥыран баран төлөөмөөрү, араастаан куоһурданаллар, оннооҕор дьиэлэрин айаҕар тиийэн баран массыынаттан тахсыбакка, эр дьоҥҥо баайсан олороллор үһү” диэбиттэригэр, биир күн анаан-минээн, сорунан олорон көрдүм. Чахчы, араас ис хоһоонноох биллэриилэр тарҕанар, ким баҕарар киирэрэ-тахсара көҥүл дойду эбит. Туһааннаах уорганнар бэрэбиэркэлээн, кэмигэр уодьуганнаан иһиэх эбиттэр. Саха үүнэр ыччатын төһө уһуннук ити курдук сатарытыах бэйэлэрэ буолла. Бука, аһыллыбыта ырааппыт бөлөх быһыылаах. Дьон тахсара көстүбэт, биир кэм киирэллэр эрэ. Тутулуга суох таксыыстар буруйдара дуу, сатарыйбыт майгылаах дьахталлар дьайдара дуу…
Былырыын сайын
Былырыын сайын күрүлүүр күнүс Стадухин уулуссатыгар сыгынньах эр киһи сылдьар диэн иһитиннэрии киирэн, тута патрульнай-постовой сулууспа үлэһиттэрэ тиийэн, арыгы испит, 40‑нарын туола илик үс эр киһини туппуттар этэ. Онтон иккитигэр — итирик туруктаах уопсастыбаннай миэстэҕэ сылдьыбыттарын, үһүстэригэр — сыгынньах сылдьыбытын иһин эмиэ кыра күлүгээннээһининэн административнай боротокуол толорбуттар этэ. Туох даҕаны миэрэ ылыллыбатын иһин, сонуннарга саатар сирэйдэрин сабан баран таһаарар буолан, кимтэн даҕаны кыбыстар, туохтан даҕаны толлор диэни билбэттэр.
Арай оҕо көрдүн…
Туох баҕарар кыраттан саҕаланар уонна биллибэккэ-көстүбэккэ сыыйа дириҥээн, улаатан иһэр. Сахалар ортолоругар ити курдук сиэр-майгы сатарыйыыта урут иһиллибэт этэ. Ол биир үксүн бар дьон иннигэр таһааран сууттааһыны кытта сибээстээҕэ буолуо. Кырдьаҕастар: “Дьэ, дьиҥнээх суут ол баар этэ — Сэбиэт, Хомсомуол ыҥыран дьон иннигэр дьүүллээһиннэрэ” диэн күн бүгүҥҥэ диэри дьиксинэ саныыллар. Оттон билигин хайдаҕый? Уулусса, уопсай дьиэ көрүдүөрүн устун көҥүл “көччүйбүт” дьон кыратык күлүгээннээбиттэринэн ааҕыллаллар.
Ити курдук, көҥүл күүлэйдиир видеолары, хаартыскалары аныгы кэмҥэ оҕо аймахтан кистиир кыаллыбат, аан дойду аана аһаҕас. Уйулҕа мөлтөөһүнэ, сиэр-майгы сатарыйыыта итинтэн тахсан эрдэҕэ. Биллэн турар, ыалдьар дьону кытта киһи аахсыбат. Ону даҕаны хонтуруолга ылан, бириэмэтин көтүппэккэ, күһэйэн эмтэтии диэн баар. Оттон атын сыгынньах “күүлэйдьиттэри” уодьуганныыр уолдьаста дии санаабаккыт дуо?
САНАА
Надежда И., куорат олохтооҕо:
— Куоракка аҕыйах сыллааҕыта көһөн кэлбитим. Оҕолорум улаатан, дьиэ-уот атыылаһан, билигин устудьуон уолбун кытта олоробун, биэнсийэбэр эбинээри, биир кыра тэрилтэҕэ харабыллыыбын. Куоракка кэлэн баран туос иллэҥ киһи социальнай ситими көрөрүм элбээтэ. Буолар-буолбат сонун барыта онно баар эбит. Ол быыһыгар ити эн этэр үнүргү охсуһууҥ видеота эмиэ баара. Хайдах даҕаны киһи өйүгэр баппат.
Биһиги дьиэбит куорат пляһын диэки баар. Былырыын сайын үлэлиибин диэн, дойдубар барбатаҕым. Дьэ, сайыны быһа эҥин араас “хартыынаны” бары көрдүм эбээт. Кыбартыырабыт итиитэ бэрт буолан, түүнүн түннүкпүтүн аһан кэбиһэбит. Күнүстэри-түүннэри ыһыы-хаһыы, күлүү-салыы тохтообот. Ол быыһыгар кыра оҕолор ытаһан ааһаллар. Төрөппүттэрэ оҕолорун утуппакка, түүннэри соһо сылдьалларын сөҕөбүн ээ.
Уолум эдэр киһи быһыытынан кэлэрэ-барара үгүс. Ол аайы куорат дьалхааныгар оҕустарбатар, майгыта-сигилитэ сатарыйбатар диэн саныыбын, оннооҕор улахан киһини. Аныгы төрөппүттэргэ дьэ уустук кэм. Оҕолорун хонтуруоллууллара, төлөпүөннэрин кэмиттэн-кэмигэр көрөллөрө наада быһыылаах. Араас бары тарҕанар. Сөпкө этэҕин, ити курдук сыгынньах дьоҥҥо миэрэни кытаатыннарыах баара. Оҕо барыта биир буолбат, хайдах ылынара биллибэт.
Куорат хобдох сонунун сурукка тистэ
Юлия ОСИПОВА.