Арассыыйа Бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы — Арассыыйа Бэрэсидьиэнин Уһук Илин федеральнай уокуругар боломуочуйалаах бэрэстэбиитэлэ Юрий Трутнев Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр оробуочай сырыытын кэмигэр «Сулус» үөрэтэр-ытар кииҥҥэ сырытта, ону тэҥэ Дьокуускайдааҕы кадеттар интэринээт-оскуолаларын баазатыгар ыытыллар «Старт к вершинам» диэн үөрэтэр-эрчийэр хомуурдары кытта билистэ.
— „ВОИН“ киин салаалара, биһиги билигин сылдьар кадетскай интэринээт-оскуолабыт — бу инники кэскил акылаатыгар олуктар. Биһиги оҕолорбутун хайдах иитэрбититтэн, дойдуларын төһө таптыахтарыттан уонна көмүскүүргэ бэлэм буолуохтарыттан, кинилэр төһө бэлэмнээхтэриттэн Арассыыйа кэскилэ тутулуктаах. Мин патриотическай иитии үлэтин олус суолталааҕынан ааҕабын уонна хас биирдии айаммар „ВОИН“ киин салааларыгар, эбэтэр, патриотическай иитиинэн дьарыктанар атын тэрилтэлэргэ сылдьа сатыыбын. Оҕолор үөрэнэр кэмнэригэр уларыйалларын көрөбүт. Кинилэри сэрии дьайыыларын оскуолатын ааспыт инструктордар эрчийэллэр, төрөөбүт дойдуну көмүскүүргэ ыҥырар эрэ буолбакка, ону көмүскүүр кыахтаах дьон, — диэтэ Юрий Трутнев.
Көрүү бастакы пуунунан Юрий Трутнев көҕүлээһининэн тэриллибит «Сулус» үөрэтэр-ытар киинэбуолла. Бу дойду үрдүнэн 3,8 тыһыынча миэтэрэҕэ тиийэр ытыы дистанцияларыгар көҥүллэнэр полигоннартан биирдэстэрэ.
2023 сылтан киин үрдүк таһымнаах ытааччылары бэлэмниир былаһаакканан буолар, манна нэдиэлэҕэ иккитэ ыраах дистанцияҕа ытыан баҕалаах спортсменнарга сыаллыыр сири босхо хааччыйан туран, үөрэтэр ытыылар ыытыллаллар. Үлэлээбитин устата кииҥҥэ 5 379 киһи сырытта, олортон 1,5 тыһыынчаттан тахса киһи — 2026 сыл саҕаланыаҕыттан.
Идэтийбит ытааччылартан ураты, полигон үүнэн эрэр көлүөнэҕэ сатабылларын сайыннарар кыаҕы биэрэр. Полигоҥҥа Нам улууһун «Воин» байыаннай-спортивнай лааҕырын үөрэнээччилэрэ уонна Дьокуускайдааҕы кадеттар интэринээт-оскуолаларын сайыҥҥы лааҕырын үөрэнээччилэрэ сылдьаллар.
Ол күн Юрий Трутнев уонна Айсен Николаев Дьокуускайдааҕы кадеттар интэринээт-оскуолаларын баазатыгар ыытыллар «Старт к вершинам» диэн үөрэтэр-эрчийэр хомуурдары көрдүлэр. 2026 сылга бырайыагы орто анал уонна үрдүк үөрэх тэрилтэлэрин устудьуоннарыгар анаан үс симиэнэнэн олоххо киллэрэллэр.
Бырагыраама ыччаты патриотическай уонна духуобунай, сиэр-майгы өттүнэн иитиигэ, Ийэ дойдуну көмүскүүргэ бэлэм буолууга уонна наадалаах сатабыллары ылыыга туһуланар. Уопсай бэлэмнэнии кээмэйэ 92 академическай чаастан турар, ол иһигэр сүрүн чааһа беспилотниктары үөрэтиигэ ананар. Ону таһынан кыттааччылар байыаннай начаалынай бэлэмнэниини ааһаллар, тактическай медицина уонна уйулҕа бөҕө туруктаах буолуутун төрүттэрин үөрэтэллэр.
Быйыл тэрийээччилэр хомуур көрүҥүн биллэ кэҥэттилэр. Үгэс буолбут биэс күн оннугар устудьуоннар уон күннээх бырагырааманы ааһаллар, бу «Төрөөбүт дойду куттала суох буолуутун уонна көмүскэлин төрүттэрэ» биридимиэти дириҥник баһылыырга кыаҕы биэрэр. Настабынньыктарынан анал байыаннай дьайыыга кыттыбыт практическай уопуттаах, ЦОПП киинин преподавателлэрэ буолаллар.
Хомуурдарга Дьокуускай, Жатай, Нерюнгри, Мирнэй, Алдан уонна Ленскэй оройуоннарын кэллиэстэрин уонна тиэхиникумнарын 180-тан тахса устудьуона кытынна. Кэнэҕэски медиктэр, инженердэр, программистар уонна оробуочай идэлэр бэрэстэбиитэллэрэ беспилотниктары салайарга үөрэнэллэр уонна байыаннай-полевой бэлэмнэниини ааһаллар.
Иитэр үлэҕэ ураты болҕомто ууруллар. Кыттааччыларга Арассыыйа Дьоруойдарын, анал байыаннай дьайыы бэтэрээннэрин, уопсастыбаннай диэйэтэллэри уонна судаарыстыба былааһын уорганнарын бэрэстэбиитэллэрин кытта көрсүһүүлэр тэриллэллэр, кинилэр олоххо уонна идэҕэ уопуттарын үллэстэллэр.
Дьокуускайдааҕы кадеттар интэринээт-оскуолалара 2000 сыллаахха тэриллибитэ, оттон 2024 сылга манна аныгы үөрэтэр-лабораторнай комплекс үлэҕэ киирбитэ. Бүгүн оскуолаҕа 140 кадет үөрэнэр, оттон 2026 сылга аан бастаан бэһис кылааска ылаллар — урут оҕолору сэттис кылаастан эрэ ылаллара.
«Биһиги оскуолаларбытыгар уонна атын үөрэх тэрилтэлэригэр байыаннай-патриотическай иитии сайдыытын кытта тэҥҥэ хардыылыах тустаахпыт. Юрий Петрович өйөбүлүнэн, Саха сиригэр „Сулус“ полигон баар буолла, бу дойдуга биир бастыҥнара буолуо. Маннык полигоннар Уһук Илин атын эрэгийиэннэригэр эмиэ баар буолан эрэллэриттэн үөрэбин. Былырыын „ВОИН“ киин Саха сиринээҕи филиалын хамаандата «ВОИН Суола» диэн бастакы Арассыыйатааҕы байыаннай-тактическай күрэхтэһиигэ бастакы миэстэни ылбыта. Билигин сүрүн сорук — бу „Сулус“ полигон уонна „ВОИН“ киин эрэ дьыалата буолбакка, бүтүн үөрэх систиэмэтэ байыаннай-патриотическай иитиигэ, патриотизм уонна гражданственность идиэйэтин бөҕөргөтүүгэ туһуламмыт буоларын ситиһии. Маннык суолталаах соругу быһаарбакка хаалларар табыллыбат. 90-с сылларга оҥоһуллубут алҕастар бүгүн куһаҕаннык дьайаллар, онно биһиги хоруйдуохтаахпыт уонна инники өттүгэр патриотическай иитии боппуруостарыгар болҕомтону күүһүрдүөхтээхпит», — диэн Айсен Николаев бэлиэтээтэ.