Үлэ киниискэтигэр сыыһа көннөрүүлэр, докумуоннарга баар сибидиэнньэлэр пааспар дааннайдарын кытта сөп түбэспэттэрэ, киһи үлэлээбит тэрилтэтин аата уларыйбытын туһунан информация кинигэҕэ суоҕа — намыһах биэнсийэ ананыан сөп төрүөтүнэн буолар.
Билиҥҥи сокуонунан, сааһынан страховой биэнсийэни анатыыга 15 сылтан итэҕэһэ суох ыстаастаах буолуохха уонна 30-тан итэҕэһэ суох биэнсийэ тус коэффициенын мунньунуохха наада. Биэнсийэ тус коэффициенын ахсаана төлөммүт страховой усунуос кээмэйиттэн тутулуктаах. Онуоха Социальнай пуонда ыстааһы хайдах ааҕар систиэмэтин эмиэ өйдүөххэ наада.
2002 сылга диэри докумуонунан бигэргэтиллибит үлэ кэмнэрэ учуоттаналлар, холобур, үлэ киниискэтигэр суругунан эбэтэр үлэттэн ыспыраапканан. 2002 сыл кэнниттэн үлэ биэрээччи Биэнсийэ, оттон билигин Социальнай пуондаҕа страховой усунуостары төлөөбүт кэмнэрэ эрэ учуоттаналлар. Ону таһынан, биэнсийэҕэ быраабы быһаарарга страховойа суох кэмнэр учуоттаналлар, ол иһигэр аармыйаҕа сулууспа, оҕону биир аҥаар сааһыгар диэри көрүү, кырдьаҕастары, I группалаах инбэлииттэри көрүү-харайыы, киһи үлэлээбэтэр да, дьарыктаах буолуу сулууспатыгар учуокка турбут кэмнэрэ.
«Өскөтүн үлэ биир эмэ кэмэ бигэргэтиллибэтэҕинэ, ыстаас аччыыр, бааллар түһэллэр, ону кытта төлөбүр кээмэйэ эмиэ», — диэн «Парламентскай хаһыакка» Судаарыстыбаннай Дуума Дьоҕус уонна орто урбаан кэмитиэтин чилиэнэ Алексей Говырин («Биир ньыгыл Арассыыйа» фракцията) бэлиэтээтэ.
Ол эрээри, дьокутаат үлэ киниискэтигэр баар ханнык баҕарар сыыһа сурук куттала суоҕун чуолкайдаата.
«Уустуктар Социальнай пуонда үлэ кэмин биир тэҥник ааҕар кыаҕа суоҕуттан саҕаланаллар. Өскөтүн киниискэ бастакы сирэйигэр баар ААА (араспаанньата, аата, аҕатын аата) эбэтэр төрөөбүт күнэ-дьыла пааспары эбэтэр СНИЛС дааннайдарын кытта сөп түбэспэтэҕинэ, пуонда эбии докумуоннары ирдиэҕэ, оттон ону аҕалыахха диэри ити кэмнэр учуоттаммакка туруохтара», — диэн Алексей Говырин быһаарда.
Маннык быһыы-майгы үлэҕэ киирбит эбэтэр уурайбыт күнэ-дьыла сыыһа ыйыллыбыт буоллаҕына, ол эбэтэр үлэ киниискэтигэр үлэлээбит дьиҥнээх болдьоҕо кылгас буолан тахсыбыт түгэнигэр, үөскүөн сөп.
Биэнсийэ ананыан иннинэ кэлэр төлөбүр кээмэйин билэр уонна Социальнай пуондаҕа ыстаас барыта учуоттаммытын-суоҕун эрдэттэн бэрэбиэркэлиэххэ наада.