Булт — саха эр киһитин төрүт дьарыга. Ол эрээри, билигин саа-саадах туппут, булт таҥаһын кэппит кэрэ аҥаардары элбэхтик көрөбүт. Бу билиҥҥи үйэ сонун көстүүтэ дуу, эбэтэр былыр-былыргыттан баар нуорма дуу? Саха сиригэр дьахталлар бултууллар этэ дуо?
Устуоруйа кырдьыга: Былыр дьахтар бултуура дуо?
Былыргы өбүгэлэрбит олоҕун көрдөххө, эр киһи уонна дьахтар үлэтэ чуолкайдык арахсара. Эр киһи — иитээччи, тайахха, эһэҕэ, улахан булка сылдьара. Оттон дьахтар — дьиэ уотун араҥаччыта, ынах-сүөһү көрөөччүтэ.
Ол эрээри, «дьахтар булка букатын сылдьыбат этэ» диир сыыһа. Кыһалҕа тирээтэҕинэ (холобур, эр киһитэ суох хаалбыт ыалга эбэтэр аччыктааһын кэмигэр) дьахтар эмиэ саа тутара, туһахтыыра, куйуурдуура уонна балыктыыра. Ону таһынан, эбэҥки, эбээн курдук хотугу норуоттарга дьахтар таба иитэрин таһынан, тэҥҥэ бултуура олохсуйбут үгэс этэ. Олоҥхолорбутугар уонна үһүйээннэрбитигэр хорсун, булчут кыргыттар (холобур, Кыыс Ньургун) уобарастара мээнэҕэ баар буолбатах.
Байанай уонна дьахтар
Булчуттар ортолоругар «Байанай дьахтары сөбүлээбэт, тыаҕа илдьэ тахсар айыылаах» диэн өйдөбүл баар. Итэҕэл быһыытынан, булт тэрилигэр дьахтар улаханнык чугаһыа суохтаах диэн бобуллар этэ. Ол эрээри, айылҕаҕа сиэри-туому тутуһар, ытыктабыллаахтык сыһыаннаһар буоллахха, Баай Байанай дьахтар-эр киһи диэн араарбат, үтүө санаалаах киһиэхэ барыларыгар биир тэҥник өлүүтүн биэрэр диэн билиҥҥи булчуттар бэлиэтииллэр.
Билиҥҥи кэмҥэ булт — дьахтарга нуорма
Билиҥҥи үйэҕэ дьахтар бултуура — букатын ураты көстүү буолбатах, бу билигин нуорма. Саха сиригэр сүүһүнэн дьахтар официальнайдык булт билиэтин ылар, бэйэтин аатыгар саалаах.
Саас куска, күһүн куобахха, тайахха даҕаны эр дьону кытта тэҥҥэ сылдьар, бэл, сороҕор эр киһиттэн ордук ытар-табар дьахталлар бааллар. Билигин дьахтар булика аччыктаан дуу, кыһалҕаттан дуу сылдьыбат. Сорохторго бу — айылҕаҕа тахсан сынньаныы, дуоһуйуу, истириэһи таһаарыы буоллаҕына, сорохторго — дьиҥнээх интэриэс, хорсун быһыы уонна азарт буолар.
Түмүктээн эттэххэ, дьахтар уонна булт диэн өйдөбүллэр билигин утарыта турбаттар. Былыр да, билигин да дьахтар айылҕаны кытта биир ситимнээх. Онон, ойуурга саа сүкпүт саха кыыһын көрдөххөтүнэ сөҕүмэҥ — бу кини хааныгар баар өбүгэтин тыына уһуктубута буолар. Булт — эр киһи эрэ бас билиитин ааһан, айылҕаны таптыыр хас биирдии киһи дьарыга буолла.