Бу күннэргэ Таатта улууһугар П.А.Ойуунускай 1926 сыллаахха тэрийбит бастакы Саха национальнай байыаннай оскуолата 100 сыллаах үбүлүөйдээх сылынан кыһа знамятын куоппуйата ааспыт сыллары саната, өйдөтө айанныыр.
Бу знамя Саха сирин 34 улууһун сыл устата кэрийиэхтээх. Таатта улууһа Знамяны ыам ыйын 14 күнүгэр Чурапчы бэрэстэбиитэллэриттэн күөрэччи туппута.
Историческай Знамя куоппуйата ыам ыйын 15 күнүгэр Былатыан Ойуунускай төрөөбүт түөлбэтигэр кэллэ. Знамяны көрсүү миитиҥэ Чөркөөх орто оскуолатыгар ыытылынна. “Эдэр карбышевтар” кулууптарын бастыҥ чилиэннэрэ Знамяны Тыараһаттан аҕалан, оскуола актовай саалатыгар болҕомто киинигэр бочуоттаах сиргэ туруордулар. Миитиҥҥэ оскуола директора Е.В.Лебедев оҕолорго туһаайан Знамя суолтатын сырдатта.
Саха эдэр дьонун түмпүт, көҕүлээбит байыаннай оскуола хаһан ханна тэриллибитэй? Бу туһунан кэпсииригэр тыл бэрилиннэ РФ уопсай үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитигэр, кыраайы үөрэтээччи Полина Федоровна Кычкинаҕа:
— Саха сиригэр гражданскай сэрии будулҕаннаах кэмнэрэ анал үөрэхтээх байыаннай дьыаланы билэр дьон наадатын көрдөрбүтэ. Үрүҥ аармыйаны кытта сэриигэ кыһыл армеецтар Саха сиринээҕи национальнай роталара (нацрота) тэриллибитэ уонна Пепеляевы утары сэриигэ ЧОН батальонун састаабыгар киирэн сэриилэспитэ.
1924 сыллаахха III-с Бүтүн Саха сиринээҕи Сэбиэттэр съезтэрэ уонна 1925 сыл алтынньы 12 күнүгэр буолбут П.А.Ойуунускай бэрэссэдээтэллээх ЯЦИК Президиума национальнай байыаннай оскуоланы тэрийэргэ быһаарбыттара. Онон П.А.Ойуунускай 1926 сыллаахха Дьокуускайга национальнай байыаннай оскуоланы астарбыта.
Национальнай ротаҕа маҥнай 62 саха бастыҥ ыччата киирбитэ, кинилэртэн 20 ыччат национальнай байыаннай оскуола бастакы курсаннарынан буолбуттара. Оскуола 1941 сылга диэри үлэлээн, уопсайа 16 выпуһу таһаарбыта.
Таатта улууһуттан 63 ыччат бу оскуоланы бүтэрбитэ. Оскуоланы бүтэрбиттэри куоракка, улуустарга байыаннай отделга, НКВД-га, милииссийэҕэ үлэлэтэллэрэ уонна үксүлэрэ байыаннай үлэһит буолан, Аҕа дойду сэриитигэр салайар кадр быһыытынан фроҥҥа уоттаах сэриигэ сылдьыбыттара.
Чөркөөхтөн 1926-1941 сылларга 14 эдэр уол национальнай байыаннай оскуолаҕа үөрэммиттэрэ. Мантан 11 уол Аҕа дойду Улуу сэриитин толоонугар олохторун толук биэрбиттэрэ.
1937 сыллаахха национальнай байыаннай оскуоланы бүтэрбит И.А.Ефремов ахтыытыгар: “П.А.Ойунский любил военную школу и заботился как о своем родном детище. Часто выступал с интересными лекциями, приходил на праздники, вел с нами как с равными, радовался вместе, шутил. По его просьбе и заданию руководитель Якутского театра Т.П.Местников и артисты театра у нас организовали художественную самодеятельность, учили танцевать. А коллектив школы в Якутском театре выступал с концертом, курсанты организовали показательные выступления на брусьях, турнике, играли гирями, соревновались. Во время одного выступления коллектива школы Платон Алексеевич был в особо приподнятом настроении, радовался нашим успехам, в перерывах ходил с курсантами по фойе театра, взявшись за руки”, — диэн Ефремов 1990 сыллаахха тохсунньу 1 күнүгэр суруйбут ахтыыта ХИФУ музейыгар хараллан сытар”, — диэн хас биирдии киһиэхэ тиийэр гына кэпсээтэ.
Былатыан Ойуунускай төрүттээбит национальнай байыаннай оскуола иитиллээччилэрэ дойду бөҕө туругун биир бастакы көмүскээччилэрэ буолбуттара. Оскуола паартатыттан тута уоттаах сэриигэ аттаммыттара. Бу кэрчик кэм, төһө да кылгас буоллар, олохтоох дьон байыаннай үөрэххэ кыайа-хото үөрэммиттэрин кэрэһэлиир.
Бэлэмнээтэ С.Халгаева.
Хаартыскаҕа: Бастакы байыаннай оскуола истээччилэрэ; 1924 сыллаахха ыытыллыбыт III-с Бүтүн Саха сиринээҕи Сэбиэттэр съезтэрэ, П.А.Ойуунускай оччолорго ЯЦИК бэрэссэдээтэлэ; Чөркөөх орто оскуолатыгар национальнай байыаннай оскуола знамятын (куоппуйатын) көрсүү түгэннэриттэн.
Сообщение Бастыҥ ыччаты түмпүт – национальнай байыаннай оскуола появились сначала на Улус Медиа.