Бу күннэргэ саха биллиилээх суруналыыһа, Саха Өрөспүүбүлүкэтин суруналыыстыкаҕа судаарыстыбаннай бириэмийэтин лауреата, Саха Өрөспүүбүлүкэтин культуратын үтүөлээх үлэһитэ, Бүлүү улууһун, Бүлүү куоратын уонна Чернышевскай нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бочуоттаах ытык киһитэ, саха бэчээтин бэтэрээнэ Николай Александрович Крылов 80 сааһын туолла. Үбүлүөйдээх кэрдииһинэн саха суруналыыстыкатын музейыгар суруналыыс айар үлэтин кэпсиир быыстапката аһылынна уонна кинини өрөспүүбүлүкэтээҕи медиа-кииҥҥэ чиэстээтилэр.
Николай Александрович Крылов теле-радиопублицистика, хаһыат уонна сурунаал үлэлэрин сахалыы, нууччалыы дэгиттэр, икки судаарыстыбаннай тылы баһылаан, өрөспүүбүлүкэбит сайдыытын сытыы бөрүөтүнэн түстэһэн, үйэтиппит судаарыстыбанньык-суруналыыс буолар. Өрөспүүбүлүкэ бэчээтин биир ураты суоллаах-иистээх, биллиилээх суруналыыһын быһыытынан 60-с-70 сыллартан саҕалаан Саха сиригэр промышленность сайдыытын, гааһы уонна неби көрдөөһүн, Өлүөнэ өрүс нөҥүө “Хатас-Павловскай” магистральнай газопроводы тардыыны бэлэмнээһин уонна тутуу, алмаас промышленноһын сайдыытын туһунан идэтийэн сырдаппыта. Политика салаатыгар Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бырабыыталыстыбатын уонна Ил Түмэнин үлэтин сырдатыыга тиһиктээхтик үлэлээбитэ. ССРС норуодунай дьокутаата А.С. Борисов көмөлөһөөччүтүн быһыытынан саха үс чулуу буойуттарыгар Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойдарын аатын туруулаһан ситиһиигэ, докумуоннары бэлэмнээн хамсатыыга кини кылаата эмиэ баар.
Суруналыыс айылҕа харыстабылын, космическэй ракеталар ступеннара түһүүлэрин, армияҕа дедовщина, Аҕа дойду Улуу сэриитин сылларыгар үлэ фронугар таас чох шахтатыгар шахтерунан үлэлээбит кыргыттар дьылҕаларын, алмаас провинциятын, хотугу улуустар кыһалҕаларын тустарынан суруйуулара дьон-сэргэ киэҥ болҕомтотун тарпыта.
Суруналыыс идэтэ Николай Крылов олоҕор үгүс умнуллубат түгэннэри, көрсүһүүлэри бэлэхтээбитэ. Бүлүү бөлөх улуустарын сырдатар корреспондент быһыытынан үлэлиир кэмигэр Бүлүү умнаһыгар культура, искусство сайдыытын сырдаппыта. 1990с. Ньурба театрын кытта Тываҕа баран, Сибиир уонна Уһук Илин национальнай театрдарын бастакы фестивалыгар сырдатыытын иһин фестиваль лауреата буолбута. 1991с. “Саха кэскилэ” уопсастыбаннай тэрилтэ чилиэнин быһыытынан Алма-Атаҕа киһи быраабыгар Норуоттар икки ардыларынааҕы кэнгириэскэ кыттар кэмигэр Казахстан чулуу уопсастыбаннай диэйэтэлэ Олжас Сулейменовы кытта көрсөн кэпсэтэн өрөспүүбүлүкэ хаһыаттарыгар таһаарбыта.
Н.А. Крылов уонунан кинигэ ааптара. Саха сирин чулуу дьонун Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа Н.С. Степанов, бастакы Үлэ Дьоруойа П.Х. Староватов, алмаасчыт-суруналыыс С.М. Васильев о.д.а. 1995с. “Саха – цивилизация на полюсе холода” диэн ааттаах РФ Тас дьыалаларга министерствотын Саха сирин социальнай-экэнэмиичэскэй сайдыытыгар аналлаах нүөмэрин бэлэмнээн таһаарбыта. Николай Крылов ыстатыйалара бэйэтэ түһэрбит хаартыскаларынан ситэриллэр. “Светлые дали Заречья” фотоальбомҥа 150 хаартыската Өлүөнэ нөҥүө гааһы тардыы туһунан кэпсиир. Промышленность сайдыытын көрдөрөн кэпсиир «Слава прометеям Якутии», «Алмаас арылы кустуга», Саха сиригэр гаас промышленноһын 55 сылыгар, варган музыкатын VII-c Кэнгириэһигэр аналлаах хаартыскаларын быыстапкалара хаартыскаҕа идэтийиитин, тулалыыр эйгэтигэр уран көрүүтүн туоһулуур.
Николай Александрович бэчээккэ уонна суруналыыстыкаҕа суолун саҕалаабыт Бүлүү улууһунааҕы «Олох суола» хаһыатыгар корреспонденнары, юнкордары көҕүлүүр сыалтан бириэмийэ олохтообута. Чернышевскай уонна I Күүлэт орто оскуолаларын бастыҥ выпускниктарыгар аҕата, Сталинград кыргыһыытын кыттыылааҕа, Албан аат уонна Аҕа дойду сэриитин уордьаннарын кавалера Александр Григорьевич Егоров уонна бэйэтин бириэмийэтин олохтоон, сылын аайы туттарара төрөөбүт улууһа, уопсастыба сайдыытыгар уонна үүнэр көлүөнэ кэскилигэр туһуламмыт аатын ааттатар кылаата, үтүө холобура буолар.
Н.А. Крылову СӨ судаарыстыбаннай сүбэһитэ А.С. Борисов, СӨ Ил Дарханын сүбэһитэ И.И. Николаев, СӨ Ил Түмэнин судаарыстыбаннай тутууга уонна олохтоох бэйэни салайыныыга сис кэмитиэтин салайааччыта В.М. Прокопьев, Бүлүү улууһун баһылыга С.Н. Винокуров, “Сахабэчээт” СӨ САТ генеральнай директорын солбуйааччы О.И. Семенова, Россия Суруналыыстарын сойууһун Саха сиринээҕи салаатын бэрэссэдээтэлин собуйааччы Г.А. Бочкарева, биир идэлээхтэрэ, биир дойдулаахтара эҕэрдэлээтилэр.
Валентина Бочонина
Виктор Эверстов хаартыскаҕа түһэриилэрэ
Сообщение Суруналыыс Николай Крылову чиэстээтилэр появились сначала на Улус Медиа.