Аан дойду дьахталларын күнүн көрсө кулун тутар 5 күнүгэр Былатыан Ойуунускай аатынан СӨ судаарыстыбатын музейа, олохтоох модельнай библиотека «Сулустаах Ийэлэргэ сүгүрүйэн” диэн ааттаах Октябрьскай нэһилиэккэ олорон ааспыт 8 Герой Ийэҕэ аналлаах быыстапка-тэрээһини тэрийдэ.
Кырдьаҕас Чөркөөххө инньэ Сэбиэскэй Сойуус кэмигэр 8 күн күбэй ийэ Герой үрдүк аатын ылбыттара. Бу ийэлэр оҕо, эдэр саастара Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмигэр түбэспитэ. Онон оччотооҕу ыарахан олоҕу муннуларынан тыыран, демографическай балаһыанньаны тупсарыыга сүҥкэн кылааты киллэрбиттэрэ диэн тоһоҕолоон бэлиэтиэххэ наада.
Октябрьскай нэһилиэккэ барыта 8 Сулустаах Ийэ – үлэ, олох үлүскэнигэр, нэһилиэк общественнай олоҕуттан туора турбакка үлэлээн-хамсаан олорон ааспыттара. Элбэх оҕону иитии-көрүү, аһатыы, таҥаһын -сабын аттарыы барыта — биһиги Сулустаах Ийэлэрбит мындыр өйдөрүттэн, олоххо сатабылларыттан улахан тутулуктааҕа. Быыстапкаҕа да көрдөххө, биһиги Ийэлэрбит бары иистэнньэҥҥэр эбит, мотуок саптарын туппутунан сылдьыбыттар. Ону бүгүн оҕолоругар кэриэс гынан хаалларбыт маллара туоһулууллар. Кинилэр колхуос, сопхуос, туруу, маяк үлэһиттэрэ этилэр. Ол курдук бу күн Герой Ийэлэр: Андреева Нюргустана Степановна (1932-2004), Аржакова (Филатова) Аграфена Михайловна (1923-1993), Кириллина Варвара Ивановна (1920-2004), Жерготова Татьяна Семеновна (1928-1995), Мучьева Пелагея Семеновна (1930-1982), Миронова Парасковья Федоровна (1928-2017), Мосоркина Матрена Петровна (1926-1991), Хадарова Матрена Семеновна (1924-1986) төрөппүт оҕолоро, сиэннэрэ кэлэн кыттыыны ыллылар.
“Биһиги Ийэбит Сулустаах” диэн ийэлэрин тустарынан истиҥ ахтыыны оҥордулар, дьиэ кэргэн ытык малларын, ийэлэрэ тикпит, баайбыт таҥастарын көрдөрдүлэр. Биһиги Сулустаах Ийэлэрбит оҕолорун күннээҕи олоххо бэйэлэрин сэмэй туттууларыгар-хаптыыларыгар: сиэрдээх дьон буолуҥ, кырдьаҕастан сүбэтин, эдэртэн эйэтин ылыҥ, өс хоһооннор – олоххо баары этэллэр, үөрэхтээх, көнө сүрүннээх дьон буолуҥ, — диэн бэйэлэрин холобурдарыгар үөрэппиттэр.
Тэрээһин кыттыылаахтарын олохтоох дьаһалта социальнай үлэһитэ, поэтесса Е.А.Филатова-Сыгыйык, бэтэрээннэр сэбиэттэрин салайааччыта Л.П.Иванова эҕэрдэлээтилэр. Бу күн Герой Ийэлэрбит оҕолоро, кийииттэрэ Людмила Слепцова, Зоя Аржакова ыллаан, баянынан С.Н.Андреев доҕуһуоллаан, маны тэҥэ олохтоох культура үлэһитэ Николай Канаев бэйэтин музыкальнай эҕэрдэлэрин тиэртилэр.
Тэрээһиҥҥэ Чөркөөх оскуолатын алын сүһүөҕүн оҕолоро оҥорбут «Сүүс тюльпан» оҥоһуктарын кэлбит ыалдьыттарга бэлэх ууннулар. Бу «Сүүс тюльпан” оҥоһугу бэлэхтээһин оскуолабыт алын сүһүөх кылааһын оҕолоро, учууталлар Ф.Е.Баева, Л.И.Халгаева, С.И.Николаева, Е.А.Татаринова көҕүлээһиннэринэн тэрилиннэ. Онон хас биирдии ыалдьыт оҕолор оҥоһуктарын бэлэх ылан үөрэн, долгуйан тарҕастылар.
Бу күн «Утум» педагогтар түмсүүлэриттэн кыраайы үөрэтээччилэр П.Ф.Кычкина, Е.И.Аржакова “Дьахтар хамсааһынын 100 сылынан” иһитиннэриини оҥордулар. “Далбар” түмсүү кыттыылаахтара эҕэрдэ ырыаларын тиэртилэр.
Светлана Халгаева.