Сайын аайы дойду үрдүнэн клещкэ ытыртарар киһи ахсаана элбиир. Клещкэ ытыртарыы куттала энцефалит курдук ыарыыга сыстыы буолар. «Газета.Ru» суруйарынан, бу сайын хаһааҥҥытааҕар да элбэх клещ үөскүүр куттала баар. Клещ вирустаах энцефалиты тарҕатар.
Алҕас ытыртарбыт киһи кирииптээбит курдук чэпчэкитик эмиэ аһардыан сөп. Оттон ыарыылаах клещ ытырдаҕына, менингит, энцефалит, баралыыс курдук ыарыыларга ылларыан сөп. Бу сайын ыам ыйын 20 күнүттэн Саха сиригэр 33 киһи клещкэ ытыртарбыт. Ордук Ленскэй оройуонугар бу үөн элбэх. Клещ тыалаах, уһун оттоох сиргэ элбэх буолар. Былырыыҥҥы кур сэтиэнэх окко ордук хойуутук үөскүүр.
Клещ ытырдаҕына тугу гынабыт?
Өскөтүн, клещ киһи тириитигэр хатаммыт буоллаҕына, түргэнник ылан хаппахтаах бааҥкаҕа уган лабораторнай чинчийиигэ илдьиэххэ наадатын Арассыыйа инфекционист бырааһа Андрей Поздняков бэлиэтиир. Ытыртаран баран тута хаан анаалыһа туттардахха, ыарыыга хаптарбытыҥ дуу, хаптарбатаҕыҥ биллимиэн сөп. Тоҕо диэтххэ, саҥа ытыртаран баран киһи иммунитета сөптөөх утарар антителаны үөскэтэтэ охсубат.
Клещ энцефалитын сэрэтэр туһуттан клеһи утары иммуноглобулин ылар наада. Маны ытыртарбыт киһи бастакы 72-96 чаас иһигэр ыла охсуохтаах.
Боррелиоһу сэрэтэргэ, биирдэ иһиллэр антибиотик ананар. Клещкэ ытыртаран баран 72 чаас иһигэр эми иһиллиэхтээх.
Тириигэ сыстбыт клеһи ыларга аналлаах клещеверт, тик-твистер диэн тэрил аптекаларга уонна зоомаҕаһыыннарга атыыланар. Бу тэрилинэн клеһи тириигэ сыһыаран тутан баран бытааннык эрийэн ылар наада.
Пинцетынан эмиэ ылыахха сөп. Эмискэ буолбакка, сэрэнэн хамсатан тардан ылыллыахтаах.
Клеһи тириигэ хаптаччы охсон өлөрөр сатаммат. Ытырбыт сиринэн кини силин нөҥүө ыарыы түргэнник киириэн сөп. Арыыны, уматыгы, кириэми туһанан тириигэ киирбит килиэһи ыла сатыыр туһата суох. Клеһи умата сатыыр эмиэ сатаммат.
Биолог Влад Марьинскай бэлиэтииринэн, айылҕаҕа тахсарга сырдык таҥаһы кэтэр ордук. Таҥаска клещ түстэҕинэ, киһи тута көрөр. Клещ алларааттан киһиэхэ түһэр. Онон бастатан туран атах таҥаһын. ыстааны эмтиир наада. Клещ быттыкка, хонноххо, моойго, баттахха ордук сыстар.
Клещтэн саамай улахан көмүскэл вакцина буолар. Ытыртаран баран буолбакка, эрдэ дьаһанан прививка ылар наада.