Петр Андреев — «Туймаада» позывнойдаах байыас суох буолбута биир сыл буолла. Кини сырдык кэриэһин үйэтитэн, бииргэ сулууспалаабыт доҕоро «Чугун» сурукка тиспит ахтыытын сэргээн ааҕыҥ:
— Бастаан билсэрбитигэр «Петр Петровичпын, позывнойум «Туймаада»», – диэтэ. Петр Петрович диэбитин иһин, «туох эрэ кыра тойон быһыылаах», — диэн толкуйдар киирэн ыллылар.
Мин боростуойдук Болуодьа, позывной «Чугун» диэн билистибит. Ротабыт туола илик, биир взвод саҥа туолан эрэр этэ. Эрдэ сэриигэ сылдьыбыт буолан, син кыра уопут баарынан, уолаттарбын үөрэтэбин. Тугу билбиппин, көрбүппүн кэпсиибин. Полигоҥҥа тахсан эрчиллэбит. Сүүрүү-көтүү кытаанаҕа. Биһиги 5 буолан куруук бииргэ сылдьар буолбуппут: «Туймаада» — Ньурба, «Герак» — Сунтаар, «Дормидон» — Уус Дьааҥы, «Колыма» — Орто Халыма уонна мин «Чугун» — Бүлүү.
«Геракпыт» спецназка урут сылдьыбыт эбит, туттара-хаптара отой атын. Кинини көрөн, киниттэн үөрэнэбит. Ким туох дьоҕурдааҕыттан, бэйэ-бэйэбититтэн ыйыталаһан үөрэнэн бардыбыт. Дормидоннаах, Колыма хоту оҕолоро буолан бэркэ диэн ыталлар. Хайдах кыҥаан ытар туһунан эмиэ кыратык үөрэтэллэр.
Ротабыт туолан “борт” диэн буолла. Күнү быһа бэлэмнэнэн, таһаҕаспытын хомунан, салгын пуортугар барыы буолла. Түүнү быһа сөмөлүөппүтүн кэтэһэн олордубут. Сарсыарданан сөмөлүөппүт кэллэ. Алта аҥаар чаас көтөммүт Ростовка тиийдибит. Массыынаҕа малбытын-салбытын тиэйэн, сааһыланан, эбиэт саҕана айаҥҥа туруннубут. Халлаан хараҥарыыта тиийиэхтээх сирбитигэр тиийдибит.
Хараҥа, ыйдаҥалаах түүн буолан биэрдэ. Лесополка устун хааман иһэн оҕо сааспын санаатым: Балда диэн күтүөппүн кытта Ньукуус дэлээнэтин эргийбиппин. Өстөөх чугаһынан баарын билэбин, ол иһин тыаһа суох хаамабын. Иннибэр туох баарын, өтө да көрбөппүн. Өстөөҕү буламмын, «алыкыы» ыһыытыыбын. Сахалар баарбытын биллэрэ охсобун.
Бадараан бөҕөтө. Саппыкыта суох кэлбит дьон эрэй бөҕө көрдүбүт. Ыһыллан, тоҕуллан оннубутун булунан, түүн 12 чаас ааһыыта утуйдубут. Сарсыарда атын сиргэ блиндаж оҥосто барар буоллубут. Сорох дьону мас кэрдиитигэр илдьэ бардылар. Ахсынньы 30 күнүгэр блиндажпытын оҥостон, Саҥа дьыл түүн малааһыннаатыбыт уонна Саҥа дьылы ыллыбыт. Күн-дьыл ааһан истэ. Полигоҥҥа күн тура-тура эрчиллэбит. Син балай да уһаатыбыт. Хайдахтаах быһылааҥҥа тугу гынарбытын чопчу үөрэттибит.
Номнуо муус устар буолла. От-мас көҕөрөн барда. Хаста да смотр буолан ааста. Дьэ онтон бастакы «Боевой заданиеҕа» киирэр буоллубут.
Бастаан «К» диэн дэриэбинэҕэ бардыбыт. Онно хонон баран, аны «ВН» бөһүөлэккэ киирдибит. Нэдиэлэ кэриҥэ бирикээс кэтэһэн сыттыбыт. Киирии диэн бирикээс кэллэ. Бастакы бөлөх киирэр диэн буолла. Уолаттар хомунан бардылар. Киэһэ күн киириитэ биирдиилээн уолаттар бардылар. Ол быыһыгар доҕорум «Туймаада» эмиэ баар. Сахалартан соҕотох киирэр буолла.
Уолаттар маршруттарынан бардылар. Тиийиэхтээх сирдэригэр чугаһаан эрдэхтэринэ, хамандыырбыт атын сиринэн эргитэн төттөрү аҕалла. Уолаттар иннэ гынан балтараа суукка өстөөх иннигэр «күүлэйдээн» таҕыстылар. Кэлин билбиппит «отвлекающий манёвр» эбит. Өстөөх дроннарын бэйэлэригэр манчыыктаан ылыахтаахтар эбит. Ол бириэмэҕэ «С» диэн дэриэбинэни биһиэннэрэ ылбыттар. Аара уолаттарбытын көрүстүбүт. Сылайыы-элэйии кытаанаҕа.
Биир уолбутун аараттан бэйэбит сүгэн аҕаллыбыт.Чэ ол курдук бастакы байыаннай сорудах ааста. Онтон эмиэ полигон, эмиэ смотр. Иккис байыаннай сорудахха киирэҕит диэн буолла. Түөрт күн айаннаан, «ВН» бөһүөлэккэ кэллибит. Аара суолга «К» уонна «СМ» дэриэбинэҕэ хоннубут. Эмиэ били урут олорбут дьиэбитигэр тиийдибит. Уопсайа үс дьиэҕэ олохсуйан олорбуппут. Ол үс дьиэбит син этэҥҥэ тураахтыыллар эбит. Кимнээх эрэ хонон ааспыттар диэн биллибит. Уу баһар холуодьаспытын алдьаппыттар. Таһаараа дьиэҕэ биир олохтоох эмээхсин олорор. Онтон уу бастарга көҥүл ылан, син ууланан олордубут. 8-9 хоноот төттөрү полигоҥҥа бардыбыт. Иккис сорудахпыт онон түмүктэннэ.
Түүннэри айаннаан сарсыарда 4 саҕана полигоҥҥа кэллибит. Биһигини 5-с танк биригээдэтигэр көһөрбүттэрэ. Бойобуой сорудахпыт, хамандыырбыт уларыйда. Икки күн сынньанныбыт. Үһүс күн полигоҥҥа эрчиллэ киирдибит. Сахалар бэһиэбит, олус түмсүүлээхпит, полигоҥҥа харса суох үлэлиибит. Дормидону мотогруппаҕа көһөрбүттэрэ. Биһиги биэс буолан бэркэ диэн полигоҥҥа үлэлээтибит. Хамандыырбыт кэлэн, «эһиги биэс буолан биир бөлөх буолаҕыт», — диэн иһитиннэрдэ. Төрдүс күммүтүгэр «марш бросок» 35 км барар буоллубут.
«Марш бросок» оҥорбуппут сарсыныгар «строевой смотр» буолар диэн буолла. Биһиги бэлэм буоламмыт түргэнник ааста. Бэйэбит быыспытыгар смотровая рота диэн ааттанабыт. Сарсыарда буолла. Эмиэ барыы буолла. «КП» диэн бөһүөлэккэ кэллибит. Лесополкаҕа блиндажтарга түһэртээн кээстилэр. Хамандыырбыт: «Манна базаланабыт», — диэн эттэ. Уонна бирикээс кэтэһэн сыттыбыт. Быыһыгар тахсан куобахтыыбыт, фазанныыбыт. Ол курдук ыам ыйын 1 күнэ буолла. Дэриэбинэҕэ киирэн бырааһынньык аһа ыллыбыт. Икки күн иннинэ сорудахха барбыт матасыыкылынан сылдьар бөлөх суох буолбутун иһиттибит. Ол курдук ыам ыйын 2 күнүн сарсыарда хамандыырбыт кэлэн, «иккис «мотогруппа» оҥоробут, матасыыкыл сатаан ыытар дьон наада», — диэн биллэрээт, барда. Петя — «Туймаада» «К» диэн дэриэбинэҕэ баар этэ. Сарсыҥҥы күнүгэр киһим «мотогруппаҕа» киирэр буоллум диэн биһиэхэ кэллэ. Ону истээт, «Герак» оччоҕо мин эмиэ мотогруппаҕа барсабын диэн биллэрдэ. Мин матасыыкыл сатаан ыыппат буолан, «Колымалыын» иккиэн хаалан хааллыбыт. Ол курдук сахалар буолан сылдьыбыт бөлөхпүт ыһыллан хааллыбыт.
Ыам ыйын 4 күнүгэр уолаттарым хомунан бардылар. Петр «Герактыын» биир «двойка» буолбуттар этэ. Ханна хайдах киирэллэрэ барыта кистэлэҥ. Ким да тугу да билбэт. Ол курдук «Туймаадабын» бүтэһиктээҕин онно көрбүтүм. Ол түүн уолаттар байыаннай сорудахха барбыттара… Петр Андреев-«Туймаада» соҕотоҕун биир опорнигы ылбытын кэннэ, уолбутун дроннарынан граната быраҕаттаан суох гыммыттара.
Табаарыспыт, хорсун санаалаах «Туймаада» уол дьоруойдуу сэрии толоонугар охтубута.
Бииргэ сылдьыбыт табаарыһа «Чугун»
Сообщение «Туймаада» уол дьоруойдуу инники кирбиигэ охтубута появились сначала на Улус Медиа.