2026 сыл Уус Алдан улууһугар Бииргэ үлэлээһин уонна түмсүүлээх буолуу сылынан биллэриллибитэ. Онно анаан илин эҥэрдэр оһуохайдарын сөргүтэр сыаллаах-соруктаах Суотту нэһилиэгэр «Сомоҕолоһуу» оһуохай этээччилэрин аһаҕас күрэҕэ тэрилиннэ.
Күрэҕи сүрүннээн Суотту нэһилиэгин дьаһалтата, «Үрдэл» территориальнай уопсастыбаннай бэйэни салайыныы тэрилтэтэ уонна Хоноҕор сынньалаҥ киинэ иилээн-саҕалаан, сүүрэн-көтөн ыыттылар. Тэрээһин туох баар бирииһигэр, кыттааччылары наҕараадалааһыҥҥа Пермяковтар, Татариновтар, Абрамовтар, Заровняевтар киэҥ-куоҥ аймах дьоно улахан өйөбүлү оҥордулар уонна кинилэр ааттарынан олохтонно:
- СӨ култууратын туйгунун, СӨ уонна Уус-Алдан улууһун култууратын сайдыытыгар кылаатын иһин бэлиэлэр хаһаайынын, култуура бэтэрээнин Пермякова Лидия Васильевна аатыгар;
- Үлэ уонна тыыл бэтэрээнин, СӨ култууратын туйгунун Абрамова Вера Афанасьевна аатыгар;
- Үлэ, сыана бэтэрээнин, СССР эргиэнин туйгунун, үлэ-олох кирбиитин сыанабылын хаһаайкатын, Суотту нэһилиэгин Бочуоттаах олохтооҕун Заровняева Анна Ивановна аатыгар;
- «ҮРДЭЛ» территориальнай уопсастыбаннай бэйэни салайыныы тэрилтэ аатыгар.
«Сомоҕолоһуу» оһуохай этээччилэрин күрэҕэ Суотту нэһилиэгин Хоноҕор сынньалаҥ киинигэр ыытылынна. Манна Уус Алдан улууһун Суотту, Сыырдаах, Майаҕас, Кэптэни нэһилиэктэриттэн уонна Мэҥэ Хаҥалас улууһун Төхтүр нэһилиэгин оһуохайдьыттара көхтөөхтүк кытыннылар. Уус алданныы, мэҥэлии, таатталыы, найахалыы, бүлүүлүү, аммалыы оһуохайдар этиллибиттэрэ олох ураты көстүү буолла. Күрэх сыалын-соругун ситтэ-хотто диэххэ наада, тоҕо диэтэргин илин эҥэр оһуохайын тыла-өһө, үҥкүүтэ барыта толору хабыллан көһүннэ. Аҕам саастаах Мэҥэ Хаҥаластан – М.Р. Неустроева, Уус Алдантан сылдьар А.П. Бурцев дьиҥ сахалыы классическай оһуохайдары көрдөрбүттэрэ – эдэр ыччакка үтүө холобур, утумнааччы дьоҥҥо ситими түстээһин буолар. Эдэр ыччат бэйэлэрин түөлбэ оһуохайдарын хамсаныыларын, ырыаларын матыыбын арылхайдык арыйан, сэргэх оһуохай түһүлгэтин төрүттээтилэр. Биир да оһуохайдьыт бэйэ-бэйэтигэр майгыннаспат, ураты суоллаах-иистээх буолан, күрэх биллибэккэ ааста.
Күрэҕи сыаналааччыларынан Арчы дьиэтин иһинэн үлэлир «Күн дьоно» бөлөх (сал. Кондратьева Е.И.) кыттааччылара – алгысчыт, тойуксут, норуот эмчитэ, СӨ үтүөлээх оһуохайдьыта, СӨ култууратын туйгуна, норуоттар икки ардыларынааҕы оһуохай күрэҕин лауреата А.С. Алексеева, өр сылларга СӨ норуотун айымньытын дьиэтин итэҕэлгэ тэрийээччинэн үлэлээбит, Саха сирин «Суорумньу хамсааһын» бырайыагын ааптара, СӨ оһуохайын чулуу кыначчыта Бойтуун Дьолуона уонна Билим академиятын Төрөөбүт тылы үөрэтэр, үйэтитэр уонна сайыннарар киинин үлэһитэ, СӨ үөрэҕин систиэмэтин туйгуна С.Н. Седалищева үлэлээтилэр. Кинилэр хас биирдии кыттааччыны болҕомтоҕо ууран туран, оһуохай ирдэбилигэр сөп түбэһиннэрэн үрдүк таһымнаахтык дьүүллээн сыаналаатылар.
Оһуохай күрэҕэ үс бөлөҕүнэн – 18-35, 36-55, 56-тан үөһээ аҕа саастарынан арахсан барда. Түмүккэ бастакы бөлөххө Уус Алдан улууһун Сыырдаах нэһилиэгин эдэр ыччата – К.Ф. Герасимов бастакы миэстэни, иккиһи – Мэҥэ Хаҥалас улууһун Төхтүр нэһилиэгиттэн А.В. Говоров ыллылар. Иккис бөлөххө – бастакы миэстэҕэ – Мэҥэ Хаҥалас улууһун Төхтүр нэһилиэгиттэн Т.В. Неустроева, иикис миэстэҕэ – Уус Алдан улууһун Суотту нэһилиэгиттэн А.Д. Петров, үһүс миэстэҕэ – Мэҥэ Хаҥалас улууһун Төхтүр нэһилиэгиттэн А.В. Максимова тигистилэр. Үһүс бөлөххө – бастакынан – Уус Алдан улууһун Кэптэни нэһилиэгин олохтооҕо Н.П. Лыткина, иккиһинэн – Уус Алдан улууһун Сыырдаах нэһилиэгиттэн А.П. Бурцев уонна үсүһүнэн –Мэҥэ Хаҥалас улууһун Төхтүр нэһилиэгиттэн М.Р. Неустроева буоллулар.
Онтон үс бастаабыттар С.С. Васильев – Борогонскай «Улуу Ильмень» балладатыгар олоҕуран, тута хоһуйууга кииристилэр. Ол түмүгүнэн муҥутуур чыпчаал оһуохайдьыт аатын Мэҥэ Хаҥалас улууһун Төхтүр нэһилиэгиттэн Т.В. Неустроева сүктэ. Бу уустук айымньы ис хоһоонун аҕыйах мүнүүтэ иһигэр бэлэмнэнэ охсоот, 10 мүнүүтэ иһинэн оһуохай тылыгар тиһэн толору арыйбыта хас бирдии көрөөччүнү, дьүүллүүр сүбэни сөхтөрдө.
Маны сэргэ, Мэҥэ Хаҥалас оһуохайдьыттара анаан-минээн оҥостон, хамаанда тэринэн кэлбиттэрэ – биһирэммитэ. Оһуохай этээччилэр кыначчыт көмөлөһөөччү дьонун кытта илдьэ кэлбиттэр. Кыначчыт дьон биир да оһуохайы көтүппэккэ көтүһэн, тэҥҥэ оһуохайдаатылар. Онон кыначчыттар кытта мэктиэлэннилэр.
Кырдьаҕастар, эдэрдэр кыттыыларынан, кинилэр бэйэ-бэйэлэригэр бэрсибит ситимнэринэн, уопуту атастаһыннарыыларынан дьиҥ илин эҥэрдэр оһуохайдарын сомоҕолоһуутун түһүлгэтэ түстэннэ. Салгыы бу тэтими тутуһан, өссө да тэриллэн, сайда туруоҕун баҕарыллар.
Сообщение Уус Алдан Суоттутугар илин эҥэрдэр оһуохайдарын сэргэх күрэҕэ түстэннэ появились сначала на Улус Медиа.