«Куолума-Чаппанда» эркээйи сиргэ, Алдан өрүс уҥа кытылыгар, «Полет стерха» аан дойдутааҕы орнитология обсерваториятын саҥа эбийиэктэрин тутуута түмүктэннэ.
Бу бырайыак РФ Бэрэсидьиэнэ Владимир Путин көҕүлээһининэн олоххо киирбит «Экология» национальнай бырайыак «Экологическай туризмы сайыннарыы» федеральнай бырайыагын чэрчитинэн үлэлиир. Бырайыагы 2024 сыллаахха Илиҥҥи экэнэмиичэскэй пуорумҥа Ил Дархан Айсен Николаев саҕалаабыта.
«Полет стерха» — кыталык илиҥҥи популяциятын харыстыыр уонна аһаҕас халлаан анныгар аан дойдутааҕы обсерваторияны тэрийэр ураты научнай бырайыагынан буолар. Бырайыак иккис түһүмэҕинэн көтөрдөрү бэлиэтиир станция, көтөр ааһарын кэтээн көрөргө аналлаах аныгы былаһаакка уонна хаһаайыстыбаннай тутуулар үлэҕэ кирдилэр.
Бырабыыталыстыба Бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Ольга Балабкина бэлиэтээбитинэн, бырайыак айылҕаны харыстыыр уонна наукаҕа туһуламмытын таһынан, Кыһыл кинигэҕэ киирбит көтөрдөр ааһар суолларыгар турар Охотскай Перевоз сэлиэнньэтин комплекснай сайдыытыгар туһалыахтаах.
Тутууну «Нордголд» хампаанньа уонна «Доброта Севера» пуонда өйөөбүттэр, оттон үлэни «Прогресс Проект» тутуу хампаанньата толорбут.
Айылҕа ресурсаларын, ураты харыстанар сирдэр-уоттар уонна айылҕа пааркаларын дириэксийэтин дириэктэрин солбуйааччы Саргылана Михайлова иһитиннэрбитинэн, көтөрдөрү бэлиэтиир «Орто Алдан» станция саҥа дьиэҕэ атырдьах ыйыттан үлэтин саҕалыаҕа. Орнитологтар Кытайдааҕы Көтөрдөрү бэлиэтиир киинин кытта бииргэ үлэлиэхтэрэ. «Куолума-Чаппанда» эркээйи сир – кыталыктар уонна атын да үгүс көтөрдөр сүрүн суоллара, ол эрээри Илин Азия – Австралия көтөр суолун сүрүн чааһа буолар.
Бырайыак бастакы түһүмэҕэ 2025 сыллаахха олоххо киирбитэ: ол саҕана Томпо улууһун Охотскай Перевоз сэлиэнньэтигэр обсерватория визит-киинэ уонна үлэһиттэргэ аналлаах кордон аһыллыбыттара. Сэдэх кыталык илиҥҥи популяциятын харыстыырга уонна үөрэтэргэ туһуламмыт иккис түһүмэх быйыл түмүктэнэр.
Өрөспүүбүлүкэ Экологияҕа министиэристибэтэ бэлиэтииринэн, саҥа эбийиэктэр эркээйи сиргэ чинчийэр, кэтээн көрөр уонна экологическай сырдатар үлэ кыаҕын кэҥэтиэхтэрэ.