«Чолбон» сурунаал улуустарга анаммыт нүөмэрдэри оҥорбута хас да сыл буолла. Ол курдук, Горнай, Нам суруйааччыларын, олохтоох ааптардарын, культураларын, историяларын сырдатар матырыйааллардаах анал нүөмэрдэр тахсыбыттара. Бу сыл балаҕан ыйынааҕы нүөмэрэ Дьааҥы улууһугар анаммыта.
Алтынньы 1 күнүгэр П.А. Ойуунускай аатынан литература судаарыстыбаннай музейыгар сурунаал анал нүөмэрин сүрэхтэниитэ буолла. Бу дьоро түһүлгэҕэ Дьааҥы улууһун депутаттарын сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Екатерина Ноговицына, Ил Дархан сүбэһитэ Георгий Никонов, СӨ культура нэһилиэстибэтин объектарын хараанныыр управление салайааччыта Николай Макаров уо.д.а. кытыннылар.
Сурунаал бас эрэдээктэрэ Гаврил Андросов:
– Биһиги быйыл сурунаалбыт 100 сылын көрсө «Полярные авиалинии» компания салайааччыта Семен Винокуров өйөбүлүнэн «Арктика улуустарыгар “Чолбон” күннэрэ» айар экспедицияны тэрийбиппит. Бу бырайыак чэрчитинэн муус устар саҥатыгар Дьааҥыга сылдьыбыппыт. Бу улууска сурунаалбытын ахтыбыт ааҕааччыларбытын булбуппут. Норуот поэта Моисей Ефимов дойдутугар Дулҕалаахха сырыттахпытына олохтоохтор “Чолбон” сурунаал сүүс сылынан — 100 сурутууну!» диэн бачыымы көтөҕөн, улуус үрдүнэн сурутуу хамсааһына саҕаламмыта, олус түргэнник сүүстэн быдан таһаарбыттара. Кыракый Элгэс нэһилиэгэ бэйэтэ 30-ча нүөмэри суруппута. Дьааҥылар хамсааһыннара Саха сирин атын улуустарыгар үтүө холобур буолар. Онуоха хардаран эрэдээксийэ улууска анаммыт нүөмэри бэлэмнииргэ быһаарыммыта. Матырыйаал хомуура улууска уу кэлэ турар ыксаллаах кэмигэр барбыта. Ол эрээри Екатерина Ноговицына уонна Рустам Каженкин кэмигэр түмэн, дьоһун нүөмэр тахсыбытыттан, Дьааҥы биллэр суруйааччыларын сэргэ олохтоох ааптардар айымньылара бэчээттэммититтэн астынабыт. Дьааҥылары инникитин да бииргэ үлэлэһиэхпит, сонун бырайыактары торумнаатыбыт, – диэн этэн туран, Дьааҥыга сурунаал бу иккис айар экспедицията буоларын, 2000 сылларга «чолбоннор» эмиэ сылдьыбыттарын бэлиэтээтэ.
Дьааҥы улууһун сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Екатерина Ноговицына анал нүөмэргэ сүрүннээччи эрэ быһыытынан буолбакка, ааптар быһыытынан эмиэ кыттыста. Кини «Дьааҥы – хотугу Шамбала» диэн улуус уратытын, историятын, культуратын анаарар ыстатыйаны суруйбута. Екатерина Васильевна Дьааҥы улууһугар анаммыт нүөмэр бэчээттэнэн тахсыбытыгар эрэдээксийэҕэ махтанан туран, эрэдээксийэ үлэһиттэригэр бочуоттаах грамоталары туттарда.
«Улуу айаннар суолларынан» бырайыагы салайар Ил Дархан сүбэһитэ Георгий Никонов Дьааҥыттан төрүттээх Георгий Семенович Ефимов Кытайга олоҕуттан саҥа чахчылары сырдатта.
Дьааҥыттан төрүттээх суруйааччы Степан Юмшанов огдообото Евдокия Георгиевна «Чолбоҥҥо» кэргэнин ханна да бэчээттэнэ илик кэпсээннэрэ тахсыбыттарыгар махтал тылларын эттэ. Итиэннэ Степан Иннокентьевичка аналлаах кинигэ таһаарбытын билиһиннэрдэ.
Дьоро түһүлгэни ыыппыт Дьааҥыттан төрүттээх суруйааччы, литература музейын дириэктэрэ Рустам Каженкин «Биллиилээх суруйааччылар биографиялара» рубрикаҕа саха норуотун поэта Моисей Ефимов олоҕун туһунан суруйбутун, Дьааҥыттан төрүттээх айымньылара киирбит ааптардары билиһиннэрдэ.
Дьоро түһүлгэҕэ кэлбит Дьааҥы улууһуттан төрүттээх дьон үөрэ-көтө улуустарыгар анаммыт «Чолбон» сурунаал балаҕан ыйынааҕы нүөмэрин кыайан кэлбэтэх аймахтарыгар, билэр дьонноругар анаан хастыыны да атыыластылар уонна дьиэлэригэр дьоһун кэһиилэрин кыбынан тарҕастылар.
Туйаара Павлова