Кулун тутар 24 күнүгэр Орто-Амма нэһилиэгэр Дьөһөгөй ыйыгар уонна Сылгыһыт күнүгэр ананар үгэс буолбут тэрээһин бу сырыыга Ю.В.Афанасьев сылгы көрөр базатыгар, Туора диэн сиргэ буолан ааста.
Дьөһөгөй оҕолоро үксүү, элбии туралларын туһугар анаммыт уйгу-быйаҥ алгыһын түһэриитин, ыраастаныы сиэрин-туомун «Дабайыы» бөлөх кыттааччылара Хантайар Туллук Охоноон кыыһа уонна С. Н.Кулачикова-Намылҕа оҥордулар. Олохтоох дьаһалта аатыттан нэһилиэк баһылыга А. И. Кулачиков махталын эттэ, эҕэрдэтин анаата уонна бэлэхтэрин туттарда.
Нэһилиэк олохтоохторун сылгыларын кыһыннары-сайыннары үөрдээн көрөр-истэр, олохтоохтору, аймахтарын уонна оҕолорун-урууларын куоратынан-тыанан сибиэһэй, бэйэ иҥэмтиэлээх сылгы этинэн хааччыйар сылгы көрөөччүлэри сыралаах үлэлэрин сыаналаан уонна өр сылларга сылгы иитиитигэр кылааттарын иһин «Орто-Амма нэһилиэгин тыатын хаһаайыстыбатыгар кылаатын иһин» бэлиэлэринэн, Бочуотунай грамоталарынан уонна Махтал суруктарынан баһылык А. И. Кулачиков наҕараадалаата. Ол кэннэ үлэһит үтүө дьоммут успуорт саалатын дириэктэрэ К. Г. Литвинцев салалтатынан ох саанан ытан күрэхтэстилэр.
Сылаас чэйдээх остуол тула олорон, дьиэлэриттэн астаан аҕалбыт сылгы этинэн, иһинэн астаммыт бүлүүдэ көрүүтэ, амсайыыта буолла. Күрэхтэргэ кыайбыттар бириис тутан үөрдүлэр. Салгыы сылгыны үөрдээн иитэр дьоммутун кытта дьыалабыай кэпсэтии буолла.
Дойдубут сааскы ыраас салгынынан сайа тыынан, айылҕалыын алтыһан, алгыстанан, ыраастанан, өбүгэбит төрүт үгэһинэн ох саанан ытан боруобалаан күрэхтэһэн, сылаас чэйи сырылаччы иһэ-иһэ сэһэргэһэн, сэргэхсийэн дуоһуйдубут, астынныбыт. Бу уустук кэмҥэ сыспай сиэллээхтэрбит элбииллэрин, сылгы иитиитэ сайдарын туһугар сылгы көрөөччүлэрбит этэҥҥэ үлэлии-хамсыы сылдьалларыгар баҕа санаа бастыҥа этилиннэ.
«Төрүт үгэс дьарыгын
Тутан сылдьар
дьоннорбут
Эркин курдук эрэллээх
Эһиги буолаҕыт!
Сылгы куттаах буолаҥҥыт
Сыл устата бэрийэн
Сыспай сиэллээх дэлэйэр
Сыраҕыт тиллэр.
Айылҕа маанылааҕа
Сылгыбыт барахсан
Биһигини харыстыыр
Дьикти, кэрэ эйгэлээх!
Сылгыһыт дьоннорбут
Экстрим үлэ дьоноҕут,
Сымса, сатал хамсаныы
Дьулуур, тулуур эһиэхэ!
Олохпут түөрэккэй
Саарбах ,түөрэҥ айдаана,
Бу кэмҥэ биһиэхэ
Эркин дьоммут — эһиги!
Биир кыстыгы туорааммыт
Сылааска кэллибит,
Санаа хоту олохпут
Этэҥҥэ буолуохтун!
Бииргэ буолар үгэспит
Бигэтийэ туруохтун,
Хас биирдиигитигэр
Аргыс буоллун өрүү дьол!
Бука бары доруобай
Чэгиэн-чэбдик буолуоҕуҥ,
Үтүө, кэрэ дэлэгэйдин
Уруйданнын ил-эйэ!
(Изабелла Харлампьева)
С.ВИНОКУРОВА, тыа хаһаайыстыбатын исписэлииһэ Таатта, Харбалаах
