Атырдьах ыйын ортото Саха сирин олоҕор-дьаһаҕар, экэниэмикэтигэр олус суолталаах, эппиэтинэстээх кэм. Сайыҥҥы от үлэтэ түмүктэнэн эрэр, күһүҥҥү-кыһыҥҥы сезоҥҥа бэлэмнэнии барар, саҥа үөрэх дьыла чугаһыыр. Өрөспүүбүлүкэҕэ ыытыллар үгүс үлэ РФ Бэрэсидьиэнэ Владимир Путин көҕүлээбит национальнай бырайыактарын чэрчитинэн бара турар.
Дьокуускай 400 сылын көрсө
2032 сылга Дьокуускай куорат төрүттэммитэ 400 сыла уонна Саха сирэ Арассыыйа судаарыстыбатын састаабыгар киирбитэ 400 сыла бэлиэтэниэхтээх. Дойду Бэрэсидьиэнэ бигэргэппит Дьокуускай агломерациятын маастар-былаана аҥаардас тутууга эрэ сыһыаннаах буолбатах, куорат олохтоохторугар саҥа олох эйгэтин тэрийиигэ эмиэ улахан болҕомто ууруллар. Ол курдук, быйыл Дьокуускайга 253 үөрэнээччигэ анаммыт 1‑кы нүөмэрдээх саҥа оскуола үөрэнээччилэрин көрсөргө бэлэмнэнэр. Ааспыт күннэргэ өрөспүүбүлүкэ баһылыга Айсен Николаев оскуола үөрэтэр хосторун уонна тэриллибит инфраструктуратын билсэн, аныгы уонна табыгастаах усулуобуйалааҕын бэлиэтээтэ.
Арктикатааҕы эпос уонна ускуустуба киинэ эмиэ бүтэр уһукка кэлэн турар. Бэлэмэ — 90%. Билигин дьиэ ис-тас үлэтин ситэрии, инженернэй ситимнэри тардыы, лииптэри, эскалаторы оҥоруу бара турар. Дьиэ үрдүгэр баар үс ураһа таҥыллыбыт, сылытыллыбыт, билигин тастарын бүрүйэ сылдьаллар. Таһыгар сырдатар уоттары, бордюрдары, киһи хаамар сирин оҥороллор. Сайсары күөлгэ тахсар 15,4 тыһ. кв. м аныгы күүлэйдиир сир баар буолуо.
Эбийиэги көрөн баран, Айсен Николаев, бу киин Саха сирин киэн туттуута эрэ буолбакка, бүтүн Арассыыйаҕа наадалаах тутуу, диэн сыаналаата.
Дьокуускай 400 сылын көрсө болҕомто устуоруйаҕа эмиэ уурулунна. Ол курдук, Ил Дархан археологтары кытта көрсүһүүтүгэр чуолкай устуоруйаҕа уонна археологияҕа сыһыаннаах былаан оҥоһуллуохтааҕын тоһоҕолоон бэлиэтээтэ. Көрсүһүүгэ бастакы хаһаах остуруоктара турбут сирдэрин үөрэтии, ытык сирдэри харыстааһын, Тулагы-Киллэм нэһилиэгэр устуоруйа-култуура киинин уонна заповеднигы тэрийии туһунан этиилэри дьүүллэспиттэрэ. Өрөспүүбүлүкэ баһылыга этиилэри көрөргө уонна хайа бырайыактары олоххо киллэрэр кыах баарын быһааралларын сорудахтаата. Манна даҕатан эттэххэ, быйыл Дьокуускайга “ДальАрх” Бастакы Уһук Илиннээҕи архитектурнай бириэмийэни туттарыы ыытыллыаҕа.
Киин куоракка “Олоххо наадалаах инфраструктура” национальнай бырайыак чэрчитинэн Дежнев, Сэбиэскэй Аармыйа 50 сыла уулуссаларга хапытаалынай өрөмүөн бара турар. Дежнев уулуссатыгар билигин өрөмүөннэнэ турар учаастак Крупская уулуссатыттан Ойуунускай уул. диэри 650 м усталаах сир хаалбыт. Бэлэмэ — 50%. Сэбиэскэй Аармыйа 50 сылын уулуссатыгар өрөмүөнүн бэлэмэ 30%-тан тахсыбыт. Уулуссалар өрөмүөннэрэ эһиил биирдэ бүтэр.
Айсен Николаев бэрэбиэркэ кэмигэр болҕомтотун хомунаалынай ситимнэри саҥаттан тэрийиигэ уурда итиэннэ тэтимнэрин түргэтэтэллэрин, хаачыстыбалаахтык оҥороллорун ыйда.
Сиһилии «Саха сирэ» хаһыат 32 (6528) №-гэр ааҕыҥ.
ХААРТЫСКА: АНДРЕЙ СОРОКИН, ЯСИА.