Саха Өрөспүүбүлүкэтин Идэлээх сойуустарын федерациятын Үлэ быраабын иниспиэксийэтин салайааччыта, СӨ үтүөлээх юриһа Барковская Наталья Ивановна хоруйдуур.
Ыйытыы: Мин хааччахтаммыт эппиэтинэстээх тэрилтэҕэ үлэлиибин. Үлэни биэрээччи уоппуска кэмигэр сынньана барар сирбэр диэри айан төлөбүрүн уонна төттөрү кэлэрбин төлүүртэн аккаастанар, ол төрүөтэ — тэрилтэбитигэр уоппускаҕа айан төлөбүрүн толуйуу бэрээдэгэ ылынылла илик диир. Бу сөп дуо?
Эппиэт: Суох, сөп буолбатах. РФ Үлэ кодексын 325 ыстатыйатын 8 чааһыгар олоҕуран, судаарыстыбаннай уорганнарга уонна тэрилтэлэргэ, булгуччулаах медицинскэй страховка территориальнай пуондаларыгар үлэлиир дьон сынньана барар сирдэригэр диэри айанын уонна таһаҕаһын тиэйии ороскуотун толуйуу кээмэйин, усулуобуйатын уонна бэрээдэгин РФ субъектарын судаарыстыбаннай былааһын уорганнара олохтууллар; олохтоох салайыныы уорганнарыгар, муниципальнай тэрилтэлэргэ — олохтоох салайыныы уорганнара; атын үлэни биэрээччилэргэ — холбоһуктаах дуогабардарынан, идэлээх сойуустар талыллыбыт уорганнарын санаатын учуоттаан ылыллар олохтоох нуорма аакталарынан, үлэ дуогабарынан олохтонор.
Ол эбэтэр, сокуон бас билиититтэн тутулуга суох бары тэрилтэлэр үлэһиттэрин сынньана барар сирдэригэр диэри айанын уонна төннөрүн төлүүр эбээһинэстээхтэр.
РФ Конституционнай Суута 2012 сыл олунньу 9 күнүнээҕи 2-П №-дээх Уурааҕынан, бүддьүөт эйгэтигэр киирсибэт урбаанынан уонна (эбэтэр) атын экономическай үлэнэн Хоту дойду эргимтэтин зоналарыгар уонна онно тэҥнэммит сирдэргэ дьарыктанар үлэни биэрээччилэр холбоһуктаах дуогабардарынан, идэлээх сойуустар талыллыбыт уорганнарын санаатын учуоттаан ылыллар олохтоох нуорма аакталарынан, эбэтэр үлэ дуогабынан олоҕуран, сынньана барар сиргэ диэри айан төлөбүрүн оҥоруохтаахтар.
Эһиги ыйытыыгытыттан көстөрүнэн, тэрилтэҕитигэр сынньана барар сиргэ диэри айан төлөбүрүн толуйуу бэрээдэгэ ылынылла илик. Маннык түгэҥҥэ РФ Үрдүкү Суута ханнык да нуорма-быраап аактара, олохтоох нуорма аакталара суох буоллахтарына, майгынныыр сыһыаннаһыылары сүрүннүүр федеральнай сокуон балаһыанньаларын туһанар наадалааҕын ыйбыта.
Инньэ гынан, үлэни биэрээччи эһиэхэ сынньана барар сиргэ диэри айаны уонна төннөн кэлиини төлүүрүгэр РФ Үлэ кодексатын 325 ыстатыйатын уонна РФ Бырабыыталыстыбатын 2025 сыл олунньу 15 күнүнээҕи 164 №-дээх Уурааҕынан бигэргэммит Хотугу эргимтэ зоналарыгар уонна онно тэҥнэммит сирдэргэ баар федеральнай судаарыстыбаннай уорганнарга, Арассыыйа судаарыстыбаннай бүддьүөтү таһынан пуондаларыгар, федеральнай судаарыстыбаннай тэрилтэлэригэр үлэлиир дьон уонна кинилэр дьиэ кэргэттэрин чилиэннэрин сынньана барар сирдэригэр диэри айанын уонна таһаҕаһын тиэйии ороскуотун толуйуу быраабылаларын тутуһар.