Булуҥ улууһун Тиксии бөһүөлэгин байҕал пуордун уутугар тимирбит «Океанолог» научнай-чинчийэр аалы ууттан таһаарыыга уонна суох оҥорууга киэҥ далааһыннаах үлэлэр салҕаналлар. Бүгүҥҥү күҥҥэ бэдэрээтчит тэрилтэ үлэ уопсай кээмэйиттэн 30-ча бырыһыанын толордо.
Бу тэрээһин Арассыыйа Бэрэсидьиэнэ Владимир Путин көҕүлээһининэн олоххо киирэр «Экологическое благополучие» национальнай бырайыакка киирэр «Генеральная уборка» федеральнай бырайыак чэрчитинэн ыытыллар.
«Океанолог» аалы дьаһайыы – Тиксии пуордун уутун ыраастыыр киэҥ далааһыннаах бырагыраама бастакы түһүмэҕэ буолар. 2030 сылга диэри өрөспүүбүлүкэ бырабыыталыстыбата өссө 12 тимирбит аалы көтөҕөн таһаарар былааннаах. Бу бырагыраама олоххо киириитэ Арассыыйа Арктикатааҕы зонатыгар экологическай балаһыанньаны биллэрдик тупсарыа, хотугу намчы экосистемаҕа антропогеннай ноҕуруусканы аччатыа уонна Хотугу байҕал суолун сүрүн пуортарыттан биирдэстэрин уутугар аал сырыытыгар ордук куттала суох усулуобуйаны тэрийиэ.
Үлэни толорууга судаарыстыбаннай хантараак Красноярскайтан сылдьар «АМК-СЕВЕР» ХЭТ-ныын (ООО) түһэрсиллибит. Тэрилтэ исписэлиистэрэ аалы көтөҕөллөр, куорпуһун эрбииллэр уонна тиэйиигэ бэлэмнииллэр.
Үлэ кэмигэр конструкцияны түһүмэҕинэн чэпчэтиигэ улахан болҕомто ууруллар: бастаан үрдүкү тутууларын уонна ис элэмиэннэрин көтүрэллэр, онтон улахан секциялары быһаллар. Бу Арктика уустук климаттаах уонна гидрологическай усулуобуйатыгар аалы көтөҕүүгэ кутталы аччатар. Тимир тобоҕун бүтэһиктээхтик утиллааһыҥҥа 2026 сыл балаҕан ыйын 1 күнүгэр диэри таһаарыахтара.
Бары үлэлэр бигэргэтиллибит сорудахха уонна тимирбит эбийиэги хостооһуҥҥа аналлаах нуормалыыр докумуоннарга сөп түбэһиннэрэн ыытыллаллар. Онуоха бэдэрээтчит Арктика уутун уратыларын – муустаах усулуобуйаны, кылгас навигацияны уонна үлэҕэ куттал суох буолуутун үрдүк ирдэбиллэрин учуоттуур.
Тулалыыр эйгэ туругун хонтуруоллуур сыалтан Булуҥнааҕы судаарыстыбаннай экологическай харабыл иниспиэксийэтэ уу боруобатын тиһигин быспакка ылар – үлэ бара турар сириттэн уонна чугастааҕы учаастактартан.
«Океанолог» аал бэлиэ устуоруйалаах. Бастаан Сэбиэскэй Сойуус сакааһынан 1950-с сылларга ГДР-га тутуллубут балыксыт траулера этэ. 1968 сыл кулун тутар ыйыгар аалы Росгидромет Арктикатааҕы уонна Антарктикатааҕы научнай-чинчийэр институтугар биэрбиттэрэ. Салгыы Арктикаҕа научнай чинчийиилэри ыытарга туһаныллыбыта. Кэлин аалы туһаныы тохтообута.
«Океанолог» аалы дьаһайыы – Арктика зонатыгар экологическай балаһыанньаны чөлүгэр түһэриигэ суолталаах түһүмэх. Бу дьаһал дойду хотугу сирдэрин бигэтик сайыннарыыга стратегическай суолталаах уонна мунньуллубут экологическай хоромньуну аччатарга көмөлөһөр.
Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Дарханын уонна Бырабыыталыстыбатын пресс-сулууспата.