Бу сыл бэс ыйын 4 күнүттэн 7 күнүгэр диэри Дьокуускайга Саха сирин үлэһит кэлэктииптэрин үбүлүөйдээх V спартакиадата буолан ааста.
Күрэхтэһии тыҥааһынынан уонна өрөгөйүнэн-хомолтотунан идэтийбит успуорт маастардарын күрэһиттэн туох да уратыта суоҕа: спартакиада кыттыылаахтара муҥутуур күүстэрин-тулуурдарын көрдөрдүлэр, кыайыы туһугар баардарынан-суохтарынан күрэхтэстилэр. АЛРОСА хампаанньа “Профалмаз” идэлээх сойууһун бэрэстэбиитэллэрэ быйыл номнуо хаһыс да сылын биир бастыҥ түмүгү ситистилэр.
Кэлэктииптэр успуорт араас көрүҥэр аҥаардас сыаналаах бириис эрэ иһин буолбакка, хаан-уруу тэрилтэлэрин аатын ааттатар туһугар кииристилэр. Ол курдук, идэлээх сойуустар хамсааһыннарыгар баар өрөспүүбүлүкэтээҕи үлэ кэлэктииптэрэ барыта 18 хамаанданы туруоран, 1 200-тэн тахса спортсмен успуорт 11 көрүҥэр илин-кэлин түһүстэ.
Өрөспүүбүлүкэ Бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Сергей Местников эппитин курдук, быйыл Саха сирин үлэһит кэлэктииптэрин үбүлүөйдээх V спартакиадата өрөспүүбүлүкэҕэ идэлээх сойуустар тэриллибиттэрэ 105, Саха сирин уһулуччулаах уопсастыбаннай-бэлитиичэскэй диэйэтэлэ, төрөөбүт өрөспүүбүлүкэбит сайдыытыгар сүдү кылааты киллэрбит Илья Егорович Винокуров төрөөбүтэ 130 сылларыгар ананна.
— Быйыл Спартакиадаҕа норуот хаһаайыстыбатын араас салааларыгар үлэлиир идэлээх сойуустар тэрилтэлэрэ кытыннылар: бырамыысыланнастан, тыа хаһаайыстыбатыттан, тырааныспартан, доруобуйа харыстабылыттан, үөрэҕирииттэн, билимтэн, култуураттан, успуортан уо.д.а. Күрэхтэһиилэргэ идэтийбит спортсменнар буолбакка, көннөрү үлэһит дьон илин-кэлин түһүстэ.
Идэлээх сойуустар устуоруйалара – өрөспүүбүлүкэ бүттүүн, кини тэрилтэлэрин, биирдиилээн үлэһит дьонун устуоруйатын сорҕото. Илья Егорович Винокуров аата биһиги өрөспүүбүлүкэбит сайдыытын устуоруйатын кытта быстыспат ситимнээх. Кини күн бүгүн даҕаны норуот-уопсастыба туһугар эппиэтинэстээх буолуу чаҕылхай холобура буолар.
Бу курдук киэҥ далааһыннаах бэлиэ түгэни социальнай эппиэтинэстээх бөдөҥ хампаанньалар өйөбүллэрэ суох тэрийэр уустук. Биир оннук эппиэтинэстээх хампаанньа АЛРОСА уонна кини иһинэн үлэлиир “Анаабыр алмаастара” тэрилтэ буолаллар. Кинилэр успуорка сыһыаннаах уонна өрөспүүбүлүкэҕэ социальнай суолталаах атын даҕаны бэлиэ тэрээһиннэри мэлдьи өйүүллэр, – диэтэ Сергей Местников.
АЛРОСА – үлэ кэлэктииптэригэр успуорт лиидэрэ
Саха сирин үлэ кэлэктииптэрин спартакиадатын устуоруйата бүгүҥҥү киэҥ далааһыннаах тэрээһин быдан инниттэн саҕаламмыта. Идэлээх сойуустар үлэһиттэр ортолоругар кэлим күрэхтэһиини бастаан 2001 с. сөргүтэ сатаабыттара. Оттон үлэ кэлэктииптэрин бастакы спартакиадата 2007 с. буолбута. Онно 21 идэлээх сойуустан 767 спортсмен кыттыбыта. Уопсай түмүккэ бастакы миэстэни АЛРОСА үлэһиттэрин уонна норуот үөрэҕириитин хамаандалара үллэстибиттэрэ.
Иккис спартакиада 2011 сыллаахха ыытыллыбыта. Онно хамаандалары аан бастакытын идиэлээх сойуус чилиэннэрин ахсаанынан көрөн икки бөлөххө араарбыттара: 5 000 киһиттэн элбэх чилиэннээхтэр (12 хамаанда) уонна 5 000 киһиттэн аҕыйах чилиэннээхтэр (9 хамаанда). Онно “Профалмаз” хамаанда 2-с миэстэни ылбыта. Ити кэннэ ордук киэҥ далааһыннаахтык III спартакиада ыытыллыбыта. Күрэхтэһиигэ Идэлээх сойуустар федерацияларын иһинэн үлэлиир 18 хамаандаттан муҥутуур элбэх 1 185 киһи кыттыбыта. “Профалмаз” хамаанда бастакы миэстэҕэ тахсыбыта. 2019 сыллаахха АЛРОСА үлэһиттэрин сүүмэрдэммит хамаандата иккис бөлөххө хапсан, эмиэ эрэллээхтик бастаабыта. Бу кэм устата алмааһы хостуур хампаанньа идэлээх сойууһун сүрүн утарсааччыта норуот үөрэҕириитин үлэһиттэрин хамаандата буолан кэллэ. Быйыл даҕаны ол “успуорт дербитэ” салҕанна. Ол гынан баран, бу сырыыга “Профалмаз” Норуот үөрэҕириитин уонна билим үлэһиттэрин идэлээх сойууһун өрөспүүбүлүкэтээҕи тэрилтэтиттэн олох аҕыйах очукуонан хаалан, иккис миэстэҕэ таҕыста.
-Бастакы бөлөххө, ол эбэтэр 5 тыһыынчаттан тахса чилиэннээх идэлээх сойуустарга, быйыл аҕыс хамаанда кииристэ. Бөлөх биир лиидэрэ АЛРОСА хампаанньа буолар. Үгэс курдук, маннык күрэхтэһии тэриллэр буолуоҕуттан бастакы миэстэни мэлдьи “Профалмаз” бэрэстэбиитэллэрэ уонна СӨ Норуот үөрэҕириитин уонна билим идэлээх сойууһун чилиэннэрэ былдьаһаллар. Кинилэр күрэхтэһиигэ өрүү үрдүк таһымнаахтык бэлэмнэнэн кэлэллэр, үчүгэй түмүгү көрдөрөллөр, – диэн СӨ Идэлээх сойуустарын федерациятын салайааччыта Николай Дегтярев кэпсээтэ.
Бу сыллар тухары спартакиада Саха сирин үлэһиттэрин биир улахан бэлиэ тэрээһинэ буолла. Кини араас идэлээх, саастаах уонна эйгэҕэ үлэлиир дьону түмэр, маассабай успуорт сайдыытыгар көмөлөһөр, тэрилтэнэн биир өйдөөх-санаалаах буолууну бөҕөргөтөр, идэлээх сойуустары түмэр. Бүгүн, син биир сүүрбэччэ сыллааҕыта курдук, спартакиада сүрүн соруга уларыйбат: күүстээх үлэ кэлэктиибэ чөл туруктаах, көхтөөх уонна түмсүүлээх дьонтон саҕаланар. Ол да иһин идэлээх сойуустар спартакиада бастакы кыттыылаахтара саҕалаабыт хамсааһыннарын үтүө үгэһин билигин да салгыыллар.
Үлэ кэлэктииптэрин спартакиадатыгар майгынныыр күрэхтэһиилэр Арассыыйа атын эрэгийиэннэригэр эмиэ буолаллар. Ол гынан баран, маннык далааһыннаах тэрээһин Саха сиригэр эрэ ыытыллар.
Сергей Некрасов, Арассыыйа Тутулуга суох идэлээх сойуустарын бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччы.
Успуорка эмиэ үлэҕэ курдук: рекордар, соруктар уонна хамаанда кута-сүрэ
АЛРОСА хампаанньа салалтата үлэһиттэр үлэҕэ-хамнаска эрэ ситиһиилэрин буолбакка, успуорка кыайыыларын эмиэ өйүүр уонна биһириир. Хампаанньа корпоративнай успуорду күүскэ өйүүр: үлэлиир куораттарыгар үлэ кэлэктииптэрин дьоҕус спартакиадаларын тэрийэр, кыһыҥҥы уонна сайыҥҥы успуорт күрэхтэһиилэрин иилээн-саҕалаан ыытар, чөл олохтоох буолуу сыыппаралаах эко-тиһигин киллэрэр, успуорду үтүө үгэс оҥорорго дьулуһар.
Успуорка эмиэ үлэҕэ курдук: рекордар, соруктар уонна хамаанда кута-сүрэ
АЛРОСА хампаанньа салалтата үлэһиттэр үлэҕэ-хамнаска эрэ ситиһиилэрин буолбакка, успуорка кыайыыларын эмиэ өйүүр уонна биһириир. Хампаанньа корпоративнай успуорду күүскэ өйүүр: үлэлиир куораттарыгар үлэ кэлэктииптэрин дьоҕус спартакиадаларын тэрийэр, кыһыҥҥы уонна сайыҥҥы успуорт күрэхтэһиилэрин иилээн-саҕалаан ыытар, чөл олохтоох буолуу сыыппаралаах эко-тиһигин киллэрэр, успуорду үтүө үгэс оҥорорго дьулуһар.
“АЛРОСА сыл аайы үлэһиттэригэр уонна кинилэр дьиэ кэргэннэригэр, ону тэҥэ үлэлиир куораттарыгар успуорт араас көрүҥнэригэр күрэхтэһиилэри тэрийэр. Быйыл биһиги бастыҥ спортсменнары быһаарар уонна хампаанньа сүүмэрдэммит хамаандатын тэрийэр туһугар, СӨ Үлэ кэлэктииптэрин спартакиадатыгар киирэр успуорт көрүҥнэринэн бэйэбит дьоҕус спартакиадабытын тэрийбиппит. Ол сүүмэрдиир түһүмэххэ АЛРОСА бары тэрилтэлэрин, үлэлиир нэһилиэнньэлээх пууннарын кэлэктииптэрэ кыттыбыттара. Сүүмэрдэммит хамаандабытыгар сүрүннээн Мииринэйдээҕи, Удачнайдааҕы уонна Айхаллааҕы тэрилтэлэрбит үлэһиттэрэ киирбиттэрэ. Ону тэҥэ Дьокуускай, Ленскэй уонна “Анаабыр алмаастара” тэрилтэбит бэрэстэбиитэллэрэ бааллар.
Быйыл иккис миэстэ буоллубут. Түмүкпүтүттэн астынныбыт, спортсменнар кыаллары барытын оҥордулар. Үөрэҕирии эйгэтиттэн утарсааччыларбыт күрэхтэһиигэ күүскэ бэлэмнэнэн кэлбиттэр, олох бастыыр эрэ иһин кииристилэр. Итэҕэспитин-быһаҕаспытын, тугу куоттарбыппытын көрдүбүт. Сорох көрүҥҥэ бириистээх миэстэҕэ тигистибит эрээри, бэрт кыра тиийбэтэ. Онон сыыһабытын-алҕаспытын көннөрүнэн баран, 2030 сыллааҕы күрэхтэһиигэ олох үчүгэй бэлэмнээх кэлиэхпит.
Бары кэллиэгэлэрбэр, чуолаан бириистээх миэстэҕэ тиксибиттэргэ, кыайыыга дьулуурдарын уонна тулуурдарын иһин махтанабын. Биллэн турар, күрэхтэһиигэ хас биирдии кыттааччы кылаатын киллэрдэ, бэйэтин рекордун олохтуурга дьулуста. Кырдьык, ыарахан этэ, спорстменнар бары бэлэмнээхтэр, хас биирдии кыайыыны сыралаһан ситистибит”, – диэн “Профалмаз” идэлээх сойууһун бэрэссэдээтэлэ Константин Дегтярев кэпсээтэ.
Алмаастан – успуорт кыайыыларыгар
Николай Ноттосов, “Профалмаз” сүүмэрдэммит хамаандатын хапытаана, хамаанда тиэнньискэ тириэньэрэ:
– Мин үс спартакиадаҕа кыттыбытым. Быйыл сүүмэрдэммит хамаанда хапытаанын уонна хамаанда тиэнньискэ тириэньэрин быһыытынан кэллим. 2015 уонна 2019 сыллардаахха бэйэм эмиэ кыттыбытым, бириистээх миэстэлэри ылбытым. Бу сылга “кырата үһүс миэстэни ылыахтаахпыт” диэн былааммытын толордубут. Үчүгэйдик бэлэмнэммиппит. Хампаанньабыт салалтатын өйөбүлүнэн сүүмэрдиир дьарыктары ыытаммыт, утарсааччыларбытыгар “бой” биэрдибит. Ол эрээри, баҕар, дьолуобут таайбатах буолуон сөп. Уопсай түмүгү астынныбыт. Тоҕо диэтэххэ, барыта успуорт маастардарын уонна хандьыдааттарын кытта кииристибит. Уопсай хочуолга очукуо биэрдибит.
Олег Колодежный, АЛРОСА технологичнай тырааныспар автобазатын тиэйиигэ-таһыыга сулууспатын симиэнэтин салайааччыта эбээһинэстээх аҕа маастар, Айхал куорат:
– Успуордунан эдэрбиттэн дьарыктанабын. Буоксанан, пауэрлифтининэн үлүһүйэ сылдьыбытым эрээри, 2017 сылтан дьаныһан туран гиирэҕэ ылсыбытым. Мин санаабар, гиирэ олус демократичнай, ким баҕарар дьарыктаныан сөптөөх успуорда. Түгэн, кыах көһүннэр эрэ тэрилтэм да иһинээҕи, улуустааҕы да күрэхтэһиилэргэ кытта сатыыбын.
2019 сыллаахха Үлэ кэлэктииптэрин спартакиадатыгар гиирэҕэ бастакы миэстэни ылбытым. Быйыл арыый чэпчэки ыйааһыҥҥа киирэн кытынным уонна үһүс миэстэ буоллум. Баҕар, ыйааһынтан ыйааһыҥҥа көспүтүм дьайбыт буолуон сөп. Туох да диэбит иһин элбэхтик уонна сөпкө дьарыктаныахха наада эбит. Успуорт киһиттэн олус элбэх сыраны-сылбаны, бириэмэни, күүһү-күдэҕи эрэйэр. Ол гынан баран, сыанатын уон оччонон толуйар, үлэҕэ уонна олоххо көмөлөһөр.
Марина Валентинасова, АЛРОСА ВГРЭ сүрүннүүр картограба, Мииринэй куорат:
– Чэпчэки атлетиканан дьарыктаммытым 20-ттэн тахса сыл буолла. Билигин ордук сүүрэр хайыһарынан дьарыктанабын, Арассыыйа араас чөмпүйэнээттэригэр кыттабын (идэтийбит спортсменнарга буолбатах). Быйыл Саха сирин сүүмэрдэммит хамаандатыгар киирэн күрэхтэспитим. Эрим “Якутнипроалмазка” лабаратыарыйа салайааччыта, кини эмиэ успуордунан дьарыктанар. Уолбут спортивнай харбааһыҥҥа сылдьыбыта үһүс сыла буолла.
2011 уонна 2015 сыллардааҕы Үлэ кэлэктииптэрин спартакиадатыгар эстэпиэтэҕэ уонна сүүс миэтэрэҕэ сүүрбүтүм. Быйыл уолбун кытта дьиэ кэргэннэр күрэхтэһиилэригэр кыттарга санаммыппыт. Араас түһүмэхтэр бааллара. Сиргэ-уокка сатаан булан сылдьыыга үһүс буолбуппут. Мэһэйдээх сүүрүүгэ уонна эстэпиэтэҕэ бастаабыппыт. Ону таһынан остуол тиэнньиһигэр кыттыбыппыт. Онон уопсай түмүккэ үһүс миэстэ буоллубут.
Урут биһиги “Интернациональнай” рудникка сир аннынааҕы проходчигынан үлэлиир Софрон Иванов туһунан кэпсээн турабыт. Кини успуордунан, чуолаан күрэс төрүт көрүҥнэринэн, көҥүл тустуунан уонна успуорт оонньуулаах көрүҥнэринэн оҕо эрдэҕиттэн дьарыктанар. Софрон успуорт саалатыгар мэлдьи сылдьар. Билигин пауэрлифтининэн, кроссфитынан, чэпчэки атлетиканан дьарыктанар, уолун кытта бассыайыаҥҥа харбыыр.
– Спартакиадаҕа бастакыбын кытынным. Гиирэ успуордугар бэйэм ыйааһыммар иккис миэстэ буоллум, үһүс эрэсэрээт нормативын толордум. Гиирэнэн соторутааҕыта эрэ дьарыктанар буолбутум. Күрэхтэһии буолуо үс нэдиэлэ эрэ иннинэ күүскэ ылсыбытым. Түмүгүм олус үчүгэй.
Ону таһынан ханаат тардыспытым. Ханаат тардыһыыта диэн аҥаардас күүс эрэ күрэһэ буолбатах. Бу – хамаанданан успуорт көрүҥэ, ыйааһыны сөпкө аттардахха, биир тэҥҥэ хамсаннахха уонна атах күүскэ үлэлээтэҕинэ эрэ кыайыахха сөп. Хамаанда ыйааһынын таба туһанан олох биир мэхэньиисим курдук үлэлиэхтээх. Бастаан мин “дьаакырга” турбутум. Баҕар, ол да иһин саҕаланыытыгар кыайтарбыппыт буолуо. Кэлин албаспытын уларытан, ханаат “долгун” курдук барбатын туһугар, бары уҥуохпутун аттаран турбуппут. Ол түмүгэр үһүс миэстэҕэ тахсыбыппыт.
Ксения Плакутина, АЛРОСА “Якутнипроалмаһын” сэкирэтээрэ, Мииринэй куорат:
– Идэбинэн хореограф-уһуйааччыбын, үҥкүүнэн идэтийэн дьарыктанабын, 10 сыл балетынан дьарыктаммытым. Олоҕум тухары үҥкүүлүүбүн. Кыраныысса таһыгар үҥкүү эйгэтигэр кыттыбыт эмиэ уопуттаахпын. Билигин устуудьуйаҕа улахан дьоҥҥо растяжка дьарыгын ыытабын.
Успуорду кытта олоҕум мэлдьи ситимнээх. Оскуолаҕа үөрэнэр кэммэр сүүрүүнэн, волейболунан, баскетболунан дьарыктаммытым, биллэн турар, эрчиллэр саалаҕа сылдьыбытым. Билигин төһө даҕаны үҥкүүнэн дьарыктаннарбын, кэлин успуорт олохпор күүскэ өтөн киирэн, үҥкүүбүн солбуйан эрэр. Күн аайы кэриэтэ чэпчэки атлетиканан, кроссфитынан дьарыктанабын.
СӨ Үлэ кэлэктииптэрин спартакиадатын курдук далааһыннаах тэрээһиҥҥэ бастакыбын кытынным. Сүүс миэтэрэҕэ сүүрүүгэ бастакы миэстэ буоллум. Санаабар өссө түргэнник сүүрэн кэлиэхпин сөп этэ эрээри, бу да куһаҕана суох көрдөрүү буолла. Буолаары буолан чэпчэки атлетиканан дьарыктаммытым олус ыраата илик.
“Профалмаз” хамаанда түмүгэ
Волейбол (эр дьон) – 1-кы миэстэ.
Чэпчэки атлетика – 2-с миэстэ.
Остуол тиэнньиһэ – 3-с миэстэ.
Харбааһын – 1-кы миэстэ.
Футбол 8х8 – 2-с миэстэ.
Уол оҕолоох күрэхтэһии – 3-с миэстэ.
Ханаат тардыһыыта – 3-с миэстэ.
Бэчээккэ Андрей ШИЛОВ бэлэмнээтэ.
Хаартыскалар: Андрей ШИЛОВ, “Мой спорт”, СӨ Идэлээх, сойуустарын федерацията.