Муус устар 17 күнүгэр В.Г. Белинскэй аатынан бибилэтиэкэҕэ “Саха сирэ” хаһыат үлэһиттэрэ ааҕааччыларыгар анаан уочараттаах, бэрт кэрэхсэбиллээх уонна туһалаах маастар-кылаас уонна анал тиэмэҕэ лиэксийэ ыыттылар.
“Саха сирэ” хаһыат саайтын таһаарааччы эрэдээктэрэ Василий Прокопьев «Оҥоһуу өй – туһалаах көмөлөһөөччү» маастар-кылаас ыытта. Кини билиҥҥи үйэ аныгы технологията диэн тугун судургутук быһааран биэрдэ уонна ону судургутук туһанарга үөрэттэ. Бу — кини үһүс маастар кылааһа.
Тэрээһин иккис чааһыгар коуч, күнү-дьылы уонна үбү-харчыны табатык аттарыыга исписэлиис, наука кандидата уонна 5 оҕолоох ыал ийэтэ Елена Копырина «Харчыны элбэтэр судургу үөрүйэхтэр» диэн лиэксийэ ааҕан, харчыны хайдах сатаан туттарга, элбэтэргэ туһалаах сүбэлэри биэрдэ.
Маастар-кылаас кыттыылаахтара бу тэрээһини олус сэҥээрбиттэрин биллэрдилэр уонна санааларын үллэһиннилэр.
— Мин биллэриини 3-с оскуола социальнай бөлөҕөр ааҕан баран, олус кэрэхсээн, бэрт эрдэ суруттарбытым. Тэрээһин ыытылларын күүппүт санаабар наһаа өр кэтэспит курдукпун. Оҥоһуу өй үөдүйүөҕүттэн ыла кэрэхсиибин. Билигин төрүччүбүн үөрэтэ сылдьабын. Кэпсэтэр дьонум – ытык кырдьаҕастар. Ахтыыларын кыайан илиинэн суруйбаттар, көмпүүтэргэ бэчээттиири сатаабаттар. Ол иһин мин саҥаларын төлөпүөҥҥэ устан баран, ону анал бырагыраамаҕа көһөрөн, оҥоһуу өй көмөтүн туһаныахпын баҕарабын. Ол эрэ буолбатах, аккырыыкканы хамсатан, видео арааһын оҥорторон, араас кыаҕы барытын туһаммыт киһи. Бэйэм уһуйааҥҥа методистаан баран, 1:С буҕаалтырынан үлэлээбитим. “Саха сирэ” хаһыаты анаан сурутабын, саайтын өрүү ааҕабын. Хаһыаппар сөбүлүүр өрүтүм – маннык уустук кэмҥэ уоруу-талааһын, охсуһуу-этиһии тиэмэлэрин анаан эккирэтэн таһаарбакка, киһиэхэ сырдыгы уонна эрэли саҕар, сонун сүүрээннэри тобуларга көҕүлүүр матырыйааллардаах. Сонуннара эмиэ оннук – киһи ааҕан баран, тугу эрэ айыан-тутуон, атын дьон холобурун батыһыан баҕарар. Итинник матырыйааллары кэлин ордук тартаран ааҕар буоллубут. Аны бу дьоҥҥо олус туһалаах маастар- кылаастары, лиэксийэлэри тэрийэн, ааҕааччыга айар үлэһиттэр өссө чугаһаатылар. Ааттарынан ааҕан эрэ билэр суруналыыстарбытын кытта алтыһар кыахтанныбыт, — диэн ааҕааччы Татьяна Максимова санаатын сайа эттэ.
— 9-с кылааска үөрэнэр оҕобун кытта оҥоһуу өйү кэрэхсээн кэллибит. Таарыйа уолбун “Белиҥкэҕэ” эмиэ сыһыараары гынабын. Алын сүһүөх кылааһын учуутала этим. Билигин биэнсийэҕэ олоробун. Сахалыы тыыннаах ыалбыт. Оҕолорум олох кыра эрдэхтэриттэн “ийэ”, “аҕа” диэн ыҥыран тылламмыттара. Бүгүҥҥү тэрээһин өссө харчыны хайдах сөптөөхтүк туһаныахха сөбүн эмиэ таарыйар. Онон оҥоһуу өйү ордук төрүт ийэ тылбытынан туттарга үөрэнээри анаан оҥостон, Хатас курдук сиртэн такси сакаастаан кэллибит. Биллэриини Вера Макарова-Бэрээдэк Биэрэ статуһугар көрбүтүм. Ахсыс кылаас кыргыттара сайын сайылыкка ыанньыксыттыы сырыттахтарына биһиги, Бүлүү педучилищетын устудьуоннара, Уус Алдан Найахытыгар быраактыкаҕа тиийбиппит. Ол кэмтэн ыла билсэбит. Бэҕэһээ киэһэ утуйаары сытан, бу биллэриини ааҕан баран, “хайаан да бардахпына сатанар…” диэн анаан былааннанан кэлэн, бэрт үгүс билбэтэхпин биллим. Маннык тэрээһиннэри аны көтүтүө суохпун, — диэн бэлиэтээтэ Хатас олохтооҕо Ньургустаана Сергучева.
— Куоракка үс сыллааҕыта Эбээн Бытантай улууһуттан көһөн кэлбитим. Бу күннэргэ “хантан эрэ эбии харчы киллэриммит, тугу эрэ толкуйдаабыт киһи…” диэн саныы сылдьыбытым. Онтон эмискэ социальнай ситимҥэ “нейросеть” уонна “харчыны бэйэҕэ хайдах тардыахха” – бу икки билиҥҥи кэмҥэ саамай тирээн турар боппуруостарга маастар-кылаас буоларын билэн, тугу барытын быраҕан туран кэллим. “Уоаай, бу баар дии, бүгүҥҥү күҥҥэ мин саныыр санаам, толкуйум дии санаат, тута биллэриигэ ыйыллыбыт нүөмэргэ суруттарбытым. Хайдах эрэ барыта үөһэттэн миэхэ анаан “арыллан” биэрдэ – бүгүн өрөбүл күнүм түбэстэ уонна “Белиҥкэттэн” олох аҕыйах хаамыы дьиэҕэ олорор буолан биэрдим. Бэйэм “Оптикаҕа” үлэлиибин, ачыкы оҥоробут. Дьону кытта чаастатык алтыһабын. Онон үлэбэр оҥоһуу өй эмиэ наада. Лиэксийэ мин курдук эдэр киһиэхэ олохпун сааһыланарбар олук буолуоҕа, — диэн Ньургуйаана Потапова санаатын тиэртэ.
Ити курдук, “Саха сирэ” хаһыат ыытар оҥоһуу өй уонна харчыны хайдах таба аттаран туһаныы туһунан лиэксийэҕэ сылдьыбыт дьон бэркэ астынан тарҕастылар.