Саха сиригэр 2026 сыл саҕаланыаҕыттан 197 тыһ. квадратнай миэтэрэ олорор дьиэ үлэҕэ киирдэ диэн СӨ Тутууга министиэристибэтэ иһитиннэрэр.
Тутуу уопсай кээмэйиттэн 73,9 тыһ. кв. миэтэрэ элбэх кыбартыыралаах олорор дьиэлэргэ, өссө 124,0 тыһ. кв. миэтэрэ биирдиилээн дьиэ тутуутугар тиксэр. Дьиэ тутуута Бэрэсидьиэн Владимир Путин көҕүлээбит «Олох инфраструктура» национальнай бырайыагын чэрчитинэн, ону тэҥэ «Биир ньыгыл Арассыыйа» баартыйа Норуодунай бырагырааматын балаһыанньаларыгар сөп түбэһиннэрэн ыытыллар.
Тутуу тэтимэ кэлиҥҥи сыллар усталарыгар эрэгийиэҥҥэ оннунан хаалар. 2025 сыл түмүгүнэн Саха сиригэр 809,3 тыһ. квадратнай миэтэрэ дьиэ киллэриллибитэ, ол аата 7%- нан 2024 сыл көрдөрүүтүн (752,4 тыһ. квадратнай миэтэрэ) куоһарар уонна 690 тыһ. квадратнай миэтэрэ олохтоммут былаантан лаппа үрдүк. Кэлиҥҥи 12 сылга өрөспүүбүлүкэҕэ барыта 7,3 мөл.квадратнай миэтэрэ кэриҥэ дьиэ киирдэ.
Үүнүүнү хааччыйыыга биирдиилээн дьиэ тутуута улахан оруолу ылар. 2025 сыллаахха 462 тыһ. квадратнай миэтэрэ киирбит, ол аата 9,7% улааппыт, оттон элбэх кыбартыыралаах дьиэлэри үлэҕэ киллэрии 347,3 тыһ. квадратнай миэтэрэҕэ тиийбит, ити ааспыт сыл таһымыттан 4,8% үрдүк.
Көрдөрүүлэр үрдээһиннэрэ тутуу салаатыгар кэлим судаарыстыбаннай өйөбүлүнэн хааччылынна, ол иһигэр чэпчэтиилээх ипотека бырагыраамаларынан, «Уһук Илин уонна Арктическай ипотекатынан», бырайыактыыр үбүлээһин механизмнарын сайыннарыынан, ону тэҥэ хаарбах олорор дьиэ пуондатыттан дьону көһөрүү бырагырааматынан олоххо киирэр. Көһөрүү бырагырааматын кыттыылаахтарыттан биирдэстэринэн Ленскэй куорат олохтооҕо Клавдия Алексеева буолар. Кини дьиэ кэргэнэ саҥа дьиэҕэ кыбартыыра ылла. Кинилэр урут Хотугу түөлбэҕэ халаан уутун кэнниттэн, быстах дьиэ быһыытынан тутуллубут дьиэҕэ олорбуттара. Кини этэринэн, урукку олох усулуобуйата уустук – кыбартыыра тымныы этэ, наадалаах социальнай инфраструктура суоҕа. Бу дьиэ кэргэн куорат киин өттүгэр тупсаҕай кыбартыыраҕа көстө.
«Билигин куорат киинигэр көһөн кэлбиппит, барыта аҕыйах хаамыылаах сиргэ турар. Кыбартыырабыт бэртээхэй, үчүгэйдик былааннаммыт, бары астынныбыт, манна көспүппүтүттэн олус үөрэбит. Урут ыра санаа да оҥостубатах, улахан өстүөкүлэлээх балконнаахпыт», — диэн Клавдия Алексеева кэпсээтэ.
2026 сылга өрөспүүбүлүкэҕэ олорор дьиэни үлэҕэ киллэрии былааннаах көрдөрүүтэ 690 тыһ. квадратнай миэтэрэ таһымҥа олохтоммута. Ол эрээри СӨ Бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччы Дмитрий Садовников бэлиэтээбитинэн, эрэгийиэн тутуу комплексыгар ордук үрдүк көрдөрүүгэ – 800 тыһ. квадратнай миэтэрэттэн итэҕэһэ суох таһымҥа туһуланыахтаах.
«Ол инниттэн тутууну ыытарга көҥүлү биэриини, ордук Дьокуускайга, улаатыннарыахха наада. Биһиги сыалбыт-сорукпут – 2027-2030 сылларга 1,5 мөл. квадратнай миэтэрэ дефицити сабар туһугар кырата 350 тыһ. квадратнай миэтэрэҕэ тутуугну ыытарга көҥүлү биэрии турар», — диэн бэлиэтээтэ.