Бэҕэһээ, ыам ыйын 5 күнүгэр, Таатта улууһун Баайаҕа сэлиэнньэтигэр тутулла турар этнокомплекс туостан оҥоһуллубут Моҕол ураһата умайбыта.
Баһаар күнүс 12:00 чааска туран, ураһа бүтүннүү умайан, өрөспүүбүлүкэ олохтоохторун соһутта да, долгутта да.
Ил Дархан Айсен Николаев бэйэтин МАХ-ханаалыгар «Бары ытыктыыр киһибит, норуот маастара Борис Федорович Неустроев-Мандар Уус айан-тутан таһаарбыт Моҕол ураһата уокка былдьаммытын соһуйа иһиттим. Моҕол ураһа сөргүтүллэрэ — саха төрүт култууратын, уус-уран оҥоһуктарын харыстыыр дириҥ суолталаах. Бу аһымал акцияҕа, ураһаны сөргүтүүгэ үбүнэн көмөлөстүм. Сахам сирин олохтоохторун норуот духуобунай нэһилиэстибэтин сөргүтүүгэ кыттыһаргытыгар ыҥырабын. Норуот үйэлээх үгэстэрин чөл хаалларарга дьулуһуохха!» диэн суруйда.
Бүгүн Таатта улууһун салалтата, уопсастыбаннаһа уонна “Саха” НКИХ филиала — олохтоох тэлэбиидэнньэ үлэһиттэрэ СӨ Духуобунаһын академиятын академига, култуура диэйэтэлэ, норуот маастара Борис Неустроевы-Мандар Ууһу кытта көрүстүлэр.
Борис Федорович бу сакральнай тутууну өр сылларга чинчийэн, бырайыагын уонна уруһуйун-бичигин бэйэтэ оҥорбута. Моҕол ураһаны тигиигэ уонна тутууга Саха сирин 20-тэн тахса улууһуттан 300-чэ маастар кыттыбыта.
Саха норуодунай маастара Николай Егоров-Баайаҕыын киэн туттар киһибит Борис Неустроев-Мандар Уус биир саамай чугас киһитэ, доҕоро уонна үлэтигэр «уҥа илиитэ» буолар. Николай Иванович Мандар Уус уопсастыбаннаһы кытта көрсүһүүтүн устан, бар дьоҥҥо тарҕатта.
— Махтанабын барыгытыгар. Баайаҕа дьоно, Таатта дьоно, саха дьоно бүттүүн “үлэлииргэ-хамныырга өссө үчүгэй гына оҥоруохпут” диэн тылгытын биэрбиккититтэн наһаа да астынным, үөрдүм. Мин Арассыыйа үрдүнэн да бу маннык көстүү баара буолуо дии санаабаппын. Тоҕо диэтэххэ, нөҥүө күнүгэр кэлэн, биир санаанан салайтаран, бу бары кэккэлэһэн олоробут. Бары саха култууратын сүдү пааматынньыгын сөргүтээри олороҕут. Ол аата саха хаһан да кэхтиэ, төннүө, сүтүө суоҕа. Эһиги ону көрдөрдүгүт. Саха өссө да өр олорууһу дии санаатым. Биир сомоҕо буоллубут да, биһигини туох да кыайыа суоҕа. “Биһиги ураһабыт турбут сириттэн дьиэ аҥара холобурдаах сыҕарыйан баран, саҥа Моҕол ураһа туруоҕа, ол өссө кэрэтийэн көстүөҕэ“ диэн биир санаалаах олороҕут. Мин барыгытыгар махтанабын, — диэн Мандар Уус биир дойдулаахтарыгар өйөбүллэрин иһин истиҥник махтанна.
Моҕол ураһаҕа турбут туостар, иһиттэр, таҥастар бары күһүн хомуллан ампаарга уонна олохтоох мусуойга хараллыбыттар. Онон ураһа тас туоһа эрэ уокка былдьаммыт. 9 миэтэрэлээх туос ураһа бу сиргэ салгыы тутуллуохтаах этнокомплекс биир бырайыага этэ. Онон сөргүтүллэн, туризм биир сүрүн хайысхатынан буолар этнокомплексы тутуу салгыы ыытыллыаҕа.